تجربۀ دازاین در خوانش هایدگریِ خواب‌نامۀ یغما جندقی

نویسنده
نرگس اسکویی
واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، آذربایجان شرقی، بناب، ایران
10.616224/jpll.33.98.35
چکیده
در مقاله حاضر، با رویکرد پدیدارشناختی و تمرکز بر مفاهیم اساسی فلسفه هایدگر، به تحلیل هستی‌شناختی خواب‌نامه‌ای از یغما جندقی با مضمون پرسش‌های هستی‌شناختی پرداخته شده و بازنمایی رؤیا/ مرگ و هستی در چارچوب تجربه دازاین بررسی شده است. دازاین، در فلسفۀ هایدگر، هستندۀ پرسشگری است که پیوسته در جست‌وجوی مستمر معنا و هویت در تعامل با زمان، مرگ و دیگر ابعاد هستی‌شناختی قرار دارد. در این تحقیق، خواب و رؤیا نه‌تنها بسترهای تجربه زیسته دازاین، بلکه شرایط مرزی میان زندگی و مرگ در نظر گرفته شده‌اند که عرصه‌ای برای بروز تنش‌های هستی‌شناختی هستند. این وضعیت‌ها، ازمنظر روان‌شناختی و هستومندی، تجربه‌ای مشابه گسست از زندگی روزمره و مواجهه با پنهانی‌ترین ابعاد هستی انسان فراهم می‌آورند. با ارجاع به مفاهیم کلیدی هایدگر درباب دازاین و هستی‌شناسی بنیادین، نظیر «پنهانی‌بودن»، «اضطراب هستی»، و «بودن در آنجا/ جهان»، مقاله نشان می‌دهد که رؤیا به‌مثابه مرگ و به‌عنوان تجربه‌ای تمثیلی، دازاین را در مسیر مواجهه با ابعاد پنهانی هستی و خود قرار می‌دهد. همچنین، تقابل‌های درونی دازاین در فرآیند رؤیا و بیداری بازتابی از کشاکش‌های بنیادین میان امکان‌های اصیل و غیراصیل هستی است که هم‌زمان می‌تواند به‌منزله نمادی از درگیری‌های هستی‌شناختی خیر و شر در فلسفه هایدگر تحلیل شود؛ ازاین‌رو، خواب و رؤیا در این اثر، به‌طور نمادین، دازاین را به رویارویی با حقیقت، انتخاب‌های هستی‌شناختی و محدودیت‌های انسانی دعوت می‌کنند و زمینه‌ساز درک عمیق‌تری از هستی و هویت انسانی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
پدیدارشناسی هایدگر
استدلن
خواب‌نامۀ یغمای جندقی
دازاین
مرگ
خواب و رؤیا

عنوان مقاله English

The Experience of Dasein in a Heideggerian Reading of Yaghma Jandaghi’s Khābnāmeh

نویسنده English

Narges Oskouie
Bon.C., Islamic Azad University, Bonab, Eastern Âzarbâyjan. Iran
چکیده English

This article, adopting a phenomenological approach and focusing on the fundamental concepts of Heidegger’s philosophy, provides an ontological analysis of Khābnāmeh (dream narrative) by Yaghma Jandaghi, centered on existential questions. It examines the representation of dream/death and being within the framework of Dasein’s experience. In Heideggerian philosophy, Dasein refers to the questioning being, continuously engaged in the pursuit of meaning and identity in relation to time, death, and other existential dimensions. In this study, dreams and sleep are considered not only as contexts for Dasein’s lived experience but also as liminal conditions between life and death, providing a field for the emergence of existential tensions. From a psychological and ontological perspective, these states offer an experience akin to a rupture from everyday life and an encounter with the most concealed aspects of human existence. Drawing on key Heideggerian concepts related to Dasein and fundamental ontology, such as “hiddenness,” “existential anxiety,” and “being-there/being-in-the-world,” the study demonstrates that dreams, conceived as death and as figurative experience, position Dasein on a trajectory that confronts the hidden dimensions of existence and self. Furthermore, Dasein’s internal conflicts during the processes of dreaming and awakening reflect the fundamental tension between authentic and inauthentic possibilities of being, which can simultaneously be interpreted as a symbolic manifestation of the existential struggle between good and evil in Heidegger’s philosophy. Consequently, the dreams in this work symbolically invite Dasein to face the truth, make existential choices, and recognize human limitations, thereby facilitating a deeper understanding of being and human identity.

کلیدواژه‌ها English

Heideggerian Phenomenology
Stadlen
Yaqmâ Jandaqi’s Xâbnâmeh
Dasein
Death
Sleep and Dreams
اسکویی، نرگس (1393). یغمای جندقی: سخن‌ساز رستۀ پارسی‌نگاران. پژوهش‌های ادبی و بلاغی. دورۀ دوم. شمارة 3 (7): 135-148.
اسکویی، نرگس (1393). یغمای جندقی: سخن‌ساز رستۀ پارسی‌نگاران. پژوهش‌های ادبی و بلاغی. دورۀ دوم. شمارة 3 (7): 135-148.
علی‌زاده، زهره؛ علی‌زاده بیرجندی، زهرا (1393). بازنمود بنیان‌های فکری مشروطه‌خواهی در خواب‌نامه‌های عصر قاجاریه. تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری. شمارة 14 (99): 117-147.
علی‌زاده، زهره؛ علی‌زاده بیرجندی، زهرا (1393). بازنمود بنیان‌های فکری مشروطه‌خواهی در خواب‌نامه‌های عصر قاجاریه. تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری. شمارة 14 (99): 117-147.
علی‌زاده بیرجندی، زهرا و همکاران (1394). دلایل رویکرد اندیشه‌ورزان عصر قاجار به خواب‌نامه‌نویسی. پژوهش‌های تاریخی. دورۀ هفتم. شمارة 2 (2): 13-32.
علی‌زاده بیرجندی، زهرا و همکاران (1394). دلایل رویکرد اندیشه‌ورزان عصر قاجار به خواب‌نامه‌نویسی. پژوهش‌های تاریخی. دورۀ هفتم. شمارة 2 (2): 13-32.
هایدگر، مارتین (1386). هستی و زمان. ترجمۀ سیاوش جمادی. تهران: ققنوس.
هایدگر، مارتین (1386). هستی و زمان. ترجمۀ سیاوش جمادی. تهران: ققنوس.
یغمای جندقی (1362). مجموعۀ آثار یغمای جندقی. جلد دوم: مکاتیب و منشآت. تصحیح سیدعلی آل‌داود، تهران: توس.
یغمای جندقی (1362). مجموعۀ آثار یغمای جندقی. جلد دوم: مکاتیب و منشآت. تصحیح سیدعلی آل‌داود، تهران: توس.
Agamben, Giorgio (2009). The signature of all things: On method (L. Heron, Trans.). New York: Zone Books.
Agamben, Giorgio (2009). The signature of all things: On method (L. Heron, Trans.). New York: Zone Books.
Blattner, William. (2006). Heidegger's Being and Time: A reader's guide. London: Continuum.
Blattner, William. (2006). Heidegger's Being and Time: A reader's guide. London: Continuum.
Derrida, Jacques. (1995). On touching-Jean-Luc Nancy. Stanford, CA: Stanford University Press.
Derrida, Jacques. (1995). On touching-Jean-Luc Nancy. Stanford, CA: Stanford University Press.
Desseilles, M., & Duclos, J. (2013). Dreams and emotion regulation: From neuroscience to psychoanalysis. Frontiers in Psychology, 4, 112-118. [DOI:10.3389/fpsyg.2013.0112]
Desseilles, M., & Duclos, J. (2013). Dreams and emotion regulation: From neuroscience to psychoanalysis. Frontiers in Psychology, 4, 112-118. [DOI:10.3389/fpsyg.2013.0112]
Dominey, Paul F. (2013). Memory and dreams: A neuroscience perspective. Journal of Consciousness Studies, 20(1-2), 25-31.
Dominey, Paul F. (2013). Memory and dreams: A neuroscience perspective. Journal of Consciousness Studies, 20(1-2), 25-31.
Dreyfus, Hubert L. (1991). Being-in-the-world: A commentary on Heidegger's Being and Time, Division I. Cambridge, MA: MIT Press.
Dreyfus, Hubert L. (1991). Being-in-the-world: A commentary on Heidegger's Being and Time, Division I. Cambridge, MA: MIT Press.
Fuchs, Thomas, & Messas, Gabriel. (2021). Existential phenomenology and psychiatry: Encounters with Heidegger. Cham: Springer.
Fuchs, Thomas, & Messas, Gabriel. (2021). Existential phenomenology and psychiatry: Encounters with Heidegger. Cham: Springer.
Heidegger, Martin. (1962). Being and Time (John Macquarrie & Edward Robinson, Trans.). New York: Harper & Row. (Original work published 1927)
Heidegger, Martin. (1962). Being and Time (John Macquarrie & Edward Robinson, Trans.). New York: Harper & Row. (Original work published 1927)
Inwood, Michael. (2000). Heidegger dictionary. Oxford: Blackwell. [DOI:10.1111/b.9780631190950.1999.00002.x]
Inwood, Michael. (2000). Heidegger dictionary. Oxford: Blackwell. [DOI:10.1111/b.9780631190950.1999.00002.x]
Llewellyn, Simon. (2013). Dreaming, memory, and the self. Neuropsychologia, 51(1), 45-49.
Llewellyn, Simon. (2013). Dreaming, memory, and the self. Neuropsychologia, 51(1), 45-49.
Polt, Richard. (1999a). Heidegger: An introduction. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Polt, Richard. (1999a). Heidegger: An introduction. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Polt, Richard. (1999b). Time and existentialism: Heidegger and the analysis of Dasein. In Heidegger and modern philosophy (pp. 115-132). Ithaca, NY: Cornell University Press.
Polt, Richard. (1999b). Time and existentialism: Heidegger and the analysis of Dasein. In Heidegger and modern philosophy (pp. 115-132). Ithaca, NY: Cornell University Press.
Stadlen, Matthew. (2019). Dreaming and existential experience: Phenomenological approaches. London: Routledge.
Stadlen, Matthew. (2019). Dreaming and existential experience: Phenomenological approaches. London: Routledge.
Wise, David. (2017). Dreams and the Heideggerian clearing. Journal of Phenomenological Psychology, 48(1), 62-66.
Wise, David. (2017). Dreams and the Heideggerian clearing. Journal of Phenomenological Psychology, 48(1), 62-66.
Alizâdeh, Zohreh, & Alizâdeh Birjandi, Zahrâ (2014). Reflection of constitution revolution ideal foundations in dream letters of Qajar era. Historial Perspective and Historiography, 14(99), 117-147. [In Persian]
Alizâdeh, Zohreh, & Alizâdeh Birjandi, Zahrâ (2014). Reflection of constitution revolution ideal foundations in dream letters of Qajar era. Historial Perspective and Historiography, 14(99), 117-147. [In Persian]
Alizâdeh Birjandi, Zahrâ, et al. (2015). The Reasons of Author's Trend toward Dream-Interpretation Texts. Historical Studies, 7(2), 13-32. [In Persian]
Alizâdeh Birjandi, Zahrâ, et al. (2015). The Reasons of Author's Trend toward Dream-Interpretation Texts. Historical Studies, 7(2), 13-32. [In Persian]
Heidegger, Martin (2007). Being and Time. Trans. Siâvaš Jamâdi. Tehran: Qoqnoos. [In Persian]
Heidegger, Martin (2007). Being and Time. Trans. Siâvaš Jamâdi. Tehran: Qoqnoos. [In Persian]
Oskouie, Narges (2014). Yaqma Jandaqi: A literary craftsman of Persianists. Literary and Rhetorical Studies, 2(3), 135-148. [In Persian]
Oskouie, Narges (2014). Yaqma Jandaqi: A literary craftsman of Persianists. Literary and Rhetorical Studies, 2(3), 135-148. [In Persian]
Yaqma'i, Jandaqi (1983). Collected works of Yaqma Jandaqi, Vol. 2: Letters and manuscripts (S. A. Al-Dawood, Ed.). Tehrân: Toos. [In Persian]
Yaqma'i, Jandaqi (1983). Collected works of Yaqma Jandaqi, Vol. 2: Letters and manuscripts (S. A. Al-Dawood, Ed.). Tehrân: Toos. [In Persian]