A study of Determinism and Free-will in Persian Proverbs

Authors
Mostafa Musavi 1
Abbas Shahali Ramesheh 2
1 University of Tehran
2 University of Kashan
10.29252/jpll.26.84.219
Abstract
Proverbs as a part of colloquial literature are always nourished by religion, culture, traditions, and philosophical beliefs of a community, and thus they mirror the common beliefs of a people. The frequent repletion of a proverb pregnant with a specific thought makes that type of thought a behavioral pattern and affects the actions and behaviors of the people of a society. In the Iranian society, always two trends in theological rhetoric were dominant; i.e. the Mu'tazila's espousal of free-will and the Ash'ari's advocacy of determinism. However, because governments continually and in different ways have reinforced the Ash'ari’s determinism, these beliefs have penetrated into the mindset and language ​​of the people. This mentality is so widespread that most Persian proverbs reverberate with this deterministic overtone. A similar determinism in ancient Iran is traceable in the creed of Zorvani who knows this through the concept of "bhakht" which is reflected, for example, in belief in absolute determinism, belief in God's judgment, the will of God and the lack of independence to control one’s own destiny. It also led them to misconstrue issues such as trust in God, delegation of authority, and submission to the will of God: misunderstandings that have had damaging consequences for the Iranian culture throughout ages.
Keywords
thought
Determinism
Free-will
Proverbs
قرآن کریم
یسنا؛ بخشی از کتاب اوستا (1387) تفسیر و تألیف ابراهیم پورداوود. تهران: اساطیر.
ابن‌خلدون، عبدالرحمان‌بن‌محمد (بی‌تا) مقدمة ابن‌خلدون. تحقیق علی عبدالواحد الوافی. دو جلد. قاهره: دار نهضة مصر للطبع و النشر.
اشعری، ابی‌الحسن علی‌بن‌اسماعیل (1418) الأبانه عن أصول الدّیانه. با حاشیه و تعلیق عبدالـله محمود محمد عمر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
____ (1955) کتابُ اللّمع فی الرَّدِّ علی اهلِ الزّیغِ وَ البدَع. صحّحه و قدّم له و علّق علیه الدکتور حموده غرابه. مطبعه مصر شرکت مساهمه مصریه.
____ (1980) مقالاتِ الإسلامیین و إختلافِ المصلّین. عنی بتصحیحه هِلموت ریتر. الطبعه الثالثه. النشراتُ الإسلامیه.
باقلانی، القاضی أبی‌بکربن‌طیب الباقلانی (1957) التمهید. عنی بتصحیحه و نشره یوسف المکارثی الیسوعی. بیروت: المکتبه الشرقیه.
____ (2000) الإنصاف فِیما یجب إعتقاده و لایجوز الجهلُ بِه. تحقیق و تعلیق و تقدیم محمدزاهد بن الحسن الکوثری. الطبعه الثانیه. قاهره: المکتبه الأزهریه للتراث.
بدوی، عبدالرحمن (1374) تاریخ اندیشه‌های کلامی در اسلام (مذاهب الاسلامیین). ترجمة حسین صابری. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
بهار، مهرداد (1386) ادیان آسیایی. چاپ ششم. تهران: چشمه.
بهمنیار، احمد (1381) داستان‌نامة بهمنیاری. چاپ سوم. تهران: دانشگاه تهران.
پورعظیمی، سعید و مصطفی قهرمانی‌ارشد (1391) «پیش‌‌زمینه‌های استبدادپذیری در امثال فارسی». نقد ادبی. شمارة 20: 73-98.
تفتازانی، سعدالدّین مسعودبن‌عمر (1393) عقاید نسفیّه و شرح آن. ترجمه و توضیح و تصحیح علی‌اصغر حلبی و همکاری مهناز صفایی. تهران: زوار.
تفضلی، احمد (1364) مینوی خرد. چاپ دوم. مشهد: توس.
جلالی‌مقدم، مسعود (1384) آیین زروانی. تهران: امیرکبیر.‌
جوینی، امام‌الحرمین (2009) کتابُ الإرشادِ إلی قَواطِعِ الأدلّه فی أصولِ الإعتقاد. ضبط و تحقیق الدکتور احمد عبدالرحیم السایح. المستشار توفیق علی وهبه. قاهره: مکتبه الثقافه الدینیه.
حلبی، علی‌اصغر (1374) تاریخ علم کلام در ایران و جهان اسلام. تهران: اساطیر.
زِنر، آر. سی (1388) زروان یا معمای زرتشتی‌گری. ترجمة تیمور قادری. تهران: مهتاب.
سجادی، سیدجعفر (1353) فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. چاپ دوم. تهران: زوار.
سرّاج طوسی، ابونصر عبدالله‌بن‌علی (1914) اللّمع فی التّصوف. قد اعتنی بنسخه و تصحیحه رنولد آلن نیکلسون. لیدن: مطبع بریل.
شهرستانی، ابوالفتح محمدبن‌عبدالکریم (1358) توضیح الملل (الملل و نحل). تحریر نو مصطفی خالقداد هاشمی و مقدمه و حواشی و تصحیح و تعلیقات سید محمدرضا جلالی نائینی. جلد اول. چاپ دوم. تهران: شرکت افست.
قاضی عبداالجبار (1996) شرح الأصول الخمسه. تعلیق الامام حسین‌بن‌أبی‌هاشم. حقّقه و قدّم له الدکتور عبدالکریم عثمان. الطبعه الثّالثه. القاهره: الناشر مکتبه وهبه.
قشیری، عبدالکریم (1345) ترجمة رساله قشیریه. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
کاشانی، عزّالدین‌محمود (1325) مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه. با تصحیح و مقدمه و تعلیقات جلال‌الدین همایی. چاپ دوم. تهران: کتابخانة سنایی.
هجویری، ابوالحسن علی‌بن‌عثمان (1393) کشف المحجوب. با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. چاپ نهم. تهران: سروش.