A Critique of the Biographies of Ahli Torshizi

Authors
Tahereh Jafargholian
Seyed Vahid Semnani
Payam-e-Noor University
10.29252/jpll.25.83.43
Abstract
Ahli Torshizi is a poet of late ninth century A. H. and contemporary with Soltan Hussein Bayqara. His Divan was published about 50 years ago by Simon Israeli and OmraniChamraghi; yet, the biographical notes about his life are discordant, confused and at times distorted.In the later books, he is named as Muhammad ibn Yusuf, and Nafisi and consequently HadjSeyedDavoodi believe that he went to Tabriz after the decline of the Timuriadsand entered the court of SoltanYaghoub. He is also named as the author of Saghinameh and the translator ofTohfatolSoltan Fi ManagebolNaman.Akhtar Khan Hogoly, ModarresTabrizi, NazmiTabrizi, and OmraniChamraghiall have also claimed that he was originally from Tabriz but because he was born in the city of Tarshizi, he is known to be of this city. On the other hand, some great biographers claim that there is a poet known as AhliNavaei or AhliChagatai who was contemporary with Ahli Tarshizi.Investigation and analysis of allthe differences and the diversions in the biographical notes on Ahlicannot be explained here. However, this paper aims to carefullyanswer the following questions:

1. Was his name Muhammad ibn Yusuf?

2. Did Ahli compose Saghinameh?

3. Has Tarshizi translated the book of TohfatolSoltan Fi ManagebolNaman?

4. Is he originally from Tabriz?

5. Does a poet called AhliNavaei or Ahli Chagatai exist?

6. Has Ahli entered the court of SoltanYaghoub?
Keywords
Ahli Torshizi
biography
TohfatolSoltan Fi ManagebolNaman
Saghinameh
Ahli Navaei
آذربیگدلی، لطفعلی‌بیگ (1336) آتشکدة آذر. تصحیح حسن سادات ناصری. بخش نخست. تهران: امیرکبیر.
ابراهیم‌خان خلیل، نواب علی. صحف ابراهیم. کتابخانة مرکزی دانشگاه تهران. میکروفیلم شمارة 1- 136.
ابوطالب‌خان تبریزی اصفهانی. خلاصة‌الافکار (خطی). کتابخانة مجلس شورای اسلامی.
اختر هوگلی، محمدصادق‌خان (1392) آفتاب عالمتاب. تصحیح مرضیه بیک‌وردی. جلد اول. تهران: سفیر اردهال.
اشپرنگر (1854) فهرست نسخه‌های خطی کتابخانة پادشاهان اوده. به‌سفارش دولت هند. کلکته.
الهی همدانی، میرعمادالدین. تذکرة خزینه گنج الهی (خطی) کتابخانة برلین. شمارة 646.
انصاری کازرونی، ابوالقاسم‌بن‌ابی‌احمد (1386) سلم‌السماوات. تصحیح عبدالـله نورانی. تهران: میراث مکتوب.
اوحدی، تقی‌الدین محمد (1389) عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین.‌ تصحیح ذبیح‌الـله صاحبکاری. تهران: میراث مکتوب.
اهلی ترشیزی (1971) دیوان مولانا کمال‌الدین اهلی ترشیزی. تصحیح شمعون اسرائیلی. هند: دانشگاه علیگره.
اهلی شیرازی (1369) دیوان اشعار. تصحیح حامد ربانی. چاپ دوم. تهران: سنایی.
ایمان، رحم‌علی خان (1349) منتخب‌الطایف. تهران: تابان.
براون، ادوارد (1335) تاریخ ادبی ایران. جلد پنجم. تهران: ابن‌سینا.
بغدادی، اسماعیل (1951) هدیةالعارفین (اسما المومنین و آثارالمصنفین). جلد دوم. بیروت.
بهاری سیستانی، ملک‌شاه حسین‌بن‌غیاث‌الدین محمد. خیرالبیان. نسخة خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی. شمارة 923.
جعفریان، رسول (1387) از یورش مغولان تا زوال ترکمانان. چاپ ششم. تهران: کانون اندیشة جوان.
حاج داوودی، سیدکمال (1377) اثرآفرینان. جلد اول. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
خاقانی، افضل‌الدین ابراهیم‌بن‌علی (1389) دیوان اشعار. تصحیح و تحشیه و تعلیقات علی عبدالرسولی. تهران: سنایی.
خانلری(کیا)، زهرا (1366) فرهنگ ادبیات فارسی. چاپ سوم. تهران: توس.
خواندمیر، غیاث‌الدین بن‌همام‌الدین (1372) مآثر الملوک: به‌ضمیمة خاتمة خلاصةالاخبار و قانون همایونی. تصحیح میرهاشم محدث. تهران: موسسة خدمات فرهنگی رسا.
خوشگو، بندابن داس (1389) سفینة خوشگو. تصحیح سیدکلیم اصغر. تهران: مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
خیام‌پور، عبدالرسول (1393) فرهنگ سخنوران. چاپ دوم. تهران: طلایه.
درایتی، مصطفی (1389) فهرستوارة دستنوشته‌های ایران (دنا). جلد یازدهم. تهران: مجلس شورای اسلامی.
دزفولیان، کاظم (1390 ) فهرستوارة ادبیات فارسی. تهران: طلایه.
رازی، ‌امین احمد (1389) تذکرة هفت اقلیم. تصحیح محمد‌رضا طاهری. جلد اول. چاپ دوم. تهران: سروش.
زمانی،‌ کریم ( 1387) شرح جامع مثنوی معنوی. جلد چهارم. چاپ شانزدهم. تهران: اطلاعات.
زنوزی‌تبریزی، محمدحسن‌بن‌عبدالرسول‌بن‌حسن حسینی فانی. کتابت 1216ق. نسخة خطی کتابخانة مجلس. شمارة 1303.
سام‌میرزا صفوی (1389) تحفة سامی. تصحیح و تعلیقات فاطمه انگورانی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
سامی (1899) قاموس الاعلام. جلد2. استانبول. مطبعه سی.
سبحانی، توفیق (1386) تاریخ ادبیات ایران. تهران: انتشارات زوار.
سعدی، مصلح‌بن‌عبدالله (1379) کلیات سعدی. بهاءالدین خرمشاهی (براساس تصحیح فروغی). چاپ دوم. تهران: دوستان.
شیخ مفید (داور) (1371) تذکرة مرآت الفصاحه. تصحیح محمود طاووسی. شیراز: نوید شیراز.
صبا، محمدمظفر حسینی (1343) روز روشن. تصحیح و تحشیة محمدحسین رکن‌زادة آدمیت. تهران: کتابخانة رازی.
صفا، ذبیح‌الـله (1368) تاریخ ادبیات در ایران. جلد چهارم و پنجم. چاپ پنجم. تهران: فردوس.
طاهری شهاب، سیدمحمد (1346) ارمغان. دورة سی‌وششم، شمارة 5و6.
عظیم‌آبادی «عاشق»، حسینقلی‌خان (1391) نشتر عشق. تصحیح و تعلیقات سید کمال حاج‌سیدجوادی. جلد اول و چهارم. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
علیخان‌آرزو، سراج‌الدین (1383) مجمع‌النفایس. به‌کوشش زیب‌النساء علی‌خان. اسلام‌آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
علیشیر نوایی، میرنظام‌الدین (1336) تذکرة مجالس‌النفایس. ‌به‌‌سعی علی‌اصغر حکمت. تهران: کتابخانة منوچهری.
فخرالزمانی قزوینی، ملاعبدالنبی (1367) تذکرة میخانه. تصحیح احمد گلچین‌معانی. چاپ پنجم. تهران: مروی.
قاجارگنجه‌ای،‌ مهدی‌قلی، لب‌اللباب. نسخة خطی کتابخانة مجلس. شمارة 88051.
قدرت‌الـله گوپاموی (1391) نتایج‌الافکار. تصحیح یوسف‌بیگ باباپور. ‌چاپ دوم. قم: مجمع ذخایر اسلامی.
کاشانی، تقی‌الدین (1384) خلاصة‌الاشعار و زبدة الافکار (بخش کاشان). به‌کوشش عبدالعلی ادیب برومند و محمدحسین کهنمویی. تهران: میراث مکتوب.
گلچین معانی، احمد (1363) تاریخ تذکره‌های فارسی. چاپ دوم. تهران: کتابخانة سنایی.
ــــــــ (1340) فرمان سلطان حسین‌میرزا درباب سفر حج مولانا اهلی خراسانی. نشریة فرهنگ خراسان 2 (8-9): 10-14.
ــــــــ (1368) تذکرة پیمانه. تهران: سنایی.
مدرس، محمدعلی (1369) ریحانة‌الادب. تهران: کتابفروشی خیام.
مروارید، عبداللـه، کتابخانة مجلس شورای اسلامی. نسخة خطی. شمارة 8068.
بی‌نام. خرابات. نسخة خطی. کتابخانة ملی ملک، شمارة 3841.
ناظم تبریزی، محمد ( 1388) نظم گزیده. مقدمه و تصحیح آذرمیدخت صفوی.
نثاری بخاری، سیدحسن خواجه نصیب الاشراف (1377) مذکر احباب. تهران: مرکز.
نظمی تبریزی، علی ‌( 1363) تذکرة دویست سخنور. تهران: تابش.
نفیسی، سعید (1344) تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان پارسی. تهران: فروغی.
واردی، زرین (1384) «مضامین رایج در شعر برخی از شاعران قرن نهم». مجلة علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. 22(1): پیاپی 42: 92.
واله داغستانی، علی‌قلی‌خان (1381) ریاض‌الشعرا. تصحیح و مقدمه ابوالقاسم رادفر. جلد اول. تهران:‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
هدایت، رضاقلی‌خان (1382) مجمع‌الفصحا. چاپ دوم. ‌تهران: امیرکبیر.
هدایت، محمود (1353) گلزار جاویدان. جلد اول. تهران: چاپخانة زیبا.
یوسف اهل، جلال‌الدین (2536) فرائد غیاثی. تصحیح حشمت مؤید. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ــــــــ تحفةالسلطان فی مناقب النعمان. خطی.‌ کتابخانة مجلس شورای اسلامی. شمارة ۲۸.
ــــــــ اربعین جلالی. خطی[میکروفیلم]. دانشگاه تهران. شمارة 4199- ف.