سیمای مسیح در اشعار صائب تبریزی

نویسنده
دانشگاه قم
چکیده
فرهنگ و ادبیات ایران، از آغاز ظهور عیسی مسیح، توجه ویژه­ای به او و دین مسیحیت داشته ­است. این ویژگی، بنا به دلایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و عقیدتی، در عصر صفویه برجسته­تر شده ­است. صائب که بزرگ­ترین شاعر این عصر است، در انعکاس این ویژگی در اشعارش سهم بیشتری دارد. در این مقاله، با شیوه توصیفی‌ـ‌تحلیلی، حوادث زندگی مسیح در مجلدات شش‌گانه دیوان او بررسی شده است. یافته‌ها نشان داد که ویژگی­های دینی عصر صائب، نگاه عرفانی و اخلاق­گرای او، دلبستگی مخاطبان شعر صائب به مسیح و دین مسیحیت، و سرانجام تمایل صائب به مضمون­سازی و نازک‌خیالی و اشراف او به وقایع زندگی پیامبران آسمانی در ارائه تصویری کامل از سیمای مسیح نقش اساسی داشته­ است. او با اشاره به زندگی مسیح و دیگر فرستادگان الهی، درپی نزدیک‌کردن ادیان و مذاهب به یکدیگر است؛ هدفی که نیاز امروز جامعه جهانی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Image of Christ in the Poems of Sâeb Tabrizi

نویسنده English

Yahyâ Kârdgar
Qom University
چکیده English

Since the advent of Jesus Christ, Iranian culture and literature have paid special attention to him and Christianity. This feature became more prominent in the Safavid era for political, social, cultural, and ideological reasons. Saib Tabrizi, the greatest poet of that era, made a substantial contribution to reflecting this feature in his poems. Using a descriptive-analytical method, this article investigates the events of the life of Christ in the six volumes of Saib’s Divan. The findings showed that the religious characteristics of Saib’s era, his mystical and moral perspective, the attachment of the audience of Saib’s poetry to Christ and Christianity, and finally Saib’s tendency to thematize and elaborate his subtle imagination and his knowledge of the events of the lives of the heavenly prophets played a fundamental role in presenting a full image of Christ. By referring to the life of Christ and other divine messengers, he sought to bring religions and sects closer to one another; a goal that is needed by the global community today.



کلیدواژه‌ها English

Persian poetry
Safavid era
Indian style
image of Christ
Sâeb Tabrizi
قرآن کریم.
قرآن کریم.
آریان، قمر (1369). چهرة مسیح در ادبیات فارسی. تهران: معین.
آریان، قمر (1369). چهرة مسیح در ادبیات فارسی. تهران: معین.
افشار، ایرج (1330). ترجمة هفتصدسالة انجیل‌های چهارگانه. مجلة یغما. سال چهارم. شمارة 11(پیاپی 45): 501-508.
افشار، ایرج (1330). ترجمة هفتصدسالة انجیل‌های چهارگانه. مجلة یغما. سال چهارم. شمارة 11(پیاپی 45): 501-508.
آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.
آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.
بقایی، فاطمه و صلاحی، عسگر (1394). بررسی بازتاب داستان قرآنی عیسی(ع) در دیوان صائب تبریزی. همایش بین‌المللی جستارهای ادبی. زبان و ارتباطات فرهنگی.
بقایی، فاطمه و صلاحی، عسگر (1394). بررسی بازتاب داستان قرآنی عیسی(ع) در دیوان صائب تبریزی. همایش بین‌المللی جستارهای ادبی. زبان و ارتباطات فرهنگی.
جعفرزاده، مریم (1388). بازتاب داستان حضرت مریم در دیوان صائب تبریزی. طهورا. سال دوم. شمارة 3: 143-158.
جعفرزاده، مریم (1388). بازتاب داستان حضرت مریم در دیوان صائب تبریزی. طهورا. سال دوم. شمارة 3: 143-158.
حافظ شیرازی (1371). دیوان غزلیات خواجه حافظ شیرازی. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. چاپ دهم. تهران: صفی‌علیشاه.
حافظ شیرازی (1371). دیوان غزلیات خواجه حافظ شیرازی. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. چاپ دهم. تهران: صفی‌علیشاه.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه. 15جلد. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه. 15جلد. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.
سورآبادی، عتیق‌بن‌محمد (1347). قصص قرآن مجید: برگرفته از تفسیر ابوبکر عتیق نیشابوری مشهور به سورآبادی. به‌اهتمام یحیی مهدوی. تهران: دانشگاه تهران.
سورآبادی، عتیق‌بن‌محمد (1347). قصص قرآن مجید: برگرفته از تفسیر ابوبکر عتیق نیشابوری مشهور به سورآبادی. به‌اهتمام یحیی مهدوی. تهران: دانشگاه تهران.
شارل پوش، هانری (1346). تمدن ایرانی. ترجمة عیسی بهنام. چاپ دوم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
شارل پوش، هانری (1346). تمدن ایرانی. ترجمة عیسی بهنام. چاپ دوم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
صائب تبریزی، محمدعلی (1370). دیوان صائب تبریزی. 6جلد. به کوشش محمد قهرمان. چاپ دوم. تهران: علمی و فرهنگی.
صائب تبریزی، محمدعلی (1370). دیوان صائب تبریزی. 6جلد. به کوشش محمد قهرمان. چاپ دوم. تهران: علمی و فرهنگی.
صفا، ذبیح‌الله (1371). تاریخ ادبیات در ایران. جلد پنجم. چاپ هفتم. تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الله (1371). تاریخ ادبیات در ایران. جلد پنجم. چاپ هفتم. تهران: فردوس.
عبدالباقی، محمدفؤاد (1364). المعجم المفهرس. چاپ هشتم. قم: اسماعیلیان.
عبدالباقی، محمدفؤاد (1364). المعجم المفهرس. چاپ هشتم. قم: اسماعیلیان.
عهد جدید (1394). ترجمه از فرانسوی به فارسی. پیروز سیار. چاپ دوم. تهران: هرمس.
عهد جدید (1394). ترجمه از فرانسوی به فارسی. پیروز سیار. چاپ دوم. تهران: هرمس.
عهد عتیق (1394). ترجمه از فرانسوی به فارسی. پیروز سیار. جلد اول. چاپ دوم. تهران: هرمس.
عهد عتیق (1394). ترجمه از فرانسوی به فارسی. پیروز سیار. جلد اول. چاپ دوم. تهران: هرمس.
غزالی طوسی، محمد (1361). نصیحه‌الملوک. تصحیح جلال‌الدین همایی. تهران: بابک.
غزالی طوسی، محمد (1361). نصیحه‌الملوک. تصحیح جلال‌الدین همایی. تهران: بابک.
غلامی جلیسه، مجید (2012). ترجمه‌های چاپی کتاب مقدس به زبان فارسی. ایران‌نامه. سال بیست‌وهفتم. شمارة 45: 62-77.
غلامی جلیسه، مجید (2012). ترجمه‌های چاپی کتاب مقدس به زبان فارسی. ایران‌نامه. سال بیست‌وهفتم. شمارة 45: 62-77.
غوگاسیان، وازگن (1393). تاریخ ارامنة ایران در قرن هفدهم میلادی. ترجمة سعید کریم‌پور. تهران: امیرکبیر.
غوگاسیان، وازگن (1393). تاریخ ارامنة ایران در قرن هفدهم میلادی. ترجمة سعید کریم‌پور. تهران: امیرکبیر.
فانی، کامران (1393). نشست فرهنگی شهر کتاب با عنوان «بحث و گفت‌وگو دربارة کتاب عهد عتیق. جلد اول: کتاب‌های شریعت یا تورات. براساس کتاب مقدس اورشلیم». تهران: مرکز فرهنگی شهر کتاب. 30 دی 1393. دسترسی در: https://mobahesat.ir/6379.
فانی، کامران (1393). نشست فرهنگی شهر کتاب با عنوان «بحث و گفت‌وگو دربارة کتاب عهد عتیق. جلد اول: کتاب‌های شریعت یا تورات. براساس کتاب مقدس اورشلیم». تهران: مرکز فرهنگی شهر کتاب. 30 دی 1393. دسترسی در: https://mobahesat.ir/6379.
کاردگر، یحیی (1400). بازتاب معراج مسیح در غزلیات صائب تبریزی. کاوش‌نامه. سال بیست‌ودوم. شمارة 51: 9-38.
کاردگر، یحیی (1400). بازتاب معراج مسیح در غزلیات صائب تبریزی. کاوش‌نامه. سال بیست‌ودوم. شمارة 51: 9-38.
کزازی، میرجلال‌الدین (1376). سوزن عیسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
کزازی، میرجلال‌الدین (1376). سوزن عیسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
لاریجانی، محمد (1380). داستان پیامبران در تورات، تلمود، انجیل و قرآن... . تهران: اطلاعات.
لاریجانی، محمد (1380). داستان پیامبران در تورات، تلمود، انجیل و قرآن... . تهران: اطلاعات.
مؤذن‌جامی، محمدمهدی (1388). ادب پهلوانی. تهران: ققنوس.
مؤذن‌جامی، محمدمهدی (1388). ادب پهلوانی. تهران: ققنوس.
مصفی، ابوالفضل (1381). فرهنگ اصطلاحات نجومی. چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مصفی، ابوالفضل (1381). فرهنگ اصطلاحات نجومی. چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
معین، محمد (1375). فرهنگ فارسی. 6جلد. چاپ نهم. تهران: امیرکبیر.
معین، محمد (1375). فرهنگ فارسی. 6جلد. چاپ نهم. تهران: امیرکبیر.
هاکس، مستر (1383). قاموس کتاب مقدس. ترجمه از انگلیسی به فارسی. چاپ دوم. تهران: اساطیر.
هاکس، مستر (1383). قاموس کتاب مقدس. ترجمه از انگلیسی به فارسی. چاپ دوم. تهران: اساطیر.
یاحقی، محمدجعفر (1375). فرهنگ اساطیر. چاپ دوم. تهران: سروش/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
یاحقی، محمدجعفر (1375). فرهنگ اساطیر. چاپ دوم. تهران: سروش/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.