تحلیل داستان «زن زیادی» از جلال آل‌احمد با استفاده از نظریه شالوده‌شکنی ژاک دریدا

نویسندگان
علیرضا نبی لو چهرقانی
مریم هامون گرد
دانشگاه قم
10.61186/jpll.32.96.289
چکیده
داستان «زن زیادی» یکی از نُه داستان کوتاه از مجموعه داستانی با همین نام است که اولین‌بار در زمان حیات جلال آل‌احمد، نویسنده‌ی معاصر، در سال ۱۳۳۱ به چاپ رسیده است. محور تمام داستان‌های این مجموعه زنان هستند و نویسنده با نگاهی نقادانه مصائب و مشکلات آنها را نشان داده است. این مقاله به بررسی داستان «زن زیادی» از دیدگاه نقد شالوده‌شکنانه می‌پردازد. اساس نقد شالوده‌شکنانه یافتن تقابل‌‏های دوتایی و پنهان در متن است؛ زیرا با کشف این تقابل‏‌ها می‌توان به لایه‌های پنهان درون متن پی برد. به‌اعتقاد دریدا، تقابل‏های درون‌متنی، سلسله‌مراتبی و پلکانی است و جزئی بر جزئی دیگر برتری داده می‌شود، اما با بررسی متن درنهایت مشخص می‌شود که هیچ‌یک از تقابل‏‌ها بر دیگری برتری ندارند و درواقع مکمل یکدیگرند. نقد شالوده‌شکنانه بر بررسی پیش‌فرض‌های پذیرفته‌شده، و واسازی و آشکارسازی تناقض‌های متنی استوار است و هرچه را مخاطب باید بداند در خود متن جست‌وجو می‏‌کند. تقابل در داستان «زن زیادی» در ظاهر برپایه تضاد بین انسان و انسان، مرد/زن، و در باطن بین انسان و باورها و سنّت‌های نادرست فرهنگی و اجتماعی است. پس از بررسی تقابل‏‌های دوتایی در متن و شناسایی نیروهای متخاصم در آن، معلوم می‌‏شود که برخلاف آنچه از ظاهر متن و در خوانش اولیه به‌دست می‏‌آید،‏ قطب برتر در متن و مدلول استعلایی که چالش درونی متن نیز براساس آن شکل گرفته است مرد ستمکار در مقابل زن ستمدیده نیست، بلکه مرد و زن هریک به‌گونه‌ای اسیر و مقهور باورهای نادرست و تحمیلی جامعه‌ی زمانِ خود هستند و دو تقابل درکنار یکدیگر و همسو با هم داستان را پیش می‏‌برند.
کلیدواژه‌ها
شالوده‌شکنی
ژاک دریدا
جلال آل‌احمد
داستان «زن زیادی»

عنوان مقاله English

The Analysis of Jalal Al-e-Ahmad’s Zan-e Ziadi Story Based on Jacques Derrida’s Deconstruction Theory

نویسندگان English

Ali Rezā Nabiloo
Maryam Hāmoongard
Qom University
چکیده English

The story “Zan-e Ziadi” is one of the nine short stories in a collection of the same name, which was first published in 1952 during the lifetime of the contemporary writer, Jalal Al-e Ahmad. The central theme of all the stories in this collection is women, and the author has depicted their sorrows and problems from a critical perspective. This article examines “Zan-e Ziadi” from the perspective of deconstructive criticism. Deconstructive criticism, also known as deconstruction or constructionism, was developed based on the theory of the French philosopher and theorist Jacques Derrida (1930-2004). This term was first used in philosophy and then in literary criticism. The basis of deconstructive criticism is to find hidden binary and contradictions within the text, as by uncovering these binaries, one can discover the hidden layers within the text. According to Derrida, the internal binaries are hierarchical and stair-like, and one part is given superiority over the other, but upon close examination of the text, it becomes clear that none of the binaries have superiority over the other and are in fact complementary to each other. Deconstructive criticism is based on examining accepted assumptions, deconstructing, and revealing textual contradictions and the readers must search within the text for everything they need to know. The conflict in “Zan-e Ziadi” is superficially based on the contradiction between human and human, man/woman, and internally between human and false cultural and social beliefs and traditions. After examining the binaries within the text and identifying the conflicting forces within it, it becomes clear that contrary to what appears from the surface of the text and in the initial reading, the dominant pole in the text and the transcendental signified on which the internal challenge of the text is based is not an oppressive man against an oppressed woman, but rather both the man and the woman are captives and subjugated by false and imposed beliefs of their time, and the two binaries advance the story alongside harmoniously with each other.

کلیدواژه‌ها English

Deconstruction
Jacques Derrida
Jalal Al-e-Ahmad
Zan-e Ziadi
آل‌احمد، جلال (1386) زن زیادی. چاپ دهم. تهران: فردوس.
آل‌احمد، جلال (1386) زن زیادی. چاپ دهم. تهران: فردوس.
آلیانی، فرشته؛ فاضلی، فیروز؛ هوشیار کلویر، بهار (1399). تحلیل انتقادی گفتمان غالب در داستان زن زیادی. زن و فرهنگ. شمارة 46: 103-116.
آلیانی، فرشته؛ فاضلی، فیروز؛ هوشیار کلویر، بهار (1399). تحلیل انتقادی گفتمان غالب در داستان زن زیادی. زن و فرهنگ. شمارة 46: 103-116.
آهی، محمد؛ طاهری، محمد (1398). نقد و تحلیل نظریة ساخت‌شکنی دریدا در فهم متون. نقد و نظر. دورة بیست‌وچهارم. شمارة 94: 127-149.
آهی، محمد؛ طاهری، محمد (1398). نقد و تحلیل نظریة ساخت‌شکنی دریدا در فهم متون. نقد و نظر. دورة بیست‌وچهارم. شمارة 94: 127-149.
احمدی، بابک (1378). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
احمدی، بابک (1378). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
افخمی‌نیا، مهدی؛ جواری، محمدحسین؛ وصال، متین (1389). تحلیل ادبی-جامعه‌شناختی زن زیادی جلال آل‌احمد برطبق الگوی لوسین گلدمن. پژوهش زبان و ادبیات فرانسه. شمارة 41: 20-85.
افخمی‌نیا، مهدی؛ جواری، محمدحسین؛ وصال، متین (1389). تحلیل ادبی-جامعه‌شناختی زن زیادی جلال آل‌احمد برطبق الگوی لوسین گلدمن. پژوهش زبان و ادبیات فرانسه. شمارة 41: 20-85.
ایگلتون، تری (1368). پیش‌درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
ایگلتون، تری (1368). پیش‌درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
برتنس، هانس (1383). مبانی نظری ادبی. ترجمة محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: ماهی.
برتنس، هانس (1383). مبانی نظری ادبی. ترجمة محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: ماهی.
پاینده، حسین (1382). گفتمان نقد. تهران: نیلوفر.
پاینده، حسین (1382). گفتمان نقد. تهران: نیلوفر.
تایسن، لوئیس (1392). نظریه‏های نقد ادبی معاصر. ترجمة مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
تایسن، لوئیس (1392). نظریه‏های نقد ادبی معاصر. ترجمة مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
حاجی‌آقابابایی، محمدرضا (1397). تحلیل داستان زن زیادی بر اساس نظریة خوانندة درون‌متن چمبرز. نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی. تهران.
حاجی‌آقابابایی، محمدرضا (1397). تحلیل داستان زن زیادی بر اساس نظریة خوانندة درون‌متن چمبرز. نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی. تهران.
سلدن، رامان (1377). راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمة عباس مخبر. چاپ سوم. تهران: طرح نو.
سلدن، رامان (1377). راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمة عباس مخبر. چاپ سوم. تهران: طرح نو.
شمیسا، سیروس (1386). نقد ادبی. تهران: میترا.
شمیسا، سیروس (1386). نقد ادبی. تهران: میترا.
کالر، جاناتان (1382). نظریة ادبی. ترجمة فرزانه طاهری. چاپ دوم. تهران: مرکز.
کالر، جاناتان (1382). نظریة ادبی. ترجمة فرزانه طاهری. چاپ دوم. تهران: مرکز.
مکاریک، ایرنا ریما (1384). دانشنامة نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
مکاریک، ایرنا ریما (1384). دانشنامة نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
Bressler, 2-E.C (2007). Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice. 4th Edition. London: Prentice Hall.
Bressler, 2-E.C (2007). Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice. 4th Edition. London: Prentice Hall.
Lane, J. Richard (2006) Fifty key literary Theorists. New York. Routledge. [DOI:10.4324/9780203441428]
Lane, J. Richard (2006) Fifty key literary Theorists. New York. Routledge. [DOI:10.4324/9780203441428]
Āl-Ahmad, Jalāl (2008). Zan-e Ziadi. 10th ed. Tehrān: Ferdows. [In Persian]
Āl-Ahmad, Jalāl (2008). Zan-e Ziadi. 10th ed. Tehrān: Ferdows. [In Persian]
Āliyāni, Fereshteh; Fāzeli, Firouz; Houshyār kalvir, Bahār (2020). The Critical Analysis of Dominant Discourse Jalal Al-Ahmad's Zan-e-Ziadi Story. Woman and Culture, Number 46: 103-116. [In Persian]
Āliyāni, Fereshteh; Fāzeli, Firouz; Houshyār kalvir, Bahār (2020). The Critical Analysis of Dominant Discourse Jalal Al-Ahmad's Zan-e-Ziadi Story. Woman and Culture, Number 46: 103-116. [In Persian]
Āhi, Mohammad; Tāheri, Mohammad (2019). A Critique and Analysis of Derrida's Deconstruction Theory of Understanding Texts, Naqd va Nazar, Number 94: 127-149. [In Persian]
Āhi, Mohammad; Tāheri, Mohammad (2019). A Critique and Analysis of Derrida's Deconstruction Theory of Understanding Texts, Naqd va Nazar, Number 94: 127-149. [In Persian]
Afkhami, Mahdi; Javāri, Mohammad Hossein; Vesāl, Matin (2019). Literary-Sociology Analysis of Jalal Al-Ahmad's Zan-e-Ziādi story According to Lucien Goldmann's Model. French Language and Literature Research, Number 41: 20-85 [In Persian]
Afkhami, Mahdi; Javāri, Mohammad Hossein; Vesāl, Matin (2019). Literary-Sociology Analysis of Jalal Al-Ahmad's Zan-e-Ziādi story According to Lucien Goldmann's Model. French Language and Literature Research, Number 41: 20-85 [In Persian]
Ahmadi, Bābak (1991). The Text-Structure and Textural Interpretation. Tehrān: Markaz [In Persian]
Ahmadi, Bābak (1991). The Text-Structure and Textural Interpretation. Tehrān: Markaz [In Persian]
Bertens, Hans (2004). Literary Theory. Trans by Mohammad Rezā Abolghāsemi. Tehrān: Markaz [ In Pesian].
Bertens, Hans (2004). Literary Theory. Trans by Mohammad Rezā Abolghāsemi. Tehrān: Markaz [ In Pesian].
Caller, Jonathan (2004). Literary Theory. Trans by Fereshteh Tāheri, Tehrān: Markaz [In Persian]
Caller, Jonathan (2004). Literary Theory. Trans by Fereshteh Tāheri, Tehrān: Markaz [In Persian]
Eagleton, Terry (1989). Literary Theory. Trans by Abbās Mokhber, Tehrān: Markaz [In Persian].
Eagleton, Terry (1989). Literary Theory. Trans by Abbās Mokhber, Tehrān: Markaz [In Persian].
Hāji Āghābābāyi, Mohammad Rezā (2018). The Analysis of The Zan-e-Ziādi Story Based on Chambers' The Reader in The Book Theory. The First National Literary Research Conference [In Persian]
Hāji Āghābābāyi, Mohammad Rezā (2018). The Analysis of The Zan-e-Ziādi Story Based on Chambers' The Reader in The Book Theory. The First National Literary Research Conference [In Persian]
Makaryk. R. Irena (2005). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Trans by Mehrān Mohājer, Mohammad Nabavi. Tehrān: Āgāh. ]In Persian[.
Makaryk. R. Irena (2005). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Trans by Mehrān Mohājer, Mohammad Nabavi. Tehrān: Āgāh. ]In Persian[.
Pāyandeh, Hossein (2004). A Reader's guide to Contemporary Literary Theory. Trans by Abbās Mokhber. Tehrān: Tarhe Now. [In Persian]
Pāyandeh, Hossein (2004). A Reader's guide to Contemporary Literary Theory. Trans by Abbās Mokhber. Tehrān: Tarhe Now. [In Persian]
Selden, Raman (1990). A Reader's Guide to Contemperary Literary theory. Trans by Abbās Mokhber. 3rd ed. Tehrān: Tarh-e Now. [In Persian]
Selden, Raman (1990). A Reader's Guide to Contemperary Literary theory. Trans by Abbās Mokhber. 3rd ed. Tehrān: Tarh-e Now. [In Persian]
Shamisā, Sirous (2008). Literary Criticism. Tehrān: Mitrā [In Persian]
Shamisā, Sirous (2008). Literary Criticism. Tehrān: Mitrā [In Persian]
Tyson, Lois (2000) Critical Theory Today. Trans by Māziyār Hosseinzādeh and Fātemeh Hosseini. Tehrān: Negāh-e-Emrooz va Hekāyat-e Ghalam-e Novin [In Persian]
Tyson, Lois (2000) Critical Theory Today. Trans by Māziyār Hosseinzādeh and Fātemeh Hosseini. Tehrān: Negāh-e-Emrooz va Hekāyat-e Ghalam-e Novin [In Persian]
زبان و ادبیات فارسی
دوره 32، شماره 96 - شماره پیاپی 41
اردیبهشت 1403
صفحه 289-306