نقد شیوه تدوین گزیده‌های درسی نثر فارسی مطالعه موردی: گزیده‌های تاریخ بیهقی

نویسندگان
دانشگاه الزهراء(س)
چکیده
برنامه‌ریزی درسی همواره مبتنی بر نیازها، فرصت­ها و محدودیت­هایی برای هر رشته تحصیلی است. دراین‌میان، رشته زبان و ادبیات فارسی به‌دلیل خاستگاه بومی و فرهنگی آن از جایگاه ممتازی برخوردار است؛ ازاین‌رو، تدوین گزیده­های درسی مطابق اصول و قواعد درست برای آشناکردن دانشجویان این رشته با متن­های کلاسیک و معاصر ـ‌اعم از نظم یا نثرـ اهمیت بسزایی دارد، اگرچه این موضوع با محدودیت­هایی مانند زمان آموزشی، تدوین به‌قصد آموزش، فرصت ارزشیابی، و... همراه است. در این مقاله، شش گزیده از کتاب تاریخ بیهقی که با هدف آموزشی تهیه و تدوین شده‌اند، ازنظر صفحه‌آرایی، ویراستاری، و صبغه آموزشی بررسی و نقد شده‌اند. نگارندگان با این بررسی به پیکره‌بندی گزیده­های یادشده پرداخته و اصول و قواعد تهیه گزیده درسی با هدف آموزشی را تبیین کرده­اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Critique of the Method of Compiling Lesson Excerpts for the Persian Prose Course: A case study of excerpts from Tarikh-e-Bayhaqi

نویسندگان English

Mahdi Nikmanesh
Sepideh Javaheri
Alzahra Universita
چکیده English

Curriculum planning has always been based on the needs, opportunities, and constraints of each academic discipline. Meanwhile, due to its indigenous roots and cultural significance, the field of Persian Language and Literature has long held a privileged position. Hence, compilation of instructional materials in accordance with established principles and rules is of significant importance in acquainting students of this discipline with classical and contemporary texts, whether in verse or prose. However, this undertaking is accompanied by constraints such as instructional time, compilation of content for pedagogic purposes, considerations related to assessment, and the like. In this research, six selected excerpts from Tarikh-e-Bayhaqi, which were compiled for pedagogic purposes, were analyzed and critiqued in terms of page layout, editing, and pedagogical aspects. The results of this analysis were presented in multiple tables for clarity. Through this study, the authors surveyed the structuring of the mentioned excerpts and explicated the principles and regulations of developing excerpts for pedagogic purposes.

کلیدواژه‌ها English

Principles of Excerpt Writing
Critique
Tarikh-e-Bayhaqi
Lesson Excerpt
Pedagogic Purpose
امامی، نصرالله (۱۳۹۲). ضرورت رویکرد انتقادی در تدوین و تدریس متون شعری دانشگاهی. چکیده مقاله‌های هفتمین گردهمایی پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی. کتاب الکترونیک.
امامی، نصرالله (۱۳۹۲). ضرورت رویکرد انتقادی در تدوین و تدریس متون شعری دانشگاهی. چکیده مقاله‌های هفتمین گردهمایی پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی. کتاب الکترونیک.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۷۲). حسنک وزیر از تاریخ بیهقی. به‌کوشش زهرا خانلری (کیا). چاپ سیزدهم. تهران: امیرکبیر.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۷۲). حسنک وزیر از تاریخ بیهقی. به‌کوشش زهرا خانلری (کیا). چاپ سیزدهم. تهران: امیرکبیر.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۱). بیهقی تصویرگر زمان: گزیدة تاریخ بیهقی. به‌اهتمام احسان اشراقی. تهران: سخن.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۱). بیهقی تصویرگر زمان: گزیدة تاریخ بیهقی. به‌اهتمام احسان اشراقی. تهران: سخن.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۷الف). تاریخ بیهقی. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. چاپ هفدهم. تهران: سعدی/ مهتاب.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۷الف). تاریخ بیهقی. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. چاپ هفدهم. تهران: سعدی/ مهتاب.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۷ب). دیبای خسروانی. به‌کوشش محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. چاپ هشتم. تهران: جامی.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۷ب). دیبای خسروانی. به‌کوشش محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. چاپ هشتم. تهران: جامی.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹الف). تاریخ بیهقی. انتخاب و توضیح رضا مصطفوی سبزواری. چاپ دوم. تهران: پیام‌نور.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹الف). تاریخ بیهقی. انتخاب و توضیح رضا مصطفوی سبزواری. چاپ دوم. تهران: پیام‌نور.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹ب). دیبای زربفت (گزیدة تاریخ بیهقی). انتخاب و توضیح محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. تهران: سخن.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹ب). دیبای زربفت (گزیدة تاریخ بیهقی). انتخاب و توضیح محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. تهران: سخن.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹ج). گزیدة تاریخ بیهقی. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ ششم. تهران: علمی و فرهنگی.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۸۹ج). گزیدة تاریخ بیهقی. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ ششم. تهران: علمی و فرهنگی.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۹۰). گزیدة تاریخ بیهقی. یدالله شکری. چاپ چهارم. تهران: امیرکبیر.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۹۰). گزیدة تاریخ بیهقی. یدالله شکری. چاپ چهارم. تهران: امیرکبیر.
بیهقی، ابوالفضل (۱۴۰۱). گزیدة تاریخ بیهقی. انتخاب و شرح نرگس روان‌پور. چاپ بیست‌و‌سوم. تهران: قطره.
بیهقی، ابوالفضل (۱۴۰۱). گزیدة تاریخ بیهقی. انتخاب و شرح نرگس روان‌پور. چاپ بیست‌و‌سوم. تهران: قطره.
دبیران، حکیمه؛ برامکی، اعظم (۱۳۹۳). نقد کتاب گزیدة تاریخ بیهقی. پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال چهاردهم. شمارة 1: ۱۷-۳۳.
دبیران، حکیمه؛ برامکی، اعظم (۱۳۹۳). نقد کتاب گزیدة تاریخ بیهقی. پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال چهاردهم. شمارة 1: ۱۷-۳۳.
رضی، احمد (۱۳۸۷). بیهقی‌پژوهی در ایران. گزارش توصیفی کتاب‌ها، مقاله‌ها، و پایان‌نامه‌ها. رشت: حق‌شناس.
رضی، احمد (۱۳۸۷). بیهقی‌پژوهی در ایران. گزارش توصیفی کتاب‌ها، مقاله‌ها، و پایان‌نامه‌ها. رشت: حق‌شناس.
رضی، احمد؛ رفاهی‌بخش، زینب (۱۳۸۹). آسیب‌شناسی شرح‌نویسی بر متون ادب فارسی. جستارهای ادبی: ۱۴۳-۱۶۸.
رضی، احمد؛ رفاهی‌بخش، زینب (۱۳۸۹). آسیب‌شناسی شرح‌نویسی بر متون ادب فارسی. جستارهای ادبی: ۱۴۳-۱۶۸.
سنگری، محمدرضا (۱۳۸۵). گزیده‌نویسی، کاسته‌ها، بایسته‌ها. نامة علوم انسانی: شمارة ۱۴: ۴۵-۵۶.
سنگری، محمدرضا (۱۳۸۵). گزیده‌نویسی، کاسته‌ها، بایسته‌ها. نامة علوم انسانی: شمارة ۱۴: ۴۵-۵۶.
غلامرضایی، محمد (۱۳۸۵). مقدمه‌ای بر ارزیابی گزیده‌های درسی. نامة علوم انسانی: شمارة ۱۴: ۷-۱۰.
غلامرضایی، محمد (۱۳۸۵). مقدمه‌ای بر ارزیابی گزیده‌های درسی. نامة علوم انسانی: شمارة ۱۴: ۷-۱۰.
نیک‌منش، مهدی (۱۳۸۷). کتابشناسی ابوالفضل بیهقی. تهران: طراوت.
نیک‌منش، مهدی (۱۳۸۷). کتابشناسی ابوالفضل بیهقی. تهران: طراوت.
Emāmi, Nasrullāh (2012). Necessity of a critical approach in compiling and teaching academic poetic texts. Abstract of the papers of the 7th gathering of Persian language and literature researches, (electronic book). [In Persian]
Emāmi, Nasrullāh (2012). Necessity of a critical approach in compiling and teaching academic poetic texts. Abstract of the papers of the 7th gathering of Persian language and literature researches, (electronic book). [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (1993). Excerpt from Beyhaqi's History, by Zahrā Khānlari (Kiā), 13th edition, Tehrān: Amirkabir. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (1993). Excerpt from Beyhaqi's History, by Zahrā Khānlari (Kiā), 13th edition, Tehrān: Amirkabir. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2002). Beyhaqi, illustrator of time: by Ehsān Eshrāghi, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2002). Beyhaqi, illustrator of time: by Ehsān Eshrāghi, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2008A). Beyhaqi's History, by Khalil Khatib-Rahbar, Tehrān: Sa'di & Mahtab. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2008A). Beyhaqi's History, by Khalil Khatib-Rahbar, Tehrān: Sa'di & Mahtab. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2008B). Dibā-ye Khosravāni, by M.J Yāhaghi and M. Sayyedi, Tehrān: Jāmi. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2008B). Dibā-ye Khosravāni, by M.J Yāhaghi and M. Sayyedi, Tehrān: Jāmi. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010A). Beyhaqi's History, by Rezā Mostafavi Sabzevāri, Tehrān: Payām-e Nour University. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010A). Beyhaqi's History, by Rezā Mostafavi Sabzevāri, Tehrān: Payām-e Nour University. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010B). Dibā-ye Zarbāft, Excerpt from Beyhaqi's History, by M.J. Yāhaghi and M. Sayyedi, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010B). Dibā-ye Zarbāft, Excerpt from Beyhaqi's History, by M.J. Yāhaghi and M. Sayyedi, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010C). Excerpt from Beyhaqi's History, by Mohammad Dabir-Siāghi, Tehrān: Elmi-Farhangi. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2010C). Excerpt from Beyhaqi's History, by Mohammad Dabir-Siāghi, Tehrān: Elmi-Farhangi. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2011). Excerpt from Beyhaqi's History, by Yadullāh Shokri, 4th edition, Tehrān: Amirkabir. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2011). Excerpt from Beyhaqi's History, by Yadullāh Shokri, 4th edition, Tehrān: Amirkabir. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2022). Excerpt from Beyhaqi's History, by Narges Ravānpour, edit 23, Tehrān: Qatreh. [In Persian]
Beyhaqi, Abou Al-Fazl (2022). Excerpt from Beyhaqi's History, by Narges Ravānpour, edit 23, Tehrān: Qatreh. [In Persian]
Dabirān, Hakimeh; Barāmaki, Azam (2014). Criticism of selective book of Beyhaghi's History, Critical studies in texts and programs of human, Research Institute of humanities and cultural Studies. [In Persian]
Dabirān, Hakimeh; Barāmaki, Azam (2014). Criticism of selective book of Beyhaghi's History, Critical studies in texts and programs of human, Research Institute of humanities and cultural Studies. [In Persian]
Gholām Rezāee, Mohammad (2006). An Introduction to the evaluation of educational excerpts, Nāme-ye Oloom-e ensāni, Vol.14, Pp.7-10. [In Persian]
Gholām Rezāee, Mohammad (2006). An Introduction to the evaluation of educational excerpts, Nāme-ye Oloom-e ensāni, Vol.14, Pp.7-10. [In Persian]
Nikmanesh, Mahdi (2008). Bibliographi of Abou Al-Fazl Beyhaqi, Tehrān: Tarāvat [In Persian]
Nikmanesh, Mahdi (2008). Bibliographi of Abou Al-Fazl Beyhaqi, Tehrān: Tarāvat [In Persian]
Razi, Ahmad (2008). Research on Beyhaqi in Iran, Rasht: Haghshenās. [In Persian]
Razi, Ahmad (2008). Research on Beyhaqi in Iran, Rasht: Haghshenās. [In Persian]
Razi, Ahmad; Refāhibakhsh, Zeynab (2010). Pathology of annotating texts. Literary Studies, Pp. 143-168. [In Persian]
Razi, Ahmad; Refāhibakhsh, Zeynab (2010). Pathology of annotating texts. Literary Studies, Pp. 143-168. [In Persian]
Sangari, Mohammad Rezā (2006). Excerpts, deficiencies, necessities, Nāme-ye Oloom-e ensāni, Vol.14, Pp. 45-56. [In Persian]
Sangari, Mohammad Rezā (2006). Excerpts, deficiencies, necessities, Nāme-ye Oloom-e ensāni, Vol.14, Pp. 45-56. [In Persian]