نظام معنایی حاکم بر تجربه شهودی عرفانی و روایت آن

نویسندگان
1 دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی،(ره) قزوین،
2 دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره)، قزوین، ایران
چکیده
تجربه عرفانی نوعی تجربه شهودی و غیبی و کاملاً خارج از دسترس عارف‌ـ‌سوژه است؛ ازهمین‌رو، عارف توانش ادراک کامل آن را ندارد و در تکرار کیفیت آن نیز ناتوان است. علت این ناتوانی صرفاً ویژگی بیان­ناپذیری و کیفیت فراعقلی تجربه شهودی نیست، بلکه علت آن، نظام معنایی حاکم بر رویداد شهودی و سپس روایت آن از زبان عارف‌ـ‌سوژه است. نظام معنایی حاکم بر رخداد شهودی مبتنی بر تصادف است و بدون برنامه و پیش­‌فرض، سوژه را با محیط و موقعیتی پرتنش روبه‌رو می‌­کند. نظام معنایی تصادف یکی از چهار نظام معنایی لاندوفسکی است که با کیفیت تجربه عرفانی و شهودی و نیز با روایت این تجربه از زبان کلامی و غیرکلامی عارف‌ـ‌سوژه هم‌خوانی دارد. مطابق نظام معنایی تصادف، عارف-سوژه در سیر پیوستار زندگی ناگهان با تجربه­ای ناشناخته و فراحسی برخورد می‌­کند که با قواعد برنامه‌­مدار زندگی عادی تفاوت­‌های اساسی دارد و او را در دو بعد فشاره­ای و گسترده‌ای تحت تأثیر قرار می‌­دهد. او نه‌تنها در مرحله رویارویی با تجربه شهودی دچار حیرت می‌شود، بلکه در بیان گزارش کیفیت آن نیز قواعد زبانی را نارسا می­‌یابد. در نتیجه این فرآیند تصادفی و تنشی، سوژه با زبان کلامی و غیرکلامی خود فرم تازه­ای از زبان و معنا تولید می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Semantic System of Mystical Intuitive Experience and Its Narration

نویسندگان English

Atefe Amirifar 1
Seyyed Ali Ghasemzadeh 2
1 International University of Ghazvin, Imam Khomeini University,
2 Professor of Persian Language and Literature, International University of Ghazvin
چکیده English

Mystical experience refers to a kind of intuitive-occult experience completely beyond the reach of the mystic-subject. Hence, the mystic is unable to fully perceive it and to repeat its quality. This inability is not merely caused by the inexpressibility and the transcendental quality of the intuitive experience, but by the semantic system governing the intuitive event and then by its narration in the language of the mystic-subject. The semantic system governing the intuitive event is based on coincidence, confronting the subject with a stressful environment and occasion without any plan or presupposition. The semantic system of coincidence is one of the four semantic systems of Landowski, which is consistent with the quality of mystical and intuitive experience along with the narrative of this experience in the mystic-subject’s verbal and non-verbal language. Based on the semantic system of coincidence, in the continuous course of life, the mystic-subject suddenly encounters an unknown and extrasensory experience, fundamentally different from the program-oriented rules of the ordinary life and affecting him in two compressive and expansive dimensions. He is not only surprised while encountering an intuitive experience, but also finds the linguistic rules insufficient for reporting its quality. Thus, the subject will produce a new form of language and meaning with his verbal and non-verbal language owing to this coincident and stressful process.

کلیدواژه‌ها English

Mystical Discourse
Mystical Experience
Semantic System of Coincidence
Landowski
Stressful Process
ابن‌عربی (بی‌تا). فتوحات مکیه. جلد اول. بیروت: دارصادر.
ابن‌عربی (بی‌تا). فتوحات مکیه. جلد اول. بیروت: دارصادر.
استیس، والتر ترنس (1358). عرفان و فلسفه. ترجمة بهاءالدین خرّمشاهی. تهران: سروش.
استیس، والتر ترنس (1358). عرفان و فلسفه. ترجمة بهاءالدین خرّمشاهی. تهران: سروش.
بابک‌معین، مرتضی (1390). بررسی تطبیقی اندیشه‌های بنیادین پدیدارشناسی (با رویکرد هوسرلی) با مضامینی چند در شعر سپهری. مطالعات تطبیقی. شمارة 1: 17-ا28.
بابک‌معین، مرتضی (1390). بررسی تطبیقی اندیشه‌های بنیادین پدیدارشناسی (با رویکرد هوسرلی) با مضامینی چند در شعر سپهری. مطالعات تطبیقی. شمارة 1: 17-ا28.
بابک‌معین، مرتضی (1394). معنا به‌مثابة تجربة زیسته. تهران: سخن.
بابک‌معین، مرتضی (1394). معنا به‌مثابة تجربة زیسته. تهران: سخن.
بابک‌معین، مرتضی (1396). ابعاد گمشدة معنا در نشانه‌شناسی روایی کلاسیک. تهران: علمی و فرهنگی.
بابک‌معین، مرتضی (1396). ابعاد گمشدة معنا در نشانه‌شناسی روایی کلاسیک. تهران: علمی و فرهنگی.
تاجیک، محمدرضا (1383). گفتمان، پادگفتمان و سیاست. تهران: مؤسسة تحقیقات و توسعة علوم انسانی.
تاجیک، محمدرضا (1383). گفتمان، پادگفتمان و سیاست. تهران: مؤسسة تحقیقات و توسعة علوم انسانی.
جامی، عبدالرحمن (۱۳۸۶). نفحات‌الانس من حضرات القدس. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. تهران: سخن.
جامی، عبدالرحمن (۱۳۸۶). نفحات‌الانس من حضرات القدس. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. تهران: سخن.
جرجانی، ابوالحسن علی‌بن‌محمد (1421). التعریفات. بیروت: دارالکتب العلمیه.
جرجانی، ابوالحسن علی‌بن‌محمد (1421). التعریفات. بیروت: دارالکتب العلمیه.
رحیمیان، سعید (1381). تجربة عرفانی و ملاک حجیت آن. قبسات. شمارة 26: 43-50.
رحیمیان، سعید (1381). تجربة عرفانی و ملاک حجیت آن. قبسات. شمارة 26: 43-50.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1379). جستجو‌ در‌ تصوف ایران. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1379). جستجو‌ در‌ تصوف ایران. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
سراج طوسی، ابو‌نصر (1382). ‌اللمع‌ فی‌ التصوف‌. تصحیح‌ و تحشیه رینولد الین نیکلسن. ترجمة‌ مهدی محبتی. تهران: اساطیر.
سراج طوسی، ابو‌نصر (1382). ‌اللمع‌ فی‌ التصوف‌. تصحیح‌ و تحشیه رینولد الین نیکلسن. ترجمة‌ مهدی محبتی. تهران: اساطیر.
سلیمانیان، حمیدرضا (1388). نقشی از دفتر صوفی: پژوهشی در بازشناسی گونه‌های زبانی در تجربة عرفانی با نگاهی به نثر عارفانة پارسی. مشهد: مرندیز.
سلیمانیان، حمیدرضا (1388). نقشی از دفتر صوفی: پژوهشی در بازشناسی گونه‌های زبانی در تجربة عرفانی با نگاهی به نثر عارفانة پارسی. مشهد: مرندیز.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1392). دفتر روشنایی: از میراث عرفانی بایزید بسطامی. تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1392). دفتر روشنایی: از میراث عرفانی بایزید بسطامی. تهران: سخن.
شعیری، حمیدرضا (1384). مطالعة فرآیند تنشی گفتمان ادبی. پژوهش زبان‌های خارجی. شمارة 25: 187-204.
شعیری، حمیدرضا (1384). مطالعة فرآیند تنشی گفتمان ادبی. پژوهش زبان‌های خارجی. شمارة 25: 187-204.
شعیری، حمیدرضا (1391). تحلیل نشانه‌ـ‌معناشناختی خلسه در گفتمان ادبی. پژوهش‌های ادبی. شمارة 38 و 39: 129-146.
شعیری، حمیدرضا (1391). تحلیل نشانه‌ـ‌معناشناختی خلسه در گفتمان ادبی. پژوهش‌های ادبی. شمارة 38 و 39: 129-146.
شمس تبریزی (1373). مقالات شمس. ویرایش جعفر مدرس‌صادقی. تهران: مرکز.
شمس تبریزی (1373). مقالات شمس. ویرایش جعفر مدرس‌صادقی. تهران: مرکز.
شیروانی، علی (1381). مبانی نظری تجربة دینی: مطالعة تطبیقی و انتقادی آرای ابن‌عربی و رودلف اتو، قم: بوستان کتاب.
شیروانی، علی (1381). مبانی نظری تجربة دینی: مطالعة تطبیقی و انتقادی آرای ابن‌عربی و رودلف اتو، قم: بوستان کتاب.
عطار نیشابوری، محمدبن‌ابراهیم (بی‌تا). تذکره الاولیاء. تصحیح رینولد نیکلسون. هلند: لیدن.
عطار نیشابوری، محمدبن‌ابراهیم (بی‌تا). تذکره الاولیاء. تصحیح رینولد نیکلسون. هلند: لیدن.
فعالی، محمدتقی (1380). تجربة دینی و مکاشفة عرفانی. تهران: امیرکبیر.
فعالی، محمدتقی (1380). تجربة دینی و مکاشفة عرفانی. تهران: امیرکبیر.
قشیری، ابوالقاسم (1361). ترجمة رسالة قشیریه. بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: علمی و فرهنگی.
قشیری، ابوالقاسم (1361). ترجمة رسالة قشیریه. بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: علمی و فرهنگی.
کاکایی، قاسم (1385). وحدت وجود به روایت ابن‌عربی و مایستر اکهارت. تهران: هرمس.
کاکایی، قاسم (1385). وحدت وجود به روایت ابن‌عربی و مایستر اکهارت. تهران: هرمس.
گرماس، آلژیرداس ژولین (1399). نقصان معنا. ترجمة حمیدرضا شعیری. تهران: خاموش.
گرماس، آلژیرداس ژولین (1399). نقصان معنا. ترجمة حمیدرضا شعیری. تهران: خاموش.
ملکیان، مصطفی (1380). راهی به رهایی؛ جستاری درباب عقلانیت و معنویت. تهران: نگاه معاصر.
ملکیان، مصطفی (1380). راهی به رهایی؛ جستاری درباب عقلانیت و معنویت. تهران: نگاه معاصر.
هجویری، علی‌بن‌عثمان (1389). کشف‌المحجوب، با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. چاپ سوم. تهران: سروش.
هجویری، علی‌بن‌عثمان (1389). کشف‌المحجوب، با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. چاپ سوم. تهران: سروش.
هرد، گری کلود (۱۳۸۲). تجربة عرفانی و اخلاقی. ترجمة لطف‌الله جلالی و محمد سوری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی(ره).
هرد، گری کلود (۱۳۸۲). تجربة عرفانی و اخلاقی. ترجمة لطف‌الله جلالی و محمد سوری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی(ره).
Landowski Eric (2005). Interactions Risquées. Limoges: Pulim.
Landowski Eric (2005). Interactions Risquées. Limoges: Pulim.
References in Persian
References in Persian
Atār Neyshābouri, Mohammad Ibn Ibrāhim (n. d). Tazkirat al-Awliyā, Reynolds Nicholson, Netherlands: Leyden [In Persian]
Atār Neyshābouri, Mohammad Ibn Ibrāhim (n. d). Tazkirat al-Awliyā, Reynolds Nicholson, Netherlands: Leyden [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2011). A comparative study of the fundamental ideas of Phenomenology (with Husserli's point of view) with several themes in Sepehri's poetry. Comparative Study. Number 1: 17-28 [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2011). A comparative study of the fundamental ideas of Phenomenology (with Husserli's point of view) with several themes in Sepehri's poetry. Comparative Study. Number 1: 17-28 [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2015). Meaning as a lived experience. Tehrān: Sokhan [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2015). Meaning as a lived experience. Tehrān: Sokhan [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2017). The lost meaning in classical narrative semiotics. Tehrān: Elmi Farhangi [In Persian]
Bābak Moeen, Mortezā (2017). The lost meaning in classical narrative semiotics. Tehrān: Elmi Farhangi [In Persian]
Faāli, Mohammad Taghi (2001). Religious experience and mystical meditation, Tehrān: Amir Kabir [In Persian]
Faāli, Mohammad Taghi (2001). Religious experience and mystical meditation, Tehrān: Amir Kabir [In Persian]
Germas, Algirdas Julin (2019). lack of definition .translated by Hamid Rezā Shairi. Tehrān: Khāmoush [In Persian]
Germas, Algirdas Julin (2019). lack of definition .translated by Hamid Rezā Shairi. Tehrān: Khāmoush [In Persian]
Hurd, Gary Claude (2003). Mystical and moral experience. translated by Lotfollah Jalāli and Mohammad Suri. Qom: Imām Khomeini Educational and Research Institute [In Persian]
Hurd, Gary Claude (2003). Mystical and moral experience. translated by Lotfollah Jalāli and Mohammad Suri. Qom: Imām Khomeini Educational and Research Institute [In Persian]
Hujwiri, Ali Ibn Uthmān Jullābi (2010). Kashf al-Mahjub (Revelation of the Hidden), by Mahmoud Ābedi, 3rd ed., Tehrān: Soroush [In Persian]
Hujwiri, Ali Ibn Uthmān Jullābi (2010). Kashf al-Mahjub (Revelation of the Hidden), by Mahmoud Ābedi, 3rd ed., Tehrān: Soroush [In Persian]
Ibn Arabi, (n.d.). Fotouhat al-Macciea (The Meccan Illuminations), Vol. 1, Beirut: Dāre Sāder [In Arabic]
Ibn Arabi, (n.d.). Fotouhat al-Macciea (The Meccan Illuminations), Vol. 1, Beirut: Dāre Sāder [In Arabic]
Jāmi, Abd al-Rahmān (2007). Nafahāt al-Uns, by Mahmoud Ābedi, Tehrān: Sokhan [In Persian]
Jāmi, Abd al-Rahmān (2007). Nafahāt al-Uns, by Mahmoud Ābedi, Tehrān: Sokhan [In Persian]
Jurjāni, Abolhasan Ali Ibn Mohammad (2001). Al-Ta'rifāt. Beirut: Books House knowledge (Dar al-Kutub al-ilmiyya) [In Arabic]
Jurjāni, Abolhasan Ali Ibn Mohammad (2001). Al-Ta'rifāt. Beirut: Books House knowledge (Dar al-Kutub al-ilmiyya) [In Arabic]
Kākāei, Ghāsem (2006). Unity of Existence from Ibn Arabi and Meister Eckhart's viewpoints, Tehrān: Hermes [In Persian]
Kākāei, Ghāsem (2006). Unity of Existence from Ibn Arabi and Meister Eckhart's viewpoints, Tehrān: Hermes [In Persian]
Malekiān, Mostafā (2001). A way to freedom; An Inquiry into Rationality and Spirituality. Tehrān: Negāh-e Moāser [In Persian]
Malekiān, Mostafā (2001). A way to freedom; An Inquiry into Rationality and Spirituality. Tehrān: Negāh-e Moāser [In Persian]
Qoshairi, Abolghāsem (1982) Translation of Qoshairi's Treatise, by Badi al-Zamān Forouzānfar. Tehrān: Elmi-Farhangi [In Persian]
Qoshairi, Abolghāsem (1982) Translation of Qoshairi's Treatise, by Badi al-Zamān Forouzānfar. Tehrān: Elmi-Farhangi [In Persian]
Rahimiān, Saeed (2002). Mystical experience and the criterion of its authority. Al Qabasāt. 26: 43-50 [In Persian]
Rahimiān, Saeed (2002). Mystical experience and the criterion of its authority. Al Qabasāt. 26: 43-50 [In Persian]
Ruzbihān Baqli, Abu Muhammad Ibn Abi Nasr (1965). Sharh al-Shathiyat (Commentary on Ecstatic Sayings). by Henry Corbin and Mohammad Moeen, Tehran: Tahouri [In Persian]
Ruzbihān Baqli, Abu Muhammad Ibn Abi Nasr (1965). Sharh al-Shathiyat (Commentary on Ecstatic Sayings). by Henry Corbin and Mohammad Moeen, Tehran: Tahouri [In Persian]
Serrāj Tusi, Abu Nasr (2003). Al-Luma Fi L-Tasawwuf, by Reynold Alleyne Nicholson. translated by Mehdi Mohabbati. Tehrān: Asātir [In Persian]
Serrāj Tusi, Abu Nasr (2003). Al-Luma Fi L-Tasawwuf, by Reynold Alleyne Nicholson. translated by Mehdi Mohabbati. Tehrān: Asātir [In Persian]
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (2011). Daftar-e Roshanāyi (from mystical heritage of Bāyazid Bastāmi). Tehrān: Sokhan [In Persian]
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (2011). Daftar-e Roshanāyi (from mystical heritage of Bāyazid Bastāmi). Tehrān: Sokhan [In Persian]
Shairi, Hamid Rezā (2005). A study of The Tense Process of Literary Discourse. Foreign languages Research. 25: 187-204 [In Persian]
Shairi, Hamid Rezā (2005). A study of The Tense Process of Literary Discourse. Foreign languages Research. 25: 187-204 [In Persian]
Shirvāni, Ali (2002). Theoretical principles of religious experience: A comparative and critical study of the views of Ibn Arabi and Rudolf Otto. Qom: Boustān-e ketāb [In Persian]
Shirvāni, Ali (2002). Theoretical principles of religious experience: A comparative and critical study of the views of Ibn Arabi and Rudolf Otto. Qom: Boustān-e ketāb [In Persian]
Shams-e Tabrizi (1994). Maghālāt-e Shams, by Jafar Modarres Sādeghi, Tehrān: Markaz [In Persian]
Shams-e Tabrizi (1994). Maghālāt-e Shams, by Jafar Modarres Sādeghi, Tehrān: Markaz [In Persian]
Soleimāniān, Hamid Rezā (2009). A study in recognition of linguistic varieties in mystical experience with a look at Persian mystical prose. Mashhad: Marandiz [In Persian]
Soleimāniān, Hamid Rezā (2009). A study in recognition of linguistic varieties in mystical experience with a look at Persian mystical prose. Mashhad: Marandiz [In Persian]
Stace,Walter Terence (1979). Mysticism and philosophy, Bahāuddin Khorramshāhi, Tehrān: Soroush [In Persian]
Stace,Walter Terence (1979). Mysticism and philosophy, Bahāuddin Khorramshāhi, Tehrān: Soroush [In Persian]
Tājik, Mohammad Rezā (2004). Discourse, Anti-discourse, and Politics, Tehrān: Institute for Research and Development of Humanities [In Persian]
Tājik, Mohammad Rezā (2004). Discourse, Anti-discourse, and Politics, Tehrān: Institute for Research and Development of Humanities [In Persian]
Zarrinkoub, Abd Al-Hossein (2000). Persian Sufism in its Historical Background. 3rd ed, Tehrān: Amir Kabir [In Persian]
Zarrinkoub, Abd Al-Hossein (2000). Persian Sufism in its Historical Background. 3rd ed, Tehrān: Amir Kabir [In Persian]