کارکرد صورخیال در تثبیت اقتدار سیاسی و دینی دولت‌ها در جهانگشای جوینی

نویسندگان
پوران پودات 1
مریم صادقی گیوی 2
اشرف شیبانی اقدم 1
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی
10.52547/jpll.30.93.59
چکیده
تاریخ جهانگشا اثری تاریخی‌ـ‌ادبی با نثری فنی است. یکی از شاخصه‌های این کتاب، بهره‌گیری از صورخیال در بیان مفاهیم سیاسی است. پرسش اساسی این پژوهش آن است که صورخیال در جهانگشا چه نقشی در تثبیت اقتدار سیاسی و دینی دولت‌ها دارد. واکاوی صورخیال در جهانگشا به‌روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی نشان داد که این صور ابزار تولید گفتمان قدرت و سازمان‌دهنده افکار خاص سیاسی هستند. کاربرد انواع صورخیال و شگردهای بیانی در جهانگشا صرفاً به‌منظور آرایش سخن و هنرنمایی نبوده، بلکه هدف جوینی غیر از گزارش وقایع تاریخی، اقناع مخاطب و القای مفاهیم سیاسی نیز بوده است. جوینی در اثر خود، مانند دیگر نویسندگان متون منثور، تلاش می‌کند با استفاده از کارکرد اقناعی و القایی انواع صورخیال بر مفاهیم سیاسی مانند الهی‌بودن منشأ قدرت، مقدّربودن فرمانروایی سلاطین، پادشاهی، الزامات و وظایف پادشاه، اطاعت محض از سلطان، قدرت نظامی دولت و سرکوب دشمنان تأکید کرده است تا به القای مشروعیت سیاسی و دینی دولت‌ها، تثبیت اقتدار، و توجیه عملکرد آنها بپردازد.
کلیدواژه‌ها
تاریخ جهانگشا
عطاملک جوینی
صورخیال
اقتدار سیاسی
اقتدار دینی

عنوان مقاله English

The Application of Imagery to Consolidating the Political and Religious Authority of States in Tārīkh-i Jahāngushāy-i Juvaynī

نویسندگان English

Pouran Poudat 1
Maryam Sadeghi Givi 2
Ashraf Sheibani Aghdam 1
1 Islamic Azad University, Central Tehran Branch
2 Islamic Azad University, Central Tehran Branch
چکیده English

Tārīkh-i Jahāngushāy-i Juvaynī is a historical-literary work with technical prose. One of the features of this book is the use of imagery to express political concepts. The main question of this research is what role imagery plays in Tārīkh-i Jahāngushāy to establish the political and religious authority of governments. Based on a descriptive-analytical framework, the analysis of imagery in Tārīkh-i Jahāngushāy indicated that imagery was a tool for generating power discourse and for organizing specific political thoughts. The use of all kinds of imagery and expressive techniques in Tārīkh-i Jahāngushāy was not only for the purpose of embellishing the speech and representing aesthetics, but it also served the purpose of persuading the audience and instilling political concepts in addition to reporting historical events. In his work, like other writers of prose texts, Juvaynī tried to use the persuasive and inductive functions of all kinds of imagery to political concepts such as the divinity of the source of power, the sovereignty of the sultans based on destiny, kingship, the requirements and duties of the king, absolute obedience to the sultan, the military power of the state, and suppression of enemies to instill the political and religious legitimacy of states, establish their authority, and justify their actions.

کلیدواژه‌ها English

Tārīkh-e Jahāngushāy
Ata-Malik Juvaynī
imagery
Political Authority
Religious Authority
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۹۰) دیبای دیداری. متن کامل تاریخ بیهقی. با مقدمه، توضیحات و شرح مشکلات به‌کوشش محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. تهران: سخن.
بیهقی، ابوالفضل (۱۳۹۰) دیبای دیداری. متن کامل تاریخ بیهقی. با مقدمه، توضیحات و شرح مشکلات به‌کوشش محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی. تهران: سخن.
جوینی، عطاملک‌بن‌محمد (۱۳۹۱) تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح محمد قزوینی. تهران: نگاه.
جوینی، عطاملک‌بن‌محمد (۱۳۹۱) تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح محمد قزوینی. تهران: نگاه.
چهری، طاهره، غلامرضا سالمیان و روح‌اللـه بهرامی (۱۳۹۹) «تبیین گفتمانِ متناقض جوینی مبتنی بر ردّ و قبول مغول در جلد اوّل تاریخ جهانگشا براساس نشانه‌های (واژگان، صورخیال، عبارات، جملات و اشعار) گفتمان‌مدار». جستارهای تاریخی. شمارة 1 (پیاپی 21):۴۰-۱.
چهری، طاهره، غلامرضا سالمیان و روح‌اللـه بهرامی (۱۳۹۹) «تبیین گفتمانِ متناقض جوینی مبتنی بر ردّ و قبول مغول در جلد اوّل تاریخ جهانگشا براساس نشانه‌های (واژگان، صورخیال، عبارات، جملات و اشعار) گفتمان‌مدار». جستارهای تاریخی. شمارة 1 (پیاپی 21):۴۰-۱.
دیلم صالحی، بهروز (۱۳۸۴) از نظم سیاسی تا نظم کیهانی در اندیشة ایرانی. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
دیلم صالحی، بهروز (۱۳۸۴) از نظم سیاسی تا نظم کیهانی در اندیشة ایرانی. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
صادقی، مریم (۱۳۹۴) نثر فارسی در سپهر سیاست. تهران: نگاه معاصر.
صادقی، مریم (۱۳۹۴) نثر فارسی در سپهر سیاست. تهران: نگاه معاصر.
طوسی، خواجه نصیرالدین (۱۳۶۹) معیارالاشعار. مصحح جلیل تجلیل. تهران: جامی.
طوسی، خواجه نصیرالدین (۱۳۶۹) معیارالاشعار. مصحح جلیل تجلیل. تهران: جامی.
طهماسبی، فریدون، و پگاه تلاوری (۱۳۹۰) «بررسی و تحلیل تشبیهات و استعارات تاریخ جهانگشای جوینی». فنون ادبی. دورة سوم. شمارة 2: 55-72.
طهماسبی، فریدون، و پگاه تلاوری (۱۳۹۰) «بررسی و تحلیل تشبیهات و استعارات تاریخ جهانگشای جوینی». فنون ادبی. دورة سوم. شمارة 2: 55-72.
غضنفری، کلثوم (۱۳۹۳) بن‌مایه‌های دینی ایران باستان در شاهنامه. تهران: دانشگاه تهران.
غضنفری، کلثوم (۱۳۹۳) بن‌مایه‌های دینی ایران باستان در شاهنامه. تهران: دانشگاه تهران.
لوئیس، برنارد (۱۳۷۸) زبان سیاسی اسلام. ترجمة بهروز لک. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم.
لوئیس، برنارد (۱۳۷۸) زبان سیاسی اسلام. ترجمة بهروز لک. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم.
ماوردی، ابوالحسن علی‌بن‌محمدبن‌حبیب (1383) آیین حکمرانی. ترجمه و تحقیق حسین صابری. تهران: علمی و فرهنگی.
ماوردی، ابوالحسن علی‌بن‌محمدبن‌حبیب (1383) آیین حکمرانی. ترجمه و تحقیق حسین صابری. تهران: علمی و فرهنگی.
مروی، محمدکاظم (۱۳۷۴) عالم‌آرای نادری. تصحیح محمدامین ریاحی. تهران: علمی و فرهنگی.
Beyhaqi, Abolfazl (2011) Dibâye didâri. By Mohammad Jafar Yâhaghi and Mehdi Seyyedi. Tehran: Sokhan. [In Persian].
مروی، محمدکاظم (۱۳۷۴) عالم‌آرای نادری. تصحیح محمدامین ریاحی. تهران: علمی و فرهنگی.
Beyhaqi, Abolfazl (2011) Dibâye didâri. By Mohammad Jafar Yâhaghi and Mehdi Seyyedi. Tehran: Sokhan. [In Persian].
Chehri, Tâhereh, Gholamrezâ Sâlemiyân, Roohollâh Bahrâmi (2020) "Explanation of Jovayni's contradictory discourse based on the rejection and acceptance of the Mongols in the first volume of Jahangoshah history based on discourse-oriented signs (vocabulary, imaginary images, expressions, sentences and poems)". Historical Essays. Number 1 (series 21): 1-40. [In Persian].
Chehri, Tâhereh, Gholamrezâ Sâlemiyân, Roohollâh Bahrâmi (2020) "Explanation of Jovayni's contradictory discourse based on the rejection and acceptance of the Mongols in the first volume of Jahangoshah history based on discourse-oriented signs (vocabulary, imaginary images, expressions, sentences and poems)". Historical Essays. Number 1 (series 21): 1-40. [In Persian].
Deylam Sâlehi, Behrooz (2005) From Political Order to Cosmic Order in Iranian Thought. Tehran: Center for the Recognition of Islam and Iran. [In Persian].
Deylam Sâlehi, Behrooz (2005) From Political Order to Cosmic Order in Iranian Thought. Tehran: Center for the Recognition of Islam and Iran. [In Persian].
Ghazanfari, Kolsoum (2014) Religious Principles of Ancient Iran in Shâhnâmeh. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian].
Ghazanfari, Kolsoum (2014) Religious Principles of Ancient Iran in Shâhnâmeh. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian].
Jovayni, Atamalek Ibn Mohammad (2012) History of Jahangosha Jovayni. Edited by Mohammad Qazvini. Tehrân: Negâh. [In Persian].
Jovayni, Atamalek Ibn Mohammad (2012) History of Jahangosha Jovayni. Edited by Mohammad Qazvini. Tehrân: Negâh. [In Persian].
Lewis, Bernard (1999) The Political Language of Islam, translated by Behrooz Lak. Qom: Islamic Seminary of Qom. [In Persian].
Lewis, Bernard (1999) The Political Language of Islam, translated by Behrooz Lak. Qom: Islamic Seminary of Qom. [In Persian].
Marvi, Mohammad Kâzem (1995) Âlam Ârâ-ye Nâderi. Edited by Mohammad Amin Riyâhi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
Marvi, Mohammad Kâzem (1995) Âlam Ârâ-ye Nâderi. Edited by Mohammad Amin Riyâhi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
Mâwardi, Abolhassan (2004) The Rule of Governance, translated and researched by Hossein Sâberi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
Mâwardi, Abolhassan (2004) The Rule of Governance, translated and researched by Hossein Sâberi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
Sâdeghi, Maryam (2015) Persian Prose in the Sky of Politics. Tehran: Negâh-e moâser. [In Persian].
Sâdeghi, Maryam (2015) Persian Prose in the Sky of Politics. Tehran: Negâh-e moâser. [In Persian].
Tahmasbi, Fereydoon, Pegâh Talâvari (2011) "Study and analysis of similes and metaphors of History of Jahangosha Jovayni". Literary Techniques. Period 3, Number 2: 55-72. [In Persian].
Tahmasbi, Fereydoon, Pegâh Talâvari (2011) "Study and analysis of similes and metaphors of History of Jahangosha Jovayni". Literary Techniques. Period 3, Number 2: 55-72. [In Persian].
Tousi, Nasiruddin (1990) Meyâr al ashâr, Edited by Jalil Tajlil, Tehran: Jâmi Publication. [In Persian].
Tousi, Nasiruddin (1990) Meyâr al ashâr, Edited by Jalil Tajlil, Tehran: Jâmi Publication. [In Persian].