تحلیل تطبیقی «بسیج جمعی» مرغان و کبوتران در منطق‌الطیر و حکایت «کبوتر مطوّقه» در کلیله و دمنه

نویسنده
محمد خسروی شکیب
دانشگاه لرستان
10.52547/jpll.30.92.111
چکیده
«بسیج جمعی» از نظریه‌­های پرکاربرد در حوزه جامعه‌­شناسی سیاسی معاصر است که بررسی و تحلیل سازوکارهای درونی حاکم بر جنبش‌­های اجتماعی، انقلاب‌­ها و آشوب­‌های سیاسی را ممکن می­‌کند. در پژوهش حاضر، هم روایت «مرغان جهان» در منطق­الطیر و هم حکایت «کبوتر مطوّقه» در کلیله و دمنه، از کنش‌­های جمعی متشکل و موفق در ادبیات کلاسیک فارسی و نوعی از بسیج جمعی و گردهمایی اجتماعی معطوف به تغییر ساختار و وضعیت حاکم به‌شمار آمده‌اند؛ ازاین‌رو، بررسی متغیرهای کمی و کیفی حاکم بر سازمان درونی آنها ضرورت دارد. کاربست شاخص‌­هایی چون اصل کنشگر خردمند، اصل روابط عمومی، اصل ساختار کنش جمعی، اصل انسجام کمی و کیفی، اصل انگیزه‌­ها و الگوهای رفتاری و... نشان‌­دهنده پیچیدگی ساختاری این‌گونه از کنش‌­های جمعی است. در این مقاله، تلاش می‌­شود تا با روش تحلیل تطبیقی و کیفی، سازوکارهای درونی حاکم بر دو روایت پیش‌گفته بررسی شود تا میزان انسجام و نیز ظرفیت‌­های توضیحی و تفسیری هریک به‌سنجش درآید.
کلیدواژه‌ها
منطق‌­الطیر
کلیله و دمنه
حکایت مرغان
کبوتر مطوّقه
بسیج جمعی

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Collective Mobilization of Birds in Maná¹­eq-al-Tayr and Pigeons in the Story of the Torquate Pigeon in Kalile-va-Demneh

نویسنده English

Mohammad Khosravi Shakib
Lorestan University
چکیده English

“Collective mobilization” is one of the most widely used models in the field of contemporary political sociology, which makes it possible to study and analyze the internal mechanisms governing social movements, revolutions, and political unrest. In the present study, the narrative of “Birds of the World” in Manṭeq-al-Tayr as well as the story of “Torquate Pigeon” in Kalile-va-Demneh are successful instances of collective action and mobilization in classical Persian literature aimed at restructuring the status quo. Therefore, it is necessary to study the quantitative and qualitative variables governing their internal organization. The application of indicators such as the principle of wise actor, the principle of public relations, the principle of structure of collective action, the principle of quantitative and qualitative coherence, and the principle of motivations and behavioral patterns, etc. reveal the structural complexity of such collective actions. In this article, an attempt is made to study the internal mechanisms governing the two narratives using qualitative comparative analysis to assess the degree of coherence as well as the explanatory and interpretive capacities of each story.

کلیدواژه‌ها English

Manṭeq-al-Tayr
Kalile-va-Demneh
Story of Birds
“Torquate Pigeon”
Collective Mobilization
بحرانی‌پور، علی و همکاران (1397) «تحلیل جنبش سربداران برپایة نظریة کنش جمعی چارلز تیلی». تاریخ و تمدن اسلامی. شمارة 28: 89-120.
بحرانی‌پور، علی و همکاران (1397) «تحلیل جنبش سربداران برپایة نظریة کنش جمعی چارلز تیلی». تاریخ و تمدن اسلامی. شمارة 28: 89-120.
پیوزی، مایکل (۱۳۷۹) یورگن هابرماس. ترجمة احمد تدین. تهران: هرمس.
پیوزی، مایکل (۱۳۷۹) یورگن هابرماس. ترجمة احمد تدین. تهران: هرمس.
تمیم‌داری، احمد و همکاران (1398) «بررسی تطبیقی داستان مرغ دریایی و داستان مرغان در منطق‌الطیر برمبنای نظریة گلسر». متن‌پژوهی ادبی. دورة بیست‌وسوم. شمارة 81: 7-38.
تمیم‌داری، احمد و همکاران (1398) «بررسی تطبیقی داستان مرغ دریایی و داستان مرغان در منطق‌الطیر برمبنای نظریة گلسر». متن‌پژوهی ادبی. دورة بیست‌وسوم. شمارة 81: 7-38.
تورن، آلن (۱۳۸۰) نقد مدرنیته. ترجمة مرتضی مردیها. تهران: گام نو.
تورن، آلن (۱۳۸۰) نقد مدرنیته. ترجمة مرتضی مردیها. تهران: گام نو.
تیلی، چارلز (1385) از بسیج تا انقلاب. ترجمة علی مرشدی‌زاد. تهران: پژوهشکدة امام‌خمینی و انقلاب اسلامی.
تیلی، چارلز (1385) از بسیج تا انقلاب. ترجمة علی مرشدی‌زاد. تهران: پژوهشکدة امام‌خمینی و انقلاب اسلامی.
تیلی، چارلز (1393) انقلاب‌های اروپایی؛ بررسی پانصد سال تاریخ سیاسی اروپا. ترجمة بهاءالدین بازرگانی گیلانی. تهران: کویر.
تیلی، چارلز (1393) انقلاب‌های اروپایی؛ بررسی پانصد سال تاریخ سیاسی اروپا. ترجمة بهاءالدین بازرگانی گیلانی. تهران: کویر.
تیلی، چارلز (1398) جنبش‌های اجتماعی. ترجمة علی مرشدزاد. تهران: دانشگاه امام‌صادق.(ع)
تیلی، چارلز (1398) جنبش‌های اجتماعی. ترجمة علی مرشدزاد. تهران: دانشگاه امام‌صادق.(ع)
خسروی‌شکیب، محمد، و رسول حیدری (1399) «بررسی شخصیت هدهد در منطق‌الطیر با تأکید بر نظریة خودشکوفایی مازلو». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا). سال چهاردهم. شمارة 1(پیاپی 44): 87- 102.
خسروی‌شکیب، محمد، و رسول حیدری (1399) «بررسی شخصیت هدهد در منطق‌الطیر با تأکید بر نظریة خودشکوفایی مازلو». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا). سال چهاردهم. شمارة 1(پیاپی 44): 87- 102.
دادور، ایلمیرا و همکاران (1397) «بررسی بینامتنی مفهوم سیمرغ در مجمع مرغان ژان کلود کریر». پژوهش ادبیات معاصر جهان. شمارة 78: 355-370.
دادور، ایلمیرا و همکاران (1397) «بررسی بینامتنی مفهوم سیمرغ در مجمع مرغان ژان کلود کریر». پژوهش ادبیات معاصر جهان. شمارة 78: 355-370.
دگار، اندرو، و پیتر سجویک (1378) مفاهیم بنیادی نظریه‌های فرهنگی. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: اگه.
دگار، اندرو، و پیتر سجویک (1378) مفاهیم بنیادی نظریه‌های فرهنگی. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: اگه.
ریترز، جورج (1389) مبانی نظریة جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن. ترجمة شهناز مسمی‌پرست. تهران: ثالث.
ریترز، جورج (1389) مبانی نظریة جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن. ترجمة شهناز مسمی‌پرست. تهران: ثالث.
زیمل، گئورگ (1395) گئورگ زیمل. مجموعه مقالات. ترجمة شاپور بهیان. تهران: دنیای اقتصاد.
زیمل، گئورگ (1395) گئورگ زیمل. مجموعه مقالات. ترجمة شاپور بهیان. تهران: دنیای اقتصاد.
عطار نیشابوری (1374) منطق‌الطیر. به‌تصحیح سیدصادق گوهرین. چاپ دهم. تهران: علمی و فرهنگی.
عطار نیشابوری (1374) منطق‌الطیر. به‌تصحیح سیدصادق گوهرین. چاپ دهم. تهران: علمی و فرهنگی.
گیدنز، آنتونی (1384) چشم‌اندازهای جهانی. محمدرضا جلایی‌پور. تهران: طرح نو.
گیدنز، آنتونی (1384) چشم‌اندازهای جهانی. محمدرضا جلایی‌پور. تهران: طرح نو.
لیوئیس، کوزر (1393) زندگی و اندیشة بزرگان جامعه‌شناسی. ترجمة محسن ثلاثی. چاپ نوزدهم. تهران: گلرنگ یکتا.
لیوئیس، کوزر (1393) زندگی و اندیشة بزرگان جامعه‌شناسی. ترجمة محسن ثلاثی. چاپ نوزدهم. تهران: گلرنگ یکتا.
منشی، نصرالله (1375) کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی طهرانی. چاپ چهاردهم. تهران: امیرکبیر.
منشی، نصرالله (1375) کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی طهرانی. چاپ چهاردهم. تهران: امیرکبیر.
هابرماس، یورگن (1384) نظریة کنش ارتباطی: جهان زیست و نظام. ترجمة کمال پولادی. تهران: روزنامه ایران.
هابرماس، یورگن (1384) نظریة کنش ارتباطی: جهان زیست و نظام. ترجمة کمال پولادی. تهران: روزنامه ایران.
Melucci, Alberto (1989) Nomads of the Present: Social Movements and Individual Needs in Contemporary Society. Eds. John Keane and Paul Mier, Philadelphia, PA: Temple University Press.
Melucci, Alberto (1989) Nomads of the Present: Social Movements and Individual Needs in Contemporary Society. Eds. John Keane and Paul Mier, Philadelphia, PA: Temple University Press.
Melucci, Alberto (1995) The Process of Collective Identity. Temple University Press.
Melucci, Alberto (1995) The Process of Collective Identity. Temple University Press.
Melucci, Alberto (1996) Challenging Codes: Collective action in the information age; Cambridge Press. pp. 361-379. [DOI:10.1017/CBO9780511520891]
Melucci, Alberto (1996) Challenging Codes: Collective action in the information age; Cambridge Press. pp. 361-379. [DOI:10.1017/CBO9780511520891]
Paglis, L. (2010) "Leadership Self-Efficacy: Research Findings and Practical Applications", Journal of Management Development, 29(9), 771-782. [DOI:10.1108/02621711011072487]
Paglis, L. (2010) "Leadership Self-Efficacy: Research Findings and Practical Applications", Journal of Management Development, 29(9), 771-782. [DOI:10.1108/02621711011072487]
Touraine, Alain (1985) An Introduction to the Study of Social Movements. University of Social Research. Cambridge press.
Touraine, Alain (1985) An Introduction to the Study of Social Movements. University of Social Research. Cambridge press.