تعبیر معنایی نام‌آواهای فارسی برمبنای الگوهای ساخت‌واژی

نویسندگان
راحله گندمکار
بنفشه مسگری
دانشگاه علامه طباطبایی
10.61186/jpll.29.91.237
چکیده
در پژوهش حاضر، با هدف ارائه تحلیلی پیکره‌بنیاد درباب ارتباط میان تعبیر معنایی نام‌آواهای زبان فارسی و ویژگی ساخت‌واژی آنها، تمام نام‌آواهای ثبت‌شده در فرهنگ نام‌آواها در زبان فارسی (۱۳۷۵)، که برابر 2570 مدخل بوده است، بررسی شده و با تحلیل ساخت‌واژی و معنایی آنها، نام‌آواهای دوگان‌ساخت فارسی، شامل تکرار کامل ناافزوده، تکرار کامل افزوده میانی، تکرار کامل افزوده پایانی، تکرار کامل پژواکی، و تکرار کامل پژواکی افزوده، تحت بررسی قرار گرفته است. نتایج تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، فرآیند تکرار ساخت‌واژی پژواکی برای «تأکید و برجسته‌سازی» معنی نام‌آواها به‌کار می‌رود؛ مفهوم «تداوم پیوسته» ازطریق تکرار کامل ناافزوده شکل می‌گیرد؛ نام‌آواهای دربردارنده معنی «تداوم ناپیوسته»، افزون‌بر بهره‌مندی از ساختار دوگانی، دارای همخوان‌های انسدادی در فاصله بین دو تکرار صورت نام‌‌آوا هستند؛ معنی «تداوم به‌همراه سایش و کشیده‌شدن»، با استفاده از شیوه تکرار کامل افزوده میانی «و» یا «ا» صورت‌بندی می‌شود؛ و ویژگی معنایی «خفیف و جزئی»بودن نام‌آواها با تکرار کامل ساخت‌واژه و انتخاب همخوان‌هایی با شیوه تولید سایشی یا انسایشی صورت می‌پذیرد؛ صورت ساخت‌واژی تکرار پژواکی افزوده میانی «و» نیز برای افاده معنی «تعدد و کثرت» استفاده می‌شود؛ و درنهایت، تأکید بر «شدت صدا یا عمل» ازطریق شکل ساخت‌واژی مشتق پسوندی صورت می‌گیرد و به گروه تکرار ساخت‌واژی تعلق ندارد.
کلیدواژه‌ها
نام‌آوا
نام‌آوا واژه
ساخت‌واژه
تکرار
تعبیر معنایی

عنوان مقاله English

Semantic Interpretation of Persian Onomatopoeic Words Based on Word Formation Patterns

نویسندگان English

Rahele Gandomkar
Banafsheh Mesgari
Allameh Tabataba’i University
چکیده English

The current paper aimed to conduct a corpus analysis of the relationship between Persian onomatopoeic words and their morphological meanings. All onomatopoeic words listed in The Dictionary of Onomatopoeic Words in Farsi (1996) were analyzed. The analysis of the morphological structure of 2570 onomatopoeic words suggests that there is a correlation between echo duplication and the concept of emphasizing. Partial reduplication indicates the continuance of the meaning of words. Total reduplication of words with a final plosive consonant represents the discontinuance of the meaning of onomatopoeic words. Double reduplications that use an interfix carry on the impression of friction. The reduplicated words that have fricative or affricative consonants suggest the idea of slight events. Echo duplication containing the interfix “va” constructs plurality and multitude. Contrary to the findings of previous studies, the intensity accompanies derivation and not reduplication. The data also suggests that Persian onomatopoeic words use phonetic as well as morphological tools to construe the meaning.


کلیدواژه‌ها English

onomatopoeia
onomatopoeic word
morphology
Reduplication
semantic interpretation
ابومحبوب، احمد (1388) «کارکرد نام و آواها در غزلیات مولانا». کتاب ماه ادبیات. سال سوم. شمارة ۳۰ (۱۴۴): 24-19.
ابومحبوب، احمد (1388) «کارکرد نام و آواها در غزلیات مولانا». کتاب ماه ادبیات. سال سوم. شمارة ۳۰ (۱۴۴): 24-19.
اعتباری، زهرا (1397) «تحلیل ‌ساختاری و معنایی نام‌آواهای زبان گیلکی در مقایسه با زبان فارسی». ادبیات و زبان‌های محلی ایران زمین. دورة هشتم. شمارة 2: 1-24.
اعتباری، زهرا (1397) «تحلیل ‌ساختاری و معنایی نام‌آواهای زبان گیلکی در مقایسه با زبان فارسی». ادبیات و زبان‌های محلی ایران زمین. دورة هشتم. شمارة 2: 1-24.
بیابانی، احمدرضا؛ یحیی طالبیان و محسن محمدی کردیانی (1395) «بررسی کارکردهای نام‌آوا در هشت‌کتاب سپهری». نثرپژوهی ادب فارسی. 19 (40): 25-48.
بیابانی، احمدرضا؛ یحیی طالبیان و محسن محمدی کردیانی (1395) «بررسی کارکردهای نام‌آوا در هشت‌کتاب سپهری». نثرپژوهی ادب فارسی. 19 (40): 25-48.
داوری اردکانی، نگار، و حسین مغانی (1394) «تحلیل نام‌آواهای رایج در گویش دشستانی: رویکردی ساختاری و معنایی». زبان‌پژوهی. شمارة 15: 83-105.
داوری اردکانی، نگار، و حسین مغانی (1394) «تحلیل نام‌آواهای رایج در گویش دشستانی: رویکردی ساختاری و معنایی». زبان‌پژوهی. شمارة 15: 83-105.
ساسلی، عزیز (1390) بررسی تطبیقی نام‌آواهای زبان فارسی و کُردی سورانی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشکدة علوم انسانی. مرکز پیام‌نور تهران.
ساسلی، عزیز (1390) بررسی تطبیقی نام‌آواهای زبان فارسی و کُردی سورانی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشکدة علوم انسانی. مرکز پیام‌نور تهران.
شقاقی، ویدا (1392) مبانی صرف. تهران: سمت.
شقاقی، ویدا (1392) مبانی صرف. تهران: سمت.
صفوی، کورش (۱۳۹۹) واژه. تهران: علمی.
صفوی، کورش (۱۳۹۹) واژه. تهران: علمی.
طارمیلر، هادی (1382) «گزارشی از اصوات در دیوان شمس». رشد و آموزش زبان و ادب فارسی. شمارة 65: 16-19.
طارمیلر، هادی (1382) «گزارشی از اصوات در دیوان شمس». رشد و آموزش زبان و ادب فارسی. شمارة 65: 16-19.
قاسمی، مسعود (1377) «اسم صوت و کاربردهای یک نام‌آوا در فارسی و عربی». نامة پارسی. شمارة 9: 52-49.
قاسمی، مسعود (1377) «اسم صوت و کاربردهای یک نام‌آوا در فارسی و عربی». نامة پارسی. شمارة 9: 52-49.
مایل‌هروی، نجیب (1374) «پسوندی نام‌آواساز در گونه‌های فارسی خراسانی». نامة فرهنگستان. شمارة 2: 73-68.
مایل‌هروی، نجیب (1374) «پسوندی نام‌آواساز در گونه‌های فارسی خراسانی». نامة فرهنگستان. شمارة 2: 73-68.
محمدی، علی، و عبدالستار نقشبندی (1374) «تحلیل و بررسی نام‌آواها در زبان کردی و پژوهشی در مصداق‌های کردی و فارسی آن». پژوهش‌های زبانشناسی تطبیقی. شمارة 9: 243-256.
محمدی، علی، و عبدالستار نقشبندی (1374) «تحلیل و بررسی نام‌آواها در زبان کردی و پژوهشی در مصداق‌های کردی و فارسی آن». پژوهش‌های زبانشناسی تطبیقی. شمارة 9: 243-256.
محمدی، علی، و ماندانا کمرخانی (1393) «صدامعنایی در شعر گفتاری معاصر». ادب‌پژوهی. شمارة 27- 137- 162.
محمدی، علی، و ماندانا کمرخانی (1393) «صدامعنایی در شعر گفتاری معاصر». ادب‌پژوهی. شمارة 27- 137- 162.
محیی‌الدین قمشه‌ای، غلامرضا (1390) تصویرگونگی در ساخت‌های آوایی، صرفی و نحوی زبان فارسی. رسالة دکتری. دانشگاه علامه طباطبائی. دانشکدة ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی.
محیی‌الدین قمشه‌ای، غلامرضا (1390) تصویرگونگی در ساخت‌های آوایی، صرفی و نحوی زبان فارسی. رسالة دکتری. دانشگاه علامه طباطبائی. دانشکدة ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی.
مدرسی قوامی، گلناز (۱۳۹۶) راهنمای آوانویسی و واج‌نویسی زبان فارسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
مدرسی قوامی، گلناز (۱۳۹۶) راهنمای آوانویسی و واج‌نویسی زبان فارسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
نیکوبخت، ناصر (1383) «‌صوت‌آواها و نظریة منشأ زبان». پژوهش‌های ادبی. دورة اول. شمارة ۳: ۱۱۵-۱۳۲.
نیکوبخت، ناصر (1383) «‌صوت‌آواها و نظریة منشأ زبان». پژوهش‌های ادبی. دورة اول. شمارة ۳: ۱۱۵-۱۳۲.
وحیدیان کامیار، تقی (1375) فرهنگ نام‌آواها در زبان فارسی. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
وحیدیان کامیار، تقی (1375) فرهنگ نام‌آواها در زبان فارسی. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
Attridge, D. (1988) Peculiar Language: Literature as Difference from the Renaissance. Routledge. Oxfordshire, UK
Attridge, D. (1988) Peculiar Language: Literature as Difference from the Renaissance. Routledge. Oxfordshire, UK
Bredin, H. (1996) "Onomatopoeia as a Figure and a Linguistic Principle". New Literary History, 27(3), 555-569. Retrieved July 9, 2021, from http://www.jstor.org/stable/20057371 [DOI:10.1353/nlh.1996.0031]
Bredin, H. (1996) "Onomatopoeia as a Figure and a Linguistic Principle". New Literary History, 27(3), 555-569. Retrieved July 9, 2021, from http://www.jstor.org/stable/20057371 [DOI:10.1353/nlh.1996.0031]
Itagaki, S. (2019) A Study on Sound Symbolism: The Cognitive and Neural Mechanism Underlying the Sound-meaning Correspondence in Language. Doshisha University. Graduate School of Life and Medical Sciences. Kyoto City, Japan.
Itagaki, S. (2019) A Study on Sound Symbolism: The Cognitive and Neural Mechanism Underlying the Sound-meaning Correspondence in Language. Doshisha University. Graduate School of Life and Medical Sciences. Kyoto City, Japan.
Laing, C. (2019) "A role for onomatopoeia in early language: evidence from phonological development". Language and Cognition. 11(2). 173-187. [DOI:10.1017/langcog.2018.23]
Laing, C. (2019) "A role for onomatopoeia in early language: evidence from phonological development". Language and Cognition. 11(2). 173-187. [DOI:10.1017/langcog.2018.23]
Hockett, C. (1963). The problem of universals in language. In J. Greenberg (Ed.), Universals of language (pp. 1-22). Cambridge, MA: MIT Press.
Hockett, C. (1963). The problem of universals in language. In J. Greenberg (Ed.), Universals of language (pp. 1-22). Cambridge, MA: MIT Press.
Hinton, L., Nichols, J., & Ohala, J. J. (1994). Sound-symbolic processes.In L. Hinton, J. Nichols, & J. Ohala (Eds.), Sound symbolism (pp. 1-14). Cambridge, UK: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511751806.001]
Hinton, L., Nichols, J., & Ohala, J. J. (1994). Sound-symbolic processes.In L. Hinton, J. Nichols, & J. Ohala (Eds.), Sound symbolism (pp. 1-14). Cambridge, UK: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511751806.001]
Masuda, K. (2002) A Phonetic Study of Sound Symbolism. Ph.D. dissertation. University of Cambridge, UK
Masuda, K. (2002) A Phonetic Study of Sound Symbolism. Ph.D. dissertation. University of Cambridge, UK
Mueller-Vollmer, Kurt and Markus Messling (2017) "Wilhelm von Humboldt", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), URL = .
Mueller-Vollmer, Kurt and Markus Messling (2017) "Wilhelm von Humboldt", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), URL = .
Richards, J. et. al. (1985) Longman dictionary of linguistics. London: Longman.
Richards, J. et. al. (1985) Longman dictionary of linguistics. London: Longman.
Sasamoto. R. (2019) Onomatopoeia and Relevance: Communication of Impressions Via Sound. Palgrave studies in sound. Springer International Publishing. [DOI:10.1007/978-3-030-26318-8]
Sasamoto. R. (2019) Onomatopoeia and Relevance: Communication of Impressions Via Sound. Palgrave studies in sound. Springer International Publishing. [DOI:10.1007/978-3-030-26318-8]
Sidhu, D.M., Pexman, P.M. (2018) "Five mechanisms of sound symbolic association". Psychon Bull Rev 25, 1619-1643. [DOI:10.3758/s13423-017-1361-1]
Sidhu, D.M., Pexman, P.M. (2018) "Five mechanisms of sound symbolic association". Psychon Bull Rev 25, 1619-1643. [DOI:10.3758/s13423-017-1361-1]
Vihman, M. (1978) "Consonant Harmony: its Scope and its Function". Universals of Human Language. Vol 2. 231-334.
Vihman, M. (1978) "Consonant Harmony: its Scope and its Function". Universals of Human Language. Vol 2. 231-334.