تاریخ جهانگشای جوینی راوی جدال ایدئولوژی‌های پنهان یک متن/ یک فرهنگ

نویسندگان
1 دانشگاه شیراز
2 دانشگاه لرستان
3 دانشگاه بندرعباس
چکیده
اگر بپذیریم فرهنگ نوعی متن است، ناگزیر باید قبول کرد که تاریخ جهانگشا متنی است که نقطه برخورد ایدئولوژی‌های مختلفی است که هریک بخشی از هویت و فرهنگ ایرانی را شکل می‌دهند. در این پژوهش، برخلاف رویکردهای فرم‌گرا، تاریخ جهانگشا برپایه آن‌دسته از رهیافت‌های نقد ادبی بازخوانی شده است که متن را در پیوند دیالکتیکی و تعاملی با زمینه‌های مادی تولید آن در نظر می‌‌گیرند. ازاین‌رو، ابتدا، ایدئولوژی‌های موجود در متن معرفی و تحلیل می‌شوند و پس از مشخص‌شدن نقش آنها در شکل‌دهی نظام ایدئولوژیک آن، تضادهای گفتمانی آشکار می‌گردد و درنهایت به تأثیر این ایدئولوژی‌ها بر متن پرداخته می-شود. عوامل مختلفی همچون بافت تاریخی، نهادهای اجتماعی، فرهنگی و ایدئولوژیک در شکل‌گیری این متن و صورت زبانی آن مؤثر بوده‌اند. به‌نظر می‌رسد بیش‌از تعقیدهای زبانی و بیانی، این تضادهای گفتمانی و ایدئولوژیک و تناقض‌های فرهنگی است که سبب اضطراب، آشفتگی و پیچیدگی متن شده است. واکاوی و بازیابی جریان‌های ایدئولوژیک متن نه‌تنها سبب خوانش‌های متفاوت می‌شود، بلکه به خواننده کمک می‌کند به قضاوتی تازه و متفاوت از وجوه ادبی و تاریخی و البته فرهنگی متن دست یابد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The History of Jahāngushāy-i Juwaynī: The Narrator of the Debate over the Hidden Ideologies of a Text/Culture

نویسندگان English

javad Dehghanian 1
mohammad Khosravi shakib 2
Mahnaz Tabiatboland 3
1 Shiraz University
2 Lorestan University
3 Bandar Abbas University
چکیده English

If we admit that culture is a kind of text, we must inevitably accept that “The History of Jahāngushā” is a text that is the point of contact of different ideologies, each of which forms a part of Iranian identity and culture. Contrary to formalist approaches, an attempt has been made here to revisit the text based on those approaches of literary criticism that read the text in a dialectical and interactive connection with the material contexts of its production. Therefore, first, the ideologies in the text are introduced and analyzed, and after determining their role in shaping the ideological system of the History of Jahāngushā, their discourse contradictions are revealed, and finally, the impact of these ideologies on the text is discussed. Various factors such as historical context, social, cultural, and ideological institutions have been influential in the composition of this text and its linguistic form. It seems that more than the linguistic and expressive complexities, it is the discoursal, ideological, and cultural contradictions that have caused confusion and complexity of the text. Analyzing and retrieving the ideological currents of the text not only explains the reasons for its different readings but also helps the reader to reach a new and different judgment of the literary, historical, and cultural aspects of the text.


کلیدواژه‌ها English

History of Jahāngushā
Neo-Marxism
Ideology
culture
Hegemony
آژند، یعقوب (۱۳۶۵) «قیام تارابی». کیهان فرهنگی. شمارة ۲۵: ۲۰-۱۷.
آژند، یعقوب (۱۳۶۵) «قیام تارابی». کیهان فرهنگی. شمارة ۲۵: ۲۰-۱۷.
استریناتی، دومینیک (1392) مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه. ترجمة ثریا پاک‌نظر. تهران: کتاب فروردین.
استریناتی، دومینیک (1392) مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه. ترجمة ثریا پاک‌نظر. تهران: کتاب فروردین.
ایوتادیه، ژان (۱۳۹۰) نقد ادبی در سدة بیستم. ترجمة مهشید نونهالی. تهران: نیلوفر.
ایوتادیه، ژان (۱۳۹۰) نقد ادبی در سدة بیستم. ترجمة مهشید نونهالی. تهران: نیلوفر.
الهیاری، فریدون (۱۳۸۸) «بازتاب ایران و اندیشة ایرانی درآثار ناصرالدین منشی کرمانی». تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری. شمارة ۱: ۶۰-۲۷.
الهیاری، فریدون (۱۳۸۸) «بازتاب ایران و اندیشة ایرانی درآثار ناصرالدین منشی کرمانی». تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری. شمارة ۱: ۶۰-۲۷.
بارتولد، واسیلی، و ولادیمیر وویچ (1352) ترکستان‌نامه. ترجمة کریم کشاورز. تهران: فرهنگ ایران.
بارتولد، واسیلی، و ولادیمیر وویچ (1352) ترکستان‌نامه. ترجمة کریم کشاورز. تهران: فرهنگ ایران.
بایمتف، لقمان (1378) «نقش شیخ شمس‌الدین محبوبی در شورش محمود تارابی». ترجمة محمدعلی علیزاده. ایران‌شناخت. شمارة ۱۵: 119-100.
بایمتف، لقمان (1378) «نقش شیخ شمس‌الدین محبوبی در شورش محمود تارابی». ترجمة محمدعلی علیزاده. ایران‌شناخت. شمارة ۱۵: 119-100.
برتنس، هانس (1383) مبانی نظریة ادبی. ترجمة محمدرضا ابوالقاسمی. چاپ دوم. تهران: ماهی.
برتنس، هانس (1383) مبانی نظریة ادبی. ترجمة محمدرضا ابوالقاسمی. چاپ دوم. تهران: ماهی.
تایسن، لیس (1392) نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ترجمة مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز.
تایسن، لیس (1392) نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ترجمة مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. تهران: نگاه امروز.
توسلی، غلام‌عباس (1379) نظریه‌های جامعه‌شناسی. چاپ هفتم. تهران: سمت.
توسلی، غلام‌عباس (1379) نظریه‌های جامعه‌شناسی. چاپ هفتم. تهران: سمت.
جوینی، عطاملک (1375) تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی. تهران: دنیای کتاب.
جوینی، عطاملک (1375) تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی. تهران: دنیای کتاب.
جهانگرد، فرانک (1394) «مطالعة خروج تارابی در بافت فرهنگی و اجتماعی». پژوهش‌های ادبی. شمارة 49: 9-30.
جهانگرد، فرانک (1394) «مطالعة خروج تارابی در بافت فرهنگی و اجتماعی». پژوهش‌های ادبی. شمارة 49: 9-30.
حسن‌زاده، اسماعیل (۱۳۸۰) «اندیشة مشیت الهی در تاریخ‌نگاری اسلامی، مطالعة موردی: تاریخ جهانگشای جوینی». تاریخ اسلام. شمارة ۵: 133-166.
حسن‌زاده، اسماعیل (۱۳۸۰) «اندیشة مشیت الهی در تاریخ‌نگاری اسلامی، مطالعة موردی: تاریخ جهانگشای جوینی». تاریخ اسلام. شمارة ۵: 133-166.
حسن‌زاده، اسماعیل (۱۳۸۲) «هویت ایرانی در تاریخ‌نگاری بیهقی و جوینی». مطالعات ملی. شمارة ۱۵: 69-100.
حسن‌زاده، اسماعیل (۱۳۸۲) «هویت ایرانی در تاریخ‌نگاری بیهقی و جوینی». مطالعات ملی. شمارة ۱۵: 69-100.
خاتمی، احمد، و آرزو عرب‌اف (۱۳۸۹) «مغول‌ستیزی عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشا». تاریخ ایران. شمارة ۵/۶۶: 28-48.
خاتمی، احمد، و آرزو عرب‌اف (۱۳۸۹) «مغول‌ستیزی عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشا». تاریخ ایران. شمارة ۵/۶۶: 28-48.
دهقانیان، جواد، و نجمه درّی (۱۳۹۰) «بازخوانی ذکر خروج تارابی براساس رویکرد شالوده‌شکنی». پژوهش‌های ادبی. سال هشتم. شمارة ۳۳: 57-76.
دهقانیان، جواد، و نجمه درّی (۱۳۹۰) «بازخوانی ذکر خروج تارابی براساس رویکرد شالوده‌شکنی». پژوهش‌های ادبی. سال هشتم. شمارة ۳۳: 57-76.
دوستخواه، جلیل (۱۳۶۴) اوستا، نامة مینوی آیین زرتشت. از گزارش ابراهیم پورداوود. تهران: مروارید.
دوستخواه، جلیل (۱۳۶۴) اوستا، نامة مینوی آیین زرتشت. از گزارش ابراهیم پورداوود. تهران: مروارید.
رابینز، پی. استیفن (۱۳۸۴) مبانی رفتار سازمانی. ترجمة علی پارساییان و سیدمحمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
رابینز، پی. استیفن (۱۳۸۴) مبانی رفتار سازمانی. ترجمة علی پارساییان و سیدمحمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
رجایی، فرهنگ (۱۳۷۲) تحول اندیشة سیاسی در شرق باستان. تهران: قومس.
رجایی، فرهنگ (۱۳۷۲) تحول اندیشة سیاسی در شرق باستان. تهران: قومس.
شعبانی، رضا، و زهرا امیری (1390) «اقدامات خاندان جوینی در زمان مغول». مسکویه. دورة ششم. شمارة 16: 105-118.
شعبانی، رضا، و زهرا امیری (1390) «اقدامات خاندان جوینی در زمان مغول». مسکویه. دورة ششم. شمارة 16: 105-118.
صفا، ذبیح‌الـله (۱۳۸۲) تاریخ ادبیات در ایران. جلد سوم. تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الـله (۱۳۸۲) تاریخ ادبیات در ایران. جلد سوم. تهران: فردوس.
صفری، جهانگیر، و مجتبی حسینی (۱۳۸۷) «گزاره‌های ناسازگار در تاریخ جهانگشای جوینی». پژوهشنامة علوم انسانی. شمارة ۵۷: 197-216.
صفری، جهانگیر، و مجتبی حسینی (۱۳۸۷) «گزاره‌های ناسازگار در تاریخ جهانگشای جوینی». پژوهشنامة علوم انسانی. شمارة ۵۷: 197-216.
علوی‌زاده، فرزانه، سلمان ساکت، و عبدالـله رادمرد (۱۳۸۹) «نقش ابیات شاهنامه در انسجام متنی تاریخ جهانگشا». جستارهای ادبی. شمارة ‌۱۷۱: 67-108.
علوی‌زاده، فرزانه، سلمان ساکت، و عبدالـله رادمرد (۱۳۸۹) «نقش ابیات شاهنامه در انسجام متنی تاریخ جهانگشا». جستارهای ادبی. شمارة ‌۱۷۱: 67-108.
علیجانی، محمد، و سعید بزرگ‌بیگدلی (۱۳۹۲) «نمودهای برجستة هویت ایرانی در تاریخ جهانگشای جوینی». کهن‌نامة ادب پارسی. سال چهارم. شمارة 1: 53-68.
علیجانی، محمد، و سعید بزرگ‌بیگدلی (۱۳۹۲) «نمودهای برجستة هویت ایرانی در تاریخ جهانگشای جوینی». کهن‌نامة ادب پارسی. سال چهارم. شمارة 1: 53-68.
فقیه ملک‌مرزبان، نسرین، و زهرا صابری (1397) «مؤلفه‌های اقناع خواننده در نفثه‌المصدور». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. دورة شانزدهم. شمارة 50: 49-76.
فقیه ملک‌مرزبان، نسرین، و زهرا صابری (1397) «مؤلفه‌های اقناع خواننده در نفثه‌المصدور». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. دورة شانزدهم. شمارة 50: 49-76.
کولب ویلیام، و جولیوس گولد (۱۳۷۶) فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمة مصطفی ازکیا و دیگران. تهران: مازیار.
کولب ویلیام، و جولیوس گولد (۱۳۷۶) فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمة مصطفی ازکیا و دیگران. تهران: مازیار.
گرین، کیت، و جیل لبیهان (1383) درسنامة نظریه و نقد ادبی. ترجمة لیلا بهرانی محمدی و همکاران. تهران: روزگار.
گرین، کیت، و جیل لبیهان (1383) درسنامة نظریه و نقد ادبی. ترجمة لیلا بهرانی محمدی و همکاران. تهران: روزگار.
ماکیاولی، نیکولو (1389) شهریار. ترجمة محمود محمود. تهران: نگاه.
ماکیاولی، نیکولو (1389) شهریار. ترجمة محمود محمود. تهران: نگاه.
مکاریک، ایرنا ریما (۱۳۸۴) دانشنامة نظریة ادبی. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
مکاریک، ایرنا ریما (۱۳۸۴) دانشنامة نظریة ادبی. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
مهرکی، ایرج، و حبیب‌الـله عباسی (۱۳۸۶) «کارکردهای زبانی تاریخ جهانگشای جوینی». پژوهشنامة ادب حماسی (پژوهشنامة فرهنگ و ادب). دورة سوم. شمارة ‌۴: 201-213.
مهرکی، ایرج، و حبیب‌الـله عباسی (۱۳۸۶) «کارکردهای زبانی تاریخ جهانگشای جوینی». پژوهشنامة ادب حماسی (پژوهشنامة فرهنگ و ادب). دورة سوم. شمارة ‌۴: 201-213.
Benton, Ted (1984) The Rise and fall of Structural Marxism: Althusser and His Influence. Cambridge University press. [DOI:10.1007/978-1-349-17548-2]
Benton, Ted (1984) The Rise and fall of Structural Marxism: Althusser and His Influence. Cambridge University press. [DOI:10.1007/978-1-349-17548-2]
Thomas, Peter (2009) "The Gramscian Moment: Philosophy, Hegemony and Marxism"; Dutch: Brill Academic press. [DOI:10.1163/ej.9789004167711.i-478]
Thomas, Peter (2009) "The Gramscian Moment: Philosophy, Hegemony and Marxism"; Dutch: Brill Academic press. [DOI:10.1163/ej.9789004167711.i-478]