A New Look at the Motif of “Jām” in Hāfez’s Diwān

Author
Farhangian University
Abstract
There are some words and phrases in Hāfez’s Diwān (Book of Poems) which merit careful attention as this brings us closer to the world of his poetry and thought. One of these words is “Jām” (“cup”) and its synonyms. The frequency of this word and its synonyms is indicative of its significance in the mind of the poet. To investigate Jām in Hāfez’s Diwān, the importance of Jām in Persian literature and Hāfez’s Diwān, and the opinions of the old and contemporary exegetes regarding the meaning and function of Jām in Hāfez’s Diwān were explained in this paper. The body of the paper contains two distinct parts: the first part deals with Jām in the tradition of poetry prior to Hafez. There are three kinds of Jām or “Mey” (wine): earthly, mystical, and Khayyamian. The second part is concerned with the display of the artistic skills of Hāfez in dealing with Jām in the following subheadings: 1. The repetition and foregrounding of the word Jām and making it a symbolic motif, 2. Creating opposition by Jām and using it as a tool for political and social struggle, 3. Mixing the various and opposing meanings and functions of Jām, and 4. Making paradoxical expression with Jām to create masterpiece couplets. The conclusion of this descriptive-analytical research is that Hafez intentionally repeated Jām to make it prominent and symbolic and mixed its Islamic and Iranian senses to create a prism of which any reader based on their background knowledge and experience could get various meanings.
Keywords

امامی، نصراللـه و نوشین مالگرد (1391) «اسطورۀ جام‌جم و عرفان اسلامی». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا). سال ششم. شمارة 2. پیاپی 22: 1-22.
امامی، نصراللـه و نوشین مالگرد (1391) «اسطورۀ جام‌جم و عرفان اسلامی». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا). سال ششم. شمارة 2. پیاپی 22: 1-22.
امیرکمالی، معصومه و عباس ماهیار (1395) «بازتاب اسطوره‌ای جام در ادبیات کلاسیک». تحلیل و تفسیر متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا). دورة هشتم. شمارة 30: 119-136.
امیرکمالی، معصومه و عباس ماهیار (1395) «بازتاب اسطوره‌ای جام در ادبیات کلاسیک». تحلیل و تفسیر متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا). دورة هشتم. شمارة 30: 119-136.
انوری، حسن (1385) صدای سخن عشق (گزیده و شرح غزلیات حافظ). چاپ دهم. تهران: سخن.
انوری، حسن (1385) صدای سخن عشق (گزیده و شرح غزلیات حافظ). چاپ دهم. تهران: سخن.
اهور، پرویز (1372) کلک خیال‌انگیز (فرهنگ جامع دیوان حافظ). 4 جلد. چاپ دوم. تهران: اساطیر.
اهور، پرویز (1372) کلک خیال‌انگیز (فرهنگ جامع دیوان حافظ). 4 جلد. چاپ دوم. تهران: اساطیر.
بحرالعلومی، حسین (1367) «نوشداروی حافظ». در: مقالاتی دربارة شعر و زندگی حافظ. به‌کوشش منصور رستگار فسایی (کنگرة جهانی سعدی و حافظ، 7-12 اردیبهشت 1350). چاپ چهارم. تهران: جامی.
بحرالعلومی، حسین (1367) «نوشداروی حافظ». در: مقالاتی دربارة شعر و زندگی حافظ. به‌کوشش منصور رستگار فسایی (کنگرة جهانی سعدی و حافظ، 7-12 اردیبهشت 1350). چاپ چهارم. تهران: جامی.
برتنس، هانس (1384) مبانی نظریۀ ادبی. ترجمۀ محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: ماهی.
برتنس، هانس (1384) مبانی نظریۀ ادبی. ترجمۀ محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: ماهی.
برومند سعید، جواد (1367) حافظ و جام‌جم. تهران: پاژنگ.
برومند سعید، جواد (1367) حافظ و جام‌جم. تهران: پاژنگ.
پاینده، حسین (1397) نظریه و نقد ادبی. 2 جلد. تهران: سمت.
پاینده، حسین (1397) نظریه و نقد ادبی. 2 جلد. تهران: سمت.
پورجوادی، نصرالـله (1367) «رندی حافظ (1)». نشر دانش. شمارة 48: 11-26.
پورجوادی، نصرالـله (1367) «رندی حافظ (1)». نشر دانش. شمارة 48: 11-26.
تقوی، محمد و الهام دهقان (1388) «موتیف چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟». نقد ادبی. سال دوم. شمارة 8: 7-31.
تقوی، محمد و الهام دهقان (1388) «موتیف چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟». نقد ادبی. سال دوم. شمارة 8: 7-31.
حافظ، شمس‌الدین محمد (1378) دیوان. به‌اهتمام محمد قزوینی و قاسم غنی. چاپ هفتم. تهران: زوار.
حافظ، شمس‌الدین محمد (1378) دیوان. به‌اهتمام محمد قزوینی و قاسم غنی. چاپ هفتم. تهران: زوار.
حمیدیان، سعید (1395) شرح شوق (شرح و تحلیل اشعار حافظ). 5 جلد. چاپ پنجم. تهران: قطره.
حمیدیان، سعید (1395) شرح شوق (شرح و تحلیل اشعار حافظ). 5 جلد. چاپ پنجم. تهران: قطره.
خدیوجم، حسین (1362) واژه‌نامة غزل‌های حافظ. تهران: ناشر.
خدیوجم، حسین (1362) واژه‌نامة غزل‌های حافظ. تهران: ناشر.
خرمشاهی، بهاءالدین (1379) حافظ‌نامه. 2 جلد. چاپ یازدهم. تهران: علمی و فرهنگی.
خرمشاهی، بهاءالدین (1379) حافظ‌نامه. 2 جلد. چاپ یازدهم. تهران: علمی و فرهنگی.
خیام، عمربن‌ابراهیم (1379) رباعیات خیام. تصحیح و تحشیۀ محمدعلی فروغی و قاسم غنی. به‌اهتمام عبدالکریم جربزه‌دار. چاپ سوم. تهران: اساطیر.
خیام، عمربن‌ابراهیم (1379) رباعیات خیام. تصحیح و تحشیۀ محمدعلی فروغی و قاسم غنی. به‌اهتمام عبدالکریم جربزه‌دار. چاپ سوم. تهران: اساطیر.
داد، سیما (1378) فرهنگ اصطلاحات ادبی. چاپ سوم. تهران: مروارید.
داد، سیما (1378) فرهنگ اصطلاحات ادبی. چاپ سوم. تهران: مروارید.
ذوالنور، رحیم (1362) در جستجوی حافظ. 2 جلد. تهران: زوار.
ذوالنور، رحیم (1362) در جستجوی حافظ. 2 جلد. تهران: زوار.
رودکی، ابوعبدالـله جعفربن‌محمد (1374) دیوان. شرح و توضیح از منوچهر دانش‌پژوه. تهران: توس.
رودکی، ابوعبدالـله جعفربن‌محمد (1374) دیوان. شرح و توضیح از منوچهر دانش‌پژوه. تهران: توس.
زریاب خویی، عباس (1374) آئینۀ جام. چاپ دوم. تهران: علمی.
زریاب خویی، عباس (1374) آئینۀ جام. چاپ دوم. تهران: علمی.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1377) از کوچۀ رندان. چاپ یازدهم. تهران: سخن.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1377) از کوچۀ رندان. چاپ یازدهم. تهران: سخن.
سنایی غزنوی، مجدودبن‌آدم (1388) دیوان. به سعی و اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. چاپ هفتم. تهران: سنایی.
سنایی غزنوی، مجدودبن‌آدم (1388) دیوان. به سعی و اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. چاپ هفتم. تهران: سنایی.
سودی بسنوی، محمد (1362) شرح سودی بر حافظ. ترجمۀ عصمت ستارزاده. 4 جلد. چاپ چهارم. ارومیه: انزلی.
سودی بسنوی، محمد (1362) شرح سودی بر حافظ. ترجمۀ عصمت ستارزاده. 4 جلد. چاپ چهارم. ارومیه: انزلی.
شبلی، نعمانی (1363) شعر العجم یا تاریخ شعرا و ادبیات ایران. ترجمة سیدمحمدتقی فخرداعی گیلانی. 5 جلد (در دو مجلد). چاپ دوم. تهران: دنیای کتاب.
شبلی، نعمانی (1363) شعر العجم یا تاریخ شعرا و ادبیات ایران. ترجمة سیدمحمدتقی فخرداعی گیلانی. 5 جلد (در دو مجلد). چاپ دوم. تهران: دنیای کتاب.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1397) این کیمیای هستی. 3 جلد. چاپ دوم. تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1397) این کیمیای هستی. 3 جلد. چاپ دوم. تهران: سخن.
عطار نیشابوری، فریدالدین ابوحامد محمد (1387) الهی‌نامه. به‌تصحیح محمدرضا شفیعی‌کدکنی. چاپ دوم. تهران: سخن.
عطار نیشابوری، فریدالدین ابوحامد محمد (1387) الهی‌نامه. به‌تصحیح محمدرضا شفیعی‌کدکنی. چاپ دوم. تهران: سخن.
فتوحی، محمود (1383) «عاطفه، نگرش، تصویر». مطالعات و تحقیقات ادبی. سال اول. شمارة 1 و 2: 93-112.
فتوحی، محمود (1383) «عاطفه، نگرش، تصویر». مطالعات و تحقیقات ادبی. سال اول. شمارة 1 و 2: 93-112.
فرخی سیستانی، ابوالحسن علی‌بن‌جولوغ (1371) دیوان. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ چهارم. تهران: زوار.
فرخی سیستانی، ابوالحسن علی‌بن‌جولوغ (1371) دیوان. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ چهارم. تهران: زوار.
فردوسی، ابوالقاسم (1396) شاهنامه. به‌کوشش جلال خالقی‌مطلق. 8 جلد. چاپ ششم. تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.
فردوسی، ابوالقاسم (1396) شاهنامه. به‌کوشش جلال خالقی‌مطلق. 8 جلد. چاپ ششم. تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.
فضایلی، سودابه (1386) «جهان بدون نماد و مرگ معنوی انسان» (ارتباط آیین، اسطوره و نماد). آزما. شمارۀ 53: 8-11.
فضایلی، سودابه (1386) «جهان بدون نماد و مرگ معنوی انسان» (ارتباط آیین، اسطوره و نماد). آزما. شمارۀ 53: 8-11.
مرتضوی، منوچهر (1370) مکتب حافظ. چاپ سوم. تبریز: ستوده.
مرتضوی، منوچهر (1370) مکتب حافظ. چاپ سوم. تبریز: ستوده.
مقدادی، بهرام (1393) دانش‌نامۀ نقد ادبی. تهران: چشمه.
مقدادی، بهرام (1393) دانش‌نامۀ نقد ادبی. تهران: چشمه.
مکاریک، ایرنا ریما (1393) دانش‌نامۀ نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. چاپ پنجم. تهران: آگه.
مکاریک، ایرنا ریما (1393) دانش‌نامۀ نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. چاپ پنجم. تهران: آگه.
منوچهری دامغانی. ابوالنجم احمَدبن‌قوص‌بن‌احمد (1356) دیوان. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ چهارم. تهران: زوار.
منوچهری دامغانی. ابوالنجم احمَدبن‌قوص‌بن‌احمد (1356) دیوان. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ چهارم. تهران: زوار.
مولانا، جلال‌الدین محمد بلخی (1387) غزلیات شمس تبریز. مقدمه، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی‌کدکنی. 2 جلد. چاپ پنجم. تهران: سخن.
مولانا، جلال‌الدین محمد بلخی (1387) غزلیات شمس تبریز. مقدمه، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی‌کدکنی. 2 جلد. چاپ پنجم. تهران: سخن.
هروی، حسینعلی (1367) شرح غزل‌های حافظ. 4 جلد. تهران: نشر نو.
هروی، حسینعلی (1367) شرح غزل‌های حافظ. 4 جلد. تهران: نشر نو.
Ahoor, Parviz (1994) The Imaginative Pen (comprehensive dictionary of Hafez's poems). 4 Vols. Second Edition. Tehran: Asatir [In Persian]
Ahoor, Parviz (1994) The Imaginative Pen (comprehensive dictionary of Hafez's poems). 4 Vols. Second Edition. Tehran: Asatir [In Persian]
Attar-e Neyshaboori, Farid al-Din Aboo Hamed Mohammad (2009) Elahinameh. Corrected by Mohammad Reza Shafiei Kadkani. Second Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Attar-e Neyshaboori, Farid al-Din Aboo Hamed Mohammad (2009) Elahinameh. Corrected by Mohammad Reza Shafiei Kadkani. Second Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Amir Kamali, Masoumeh and Abbas Mahyar (2016) "Reflection of Cup Myths in Classical Literature". Analysis and interpretation of Persian language and literature texts (Dehkhoda). The Eighth period. No. 30. Pp: 119-136 [In Persian]
Amir Kamali, Masoumeh and Abbas Mahyar (2016) "Reflection of Cup Myths in Classical Literature". Analysis and interpretation of Persian language and literature texts (Dehkhoda). The Eighth period. No. 30. Pp: 119-136 [In Persian]
Anvari, Hassan (2006) The Voice of the Love Word (excerpts and descriptions of Hafez's lyrics). The Tenth Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Anvari, Hassan (2006) The Voice of the Love Word (excerpts and descriptions of Hafez's lyrics). The Tenth Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Bahr al-'Olumi, Hossein (1989) "Hafez's Panacea". In: Articles about Hafez's poetry and life. By the efforts of Mansoor Rastegar Fasai (S'adi and Hafez World Congress, 7th April to 2th may 1971). Fourth Edition. Tehran: Jami [In Persian]
Bahr al-'Olumi, Hossein (1989) "Hafez's Panacea". In: Articles about Hafez's poetry and life. By the efforts of Mansoor Rastegar Fasai (S'adi and Hafez World Congress, 7th April to 2th may 1971). Fourth Edition. Tehran: Jami [In Persian]
Bertens, Hans (2005) Literary Theory. Trans by Mohammad Reza Abolghasemi. Tehran: Jami [In Persian]
Bertens, Hans (2005) Literary Theory. Trans by Mohammad Reza Abolghasemi. Tehran: Jami [In Persian]
Boroomand Saeid, Javad (1988) Hafez and Jam-e jam. Tehran: Pazhang [In Persian]
Boroomand Saeid, Javad (1988) Hafez and Jam-e jam. Tehran: Pazhang [In Persian]
Dad, Sima (2000) Dictionary of Literary Terms. Third Edition. Tehran: Morvarid [In Persian]
Dad, Sima (2000) Dictionary of Literary Terms. Third Edition. Tehran: Morvarid [In Persian]
Emami, Nasrollah and Noushin Malgard (2012) "The Myth of Jam-e jam and Islamic Mysticism". Research in Mystical Literature (Gohare Guya). The Sixth Year. No. 2. Consecutive 22. Pp: 1-22 [In Persian]
Emami, Nasrollah and Noushin Malgard (2012) "The Myth of Jam-e jam and Islamic Mysticism". Research in Mystical Literature (Gohare Guya). The Sixth Year. No. 2. Consecutive 22. Pp: 1-22 [In Persian]
Farrokhi Sistani, Abo-Al- Hassan Ali Ibn Jolooq (1993) The Book of Poems. By Mohammad Dabir Siyaqi. Fourth Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Farrokhi Sistani, Abo-Al- Hassan Ali Ibn Jolooq (1993) The Book of Poems. By Mohammad Dabir Siyaqi. Fourth Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Fazayeli, Soodabeh (2007) "The world without a symbol and the spiritual death of man" (the relationship between religion, myth and symbol). Azma. No. 53. Pp: 8-11 [In Persian]
Fazayeli, Soodabeh (2007) "The world without a symbol and the spiritual death of man" (the relationship between religion, myth and symbol). Azma. No. 53. Pp: 8-11 [In Persian]
Ferdowsi, Abolghasem (2018) Shahnameh. By the effort of Jalal Khaleghi Motlaq. 8 Volumes. Sixth Edition. Tehran: Center of the Great Islamic Encyclopedia [In Persian]
Ferdowsi, Abolghasem (2018) Shahnameh. By the effort of Jalal Khaleghi Motlaq. 8 Volumes. Sixth Edition. Tehran: Center of the Great Islamic Encyclopedia [In Persian]
Fotouhi, Mahmoud (2005) "Emotion, attitude, image". Literary Studies and Research. First Year. Nos. 1 and 2. Pp: 93-112 [In Persian]
Fotouhi, Mahmoud (2005) "Emotion, attitude, image". Literary Studies and Research. First Year. Nos. 1 and 2. Pp: 93-112 [In Persian]
Hafez, Shams -Al- din Mohammad (1999) The Book of Poems. By Mohammad Qazvini and Qasem Ghani. Seventh Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Hafez, Shams -Al- din Mohammad (1999) The Book of Poems. By Mohammad Qazvini and Qasem Ghani. Seventh Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Hamidian, Saeid (2016) Sharh-e Shogh (description and analysis of Hafez Poems). 5 vols. Fifth Edition. Tehran: Qatreh [In Persian]
Hamidian, Saeid (2016) Sharh-e Shogh (description and analysis of Hafez Poems). 5 vols. Fifth Edition. Tehran: Qatreh [In Persian]
Heravi, Hossein Ali (1989) Description of Hafez Lyrics. 4 vols. Tehran: Nashre now [In Persian]
Heravi, Hossein Ali (1989) Description of Hafez Lyrics. 4 vols. Tehran: Nashre now [In Persian]
Khadiv-e jam, Hossein (1984) Dictionary of Hafez Lyrics. Tehran: Nasher [In Persian]
Khadiv-e jam, Hossein (1984) Dictionary of Hafez Lyrics. Tehran: Nasher [In Persian]
Khayyam, 'Omar Ibn-e Ibrahim (2001) Khayyam's Quatrains. Edited by Mohammad Ali Forooghi and Qasim Ghani. Completed by Abd -Al- Karim Jorbozehdar. Third Edition. Tehran: Asatir [In Persian]
Khayyam, 'Omar Ibn-e Ibrahim (2001) Khayyam's Quatrains. Edited by Mohammad Ali Forooghi and Qasim Ghani. Completed by Abd -Al- Karim Jorbozehdar. Third Edition. Tehran: Asatir [In Persian]
Khorramshahi, Baha -Al din (2001) Hafeznameh. 2 Vols. Eleventh Edition. Tehran: Elmi & Farhangi [In Persian]
Khorramshahi, Baha -Al din (2001) Hafeznameh. 2 Vols. Eleventh Edition. Tehran: Elmi & Farhangi [In Persian]
Macaryc, Irena Rima (2014) Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Trans by Mehran Mohajer and Mohammad Nabavi. Fifth Edition. Tehran: Aghah [In Persian]
Macaryc, Irena Rima (2014) Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Trans by Mehran Mohajer and Mohammad Nabavi. Fifth Edition. Tehran: Aghah [In Persian]
Manoochehri Damghani (1978) The book of Poems. By Mohammad Dabirsiyaqi. Fourth Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Manoochehri Damghani (1978) The book of Poems. By Mohammad Dabirsiyaqi. Fourth Edition. Tehran: Zavvar [In Persian]
Meqdadi, Bahram (2014) Encyclopedia of Literary Criticism. Tehran: Cheshmeh [In Persian]
Meqdadi, Bahram (2014) Encyclopedia of Literary Criticism. Tehran: Cheshmeh [In Persian]
Molana, Jalal -Al- din Mohammad Balkhi (2009) The Lyrics of Shams Tabriz. Introduction, selection and interpretation of Mohammad Reza Shafiei Kadkani. 2 vols. Fifth Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Molana, Jalal -Al- din Mohammad Balkhi (2009) The Lyrics of Shams Tabriz. Introduction, selection and interpretation of Mohammad Reza Shafiei Kadkani. 2 vols. Fifth Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Mortazavi, Manoochehr (1992) Hafez School. Third Edition. Tabriz: Sotoudeh [In Persian]
Mortazavi, Manoochehr (1992) Hafez School. Third Edition. Tabriz: Sotoudeh [In Persian]
No'mani, Shebli (1985) She'r Al-Ajam or the History of Iranian Poets and Literature. Trans by Seyyed Mohammad Taqi Fakhr da'i Gilani. 5 Volumes (in two volumes). Second Edition. Tehran: Donyaye Ketab [In Persian]
No'mani, Shebli (1985) She'r Al-Ajam or the History of Iranian Poets and Literature. Trans by Seyyed Mohammad Taqi Fakhr da'i Gilani. 5 Volumes (in two volumes). Second Edition. Tehran: Donyaye Ketab [In Persian]
Payendeh, Hossein (2018) Critical Theory. 2 vols. Tehran: Samt [In Persian]
Payendeh, Hossein (2018) Critical Theory. 2 vols. Tehran: Samt [In Persian]
Poorjavadi, Nasrollah (1988) "The 'Rendi' of Hafez" (1)". Nashr-e Danesh. No. 48. Pp: 11-26 [In Persian]
Poorjavadi, Nasrollah (1988) "The 'Rendi' of Hafez" (1)". Nashr-e Danesh. No. 48. Pp: 11-26 [In Persian]
Rudaki (1996) The Book of Poems. Description by Manoochehr Daneshpazhooh. Tehran: Toos [In Persian]
Rudaki (1996) The Book of Poems. Description by Manoochehr Daneshpazhooh. Tehran: Toos [In Persian]
Sanai Ghaznavi, Majdood Ibn-e Adam (2009) The Book of Poems. By the efforts of Mohammad Taqi Modarres Razavi. Seventh edition. Tehran: Sanaei [In Persian]
Sanai Ghaznavi, Majdood Ibn-e Adam (2009) The Book of Poems. By the efforts of Mohammad Taqi Modarres Razavi. Seventh edition. Tehran: Sanaei [In Persian]
Soodi Bosnavi, Mohammad (1984) Description of Soodi on Hafez. Trans by Esmat Sattarzadeh. 4 vols. fourth edition. Urmia: Anzali [In Persian]
Soodi Bosnavi, Mohammad (1984) Description of Soodi on Hafez. Trans by Esmat Sattarzadeh. 4 vols. fourth edition. Urmia: Anzali [In Persian]
Shafiei Kadkani, Mohammad Reza (2019) This Alchemy of Existence. 3 Vols. Second Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Shafiei Kadkani, Mohammad Reza (2019) This Alchemy of Existence. 3 Vols. Second Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Tagqvi, Mohammad and Elham Dehghan (2009) "What is a Motif and How is it Formed?". Literary Criticism. Second Year. No. 8. Pp: 7-31 [In Persian]
Tagqvi, Mohammad and Elham Dehghan (2009) "What is a Motif and How is it Formed?". Literary Criticism. Second Year. No. 8. Pp: 7-31 [In Persian]
Zarrinkoob, Abd -Al- hossein (1999) From the Alley of "Rends". Eleventh Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Zarrinkoob, Abd -Al- hossein (1999) From the Alley of "Rends". Eleventh Edition. Tehran: Sokhan [In Persian]
Zaryab Khoei, Abbas (1996) The Mirror of the Cup. Second Edition. Tehran: Elmi [In Persian]
Zaryab Khoei, Abbas (1996) The Mirror of the Cup. Second Edition. Tehran: Elmi [In Persian]
Zonnoor, Rahim (1984) In Search of Hafez. 2 vols. Tehran: Zavvar [In Persian]
Zonnoor, Rahim (1984) In Search of Hafez. 2 vols. Tehran: Zavvar [In Persian]