دخو در نقش روان‌درمان‌گر: تحلیل چرند و پرند دهخدا با استفاده از نظریۀ راجرز

نویسندگان
دانشگاه خوارزمی
چکیده
علی‌اکبر دهخدا از تأثیرگذارترین نویسندگان دوران مشروطه است. هم‌زمان با تشکیل مجلس دوره نخست، او گزارش‌ها، دیدگاه‌ها و انتقادهای خود را در سلسله‌مقاله‌های روایی با عنوان چرندوپرند در روزنامه صوراسرافیل منتشر می‌‌کرده است. این نوشته‌ها بسیار محبوب و پرمخاطب بوده‌اند. به‌نظر می‌‌رسد، جدا از حقیقت‌مانندی محتوای روایت‌ها، ساختار بدیع مقاله‌های چرندوپرند با بهره‌گیری از زبان طنز و پرداخت راوی قابل اعتماد (دخو)، که در این نوشته‌ها نقشی کلیدی ایفا می‌‌کند، جذابیت و درعین‌حال باورپذیری روایت‌‌ها را تقویت کرده است. شیوه‌هایی که دهخدا در ساختار منحصربه‌فرد مقاله‌ها و شخصیت‌پردازی دخو از آنها بهره برده است، اشتراکات درخور‌ توجهی با تکنیک‌های طرح‌شده در رویکرد انسان‌گرایانه کارل راجرز دارد، رویکردی که ماهیتی روان‌شناختی دارد و مسئله شخصیت نقطه ثقل آن است. گزینش و طبقه‌بندی نمونه‌های مستخرج از چرندوپرند و انطباق آنها با مؤلفه‌های نظریه فردمحور راجرز نشان می‌‌دهد که دهخدا ویژگی‌هایی در عرصه متن قرار داده است که مهم‌ترین پیش‌فرض راجرز یعنی جهان تجربی را اثبات می‌‌کند و به‌تبع آن شکل و محتوای مقاله‌ها با روایت‌گری دخو می‌‌تواند با ویژگی‌های موردنظر راجرز در ترسیم چهره آرمانی درمان‌گر همسان باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Dakhou Takes the Role of Psychotherapist: An Analysis of Dehkhoda's “Charand-o-Parand” Using Rogers’ Theory

نویسندگان English

Hossain Bayat
Nastaran Shahbazi
Kharazmi Universitr
چکیده English

Ali Akbar Dehkhoda is one of the most influential writers of the constitutional era. Simultaneously with the formation of the first parliament, he published his reports, views and critiques in a series of narrative articles entitled “Charand-o-Parand” in the weekly journal “Sur-e-Esrafil”. These writings were very popular and attracted a wide audience. Apart from the fact that the contents of the narratives were realistic, it seems that the original structure of “Charand-o-Parand” articles, which used the language of humor and the creation of a reliable narrator (Dakhou), who plays a key role in the writings, has strengthened the attractiveness and credibility of the narratives. The methods that Dehkhoda has used in the unique structure of the articles and the characterization of Dakhou share striking similarities with the techniques outlined in Carl Rogers’ humanistic approach. An approach that is fundamentally psychological in nature and the issue of personality is its focal point. The selection and classification of the examples derived from “Charand-o-Parand” and matching them with the components of Rogers’ Person-Centered Theory show that Dehkhoda placed features in the field of the text that prove Rogers’ most important assumption, the experimental world. Based on this, the form and contents of the articles narrated by Dakhou can be similar to the features assumed by Rogers describing an ideal face of the therapist.

کلیدواژه‌ها English

Dehkhoda
Charand-o-Parand
Characterization
Rogers
Person-Centered Approach
اشرف‌زاده، رضا و زهرا عباسی (۱۳۹۷) «بررسی شخصیت‌های منظومه‌های حماسی بهمن‌نامه، کوش‌نامه، فرامرزنامه و گرشاسب‌نامه براساس نظریات انسان‌شناسی کارل راجرز و آبراهام مازلو». علوم ادبی. سال هشتم. شمارة ۱۴: 9ـ48.
اشرف‌زاده، رضا و زهرا عباسی (۱۳۹۷) «بررسی شخصیت‌های منظومه‌های حماسی بهمن‌نامه، کوش‌نامه، فرامرزنامه و گرشاسب‌نامه براساس نظریات انسان‌شناسی کارل راجرز و آبراهام مازلو». علوم ادبی. سال هشتم. شمارة ۱۴: 9ـ48.
بارییر، جولیان (۱۳۶۳) اقتصاد ایران. تهران: مؤسسة حسابرسی سازمان صنایع ملی ایران.
بارییر، جولیان (۱۳۶۳) اقتصاد ایران. تهران: مؤسسة حسابرسی سازمان صنایع ملی ایران.
بالائی، کریستف و میشل کویی‌پرس (۱۳۷۸) سرچشمه‌های داستان کوتاه فارسی. ترجمة احمد کریمی‌‌ حکاک. تهران: معین.
بالائی، کریستف و میشل کویی‌پرس (۱۳۷۸) سرچشمه‌های داستان کوتاه فارسی. ترجمة احمد کریمی‌‌ حکاک. تهران: معین.
برونو، فرانک (۱۳۷۰) فرهنگ توصیفی روان‌شناسی. ترجمة فرزانه طاهری و مهشید یاسایی. تهران: طرح نو.
برونو، فرانک (۱۳۷۰) فرهنگ توصیفی روان‌شناسی. ترجمة فرزانه طاهری و مهشید یاسایی. تهران: طرح نو.
براون، ادوارد (۱۳۸۶) تاریخ مطبوعات و ادبیات در ایران در دورة مشروطه. ترجمة محمد عباسی. تهران: علم.
براون، ادوارد (۱۳۸۶) تاریخ مطبوعات و ادبیات در ایران در دورة مشروطه. ترجمة محمد عباسی. تهران: علم.
براهنی، رضا (۱۳۶۲) قصه‌نویسی. چاپ سوم. تهران: نشر نو.
براهنی، رضا (۱۳۶۲) قصه‌نویسی. چاپ سوم. تهران: نشر نو.
پارسانسب، محمد (۱۳۹۳) «عامیانه‌نگاری دهخدا، ضرورتی ناگزیر». پژوهش‌های ادبی. سال یازدهم. شمارة ۴۶: 29ـ46.
پارسانسب، محمد (۱۳۹۳) «عامیانه‌نگاری دهخدا، ضرورتی ناگزیر». پژوهش‌های ادبی. سال یازدهم. شمارة ۴۶: 29ـ46.
پاینده، حسین (۱۳۹۰) گفتمان نقد. چاپ دوم. تهران: نیلوفر.
پاینده، حسین (۱۳۹۰) گفتمان نقد. چاپ دوم. تهران: نیلوفر.
پروچاسکا، جیمز و جان سی نورکراس (۱۳۹۲) نظریه‌های روان‌درمانی. ترجمة یحیی سیدمحمدی. تهران: روان.
پروچاسکا، جیمز و جان سی نورکراس (۱۳۹۲) نظریه‌های روان‌درمانی. ترجمة یحیی سیدمحمدی. تهران: روان.
تاد، جودیت و سی. ارتور بوهارت (۱۳۹۲) اصول روان‌شناسی بالینی و مشاوره. ترجمة مهرداد فیروزبخت. تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا.
تاد، جودیت و سی. ارتور بوهارت (۱۳۹۲) اصول روان‌شناسی بالینی و مشاوره. ترجمة مهرداد فیروزبخت. تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۹۵) چرندپرند (متن و حواشی). به‌کوشش ولی‌الـله درودیان. چاپ دوم. تهران: نیلوفر.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۹۵) چرندپرند (متن و حواشی). به‌کوشش ولی‌الـله درودیان. چاپ دوم. تهران: نیلوفر.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۲۵) لغت‌نامه. تهران: مؤسسة لغت‌نامة دهخدا.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۲۵) لغت‌نامه. تهران: مؤسسة لغت‌نامة دهخدا.
راجرز، کارل (۱۳۸۲) مشاوره و درمان مراجع‌محوری. ترجمة سیدعبدالـله احمدی قلعه. تهران: فراروان.
راجرز، کارل (۱۳۸۲) مشاوره و درمان مراجع‌محوری. ترجمة سیدعبدالـله احمدی قلعه. تهران: فراروان.
شفیع‌آبادی، عبداللـه و غلامرضا ناصری (۱۳۷۱) نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
شفیع‌آبادی، عبداللـه و غلامرضا ناصری (۱۳۷۱) نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
شکرکن، حسین و همکاران (۱۳۷۲) مکتب‌های روان‌شناسی. چاپ دوم. تهران: سمت.
شکرکن، حسین و همکاران (۱۳۷۲) مکتب‌های روان‌شناسی. چاپ دوم. تهران: سمت.
شولتز، دوآن (۱۳۶۹) روان‌شناسی کمال. ترجمة گیتی خوشدل. چاپ چهارم. تهران: نو.
شولتز، دوآن (۱۳۶۹) روان‌شناسی کمال. ترجمة گیتی خوشدل. چاپ چهارم. تهران: نو.
شولتز، دوآن و سیدنی الن شولتز (۱۳۹۱) نظریه‌های شخصیت. ترجمة یحیی سیدمحمدی. تهران: ویرایش.
شولتز، دوآن و سیدنی الن شولتز (۱۳۹۱) نظریه‌های شخصیت. ترجمة یحیی سیدمحمدی. تهران: ویرایش.
شیلینگ، لوئیس (۱۳۷۴) نظریه‌های مشاوره. ترجمة خدیجه آرین. تهران: اطلاعات.
شیلینگ، لوئیس (۱۳۷۴) نظریه‌های مشاوره. ترجمة خدیجه آرین. تهران: اطلاعات.
فیست، جس و گریگوری فیست (۱۳۹۱) نظریه‌های شخصیت. ترجمة یحیی سیدمحمدی. چاپ هفتم. تهران: روان.
فیست، جس و گریگوری فیست (۱۳۹۱) نظریه‌های شخصیت. ترجمة یحیی سیدمحمدی. چاپ هفتم. تهران: روان.
کارد، اورسون اسکات (۱۳۹۱) شخصیت‌پردازی و زاویة‌ دید در داستان. ترجمة پریسا خسروی‌ سامانی. چاپ دوم. اهواز: رسش.
کارد، اورسون اسکات (۱۳۹۱) شخصیت‌پردازی و زاویة‌ دید در داستان. ترجمة پریسا خسروی‌ سامانی. چاپ دوم. اهواز: رسش.
کری، جرالد (۱۳۹۲) نظریه و کاربست مشاوره و روان‌درمانی. ترجمة یحیی سیدمحمدی. چاپ دهم. تهران: ارساران.
کری، جرالد (۱۳۹۲) نظریه و کاربست مشاوره و روان‌درمانی. ترجمة یحیی سیدمحمدی. چاپ دهم. تهران: ارساران.
کسروی، احمد (۱۳۷۸) تاریخ مشروطة ایران. تهران: امیرکبیر.
کسروی، احمد (۱۳۷۸) تاریخ مشروطة ایران. تهران: امیرکبیر.
گازیوروسکی، مارک (۱۳۷۳) سیاست خارجی آمریکا و شاه. ترجمة جمشید زنگنه. چاپ دوم. تهران: رسا.
گازیوروسکی، مارک (۱۳۷۳) سیاست خارجی آمریکا و شاه. ترجمة جمشید زنگنه. چاپ دوم. تهران: رسا.
هربرت، آل پتری (۱۳۸۲) «آبراهام مازلو و خودشکوفایی». ترجمة جمشید مطهری. ادیان و عرفان. شمارة ۶۹: 94ـ100.
هربرت، آل پتری (۱۳۸۲) «آبراهام مازلو و خودشکوفایی». ترجمة جمشید مطهری. ادیان و عرفان. شمارة ۶۹: 94ـ100.
یزدانی، سهراب (۱۳۸۶) صوراسرافیل نامة آزادی. تهران: نی.
یزدانی، سهراب (۱۳۸۶) صوراسرافیل نامة آزادی. تهران: نی.
یونسی، ابراهیم (۱۳۸۸) هنر داستان‌نویسی. چاپ دهم. تهران: نگاه.
یونسی، ابراهیم (۱۳۸۸) هنر داستان‌نویسی. چاپ دهم. تهران: نگاه.
Ashrafzāde, Reza & Zahrā Abbasi (2019) "Exploring the Characters of Epic Poems Bahman-nāme, Kush-nāme, Farāmarz-nāme va Garshāsb-nāme Based on Anthropological Theories of Caral Rogers and Abraham Maslow" in Literary Sciense. No 14: 48-9 [in Persian]
Ashrafzāde, Reza & Zahrā Abbasi (2019) "Exploring the Characters of Epic Poems Bahman-nāme, Kush-nāme, Farāmarz-nāme va Garshāsb-nāme Based on Anthropological Theories of Caral Rogers and Abraham Maslow" in Literary Sciense. No 14: 48-9 [in Persian]
Bharier, Julian (1985) Economic Development in Iran. Tehrān: Moasˈsese-ye Hesāb-resi-e Sāzmān-e Sanāye-e Melli-e Irān [in Persian]
Bharier, Julian (1985) Economic Development in Iran. Tehrān: Moasˈsese-ye Hesāb-resi-e Sāzmān-e Sanāye-e Melli-e Irān [in Persian]
Bruno, Frank (1992) Dictionary of Key Words in Psychology. Trans by Farzāne Tāheri & Mahshid Yāsāyi, Tehrān: Nashr-e No [in Persian]
Bruno, Frank (1992) Dictionary of Key Words in Psychology. Trans by Farzāne Tāheri & Mahshid Yāsāyi, Tehrān: Nashr-e No [in Persian]
Balaÿ, Christophe & Michel Cuypers (2000) Aux Sources De La Nouvelle Persane. Trans by Ahmad Karimi Hakkāk, Tehrān: Moein [in Persian]
Balaÿ, Christophe & Michel Cuypers (2000) Aux Sources De La Nouvelle Persane. Trans by Ahmad Karimi Hakkāk, Tehrān: Moein [in Persian]
Barāheni, Rezā (1984) Story Writing, 3th ed, Tehrān:Nashr-e No [in Persian]
Barāheni, Rezā (1984) Story Writing, 3th ed, Tehrān:Nashr-e No [in Persian]
Brown, Edward Granville (2008) History of the Press in Iran During the Constitutional Period. Trans by Mohammad Abbāsi, Tehrān: Elm [in Persian]
Brown, Edward Granville (2008) History of the Press in Iran During the Constitutional Period. Trans by Mohammad Abbāsi, Tehrān: Elm [in Persian]
Card, Orson Scott (2013) Characters and Viewpoint. Trans by Parisā Khosravi Sāmāni, 2nd ed, Ahvāz: Rasesh [in Persian]
Card, Orson Scott (2013) Characters and Viewpoint. Trans by Parisā Khosravi Sāmāni, 2nd ed, Ahvāz: Rasesh [in Persian]
Corey, Grald (2014) Theory and Practice of Counseling and Psycholotherapy. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, 10th ed, Tehrān: Arasbārān [in Persian]
Corey, Grald (2014) Theory and Practice of Counseling and Psycholotherapy. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, 10th ed, Tehrān: Arasbārān [in Persian]
Dehkhodā, Ali Akbar (2017) Charand-Parand, by Valiollah Doroudian. 2nd ed, Tehrān: Niloufar [in Persian]
Dehkhodā, Ali Akbar (2017) Charand-Parand, by Valiollah Doroudian. 2nd ed, Tehrān: Niloufar [in Persian]
Dehkhodā, Ali Akbar (1947) Dictionary. Tehrān: Moasˈsese-ye Loqat-name-ye Dehkhodā [in Persian]
Dehkhodā, Ali Akbar (1947) Dictionary. Tehrān: Moasˈsese-ye Loqat-name-ye Dehkhodā [in Persian]
Feest, Jess & Grigori Feest (2013) Theories of Personality. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, 7th ed, Tehrān: Ravān [in Persian]
Feest, Jess & Grigori Feest (2013) Theories of Personality. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, 7th ed, Tehrān: Ravān [in Persian]
Gasiorowski, Mark (1995) U.S. Foreing Policy and the Shah, Trans by Jamshid Zangane. 2nd ed, Tehrān: Rasā [in Persian]
Gasiorowski, Mark (1995) U.S. Foreing Policy and the Shah, Trans by Jamshid Zangane. 2nd ed, Tehrān: Rasā [in Persian]
Herbert, L. Petri (2004) "Abraham Maslow and Theory of Human Motivation" Trans by Jamshid Motahhari, Religions and Mastitism. no 69: 100-94 [in Persian]
Herbert, L. Petri (2004) "Abraham Maslow and Theory of Human Motivation" Trans by Jamshid Motahhari, Religions and Mastitism. no 69: 100-94 [in Persian]
Kasravi, Ahmad (2000) History of the Iranian Constitutional Revelution. Tehrān: Amir Kabir.
Kasravi, Ahmad (2000) History of the Iranian Constitutional Revelution. Tehrān: Amir Kabir.
Pārsānasab, Mohammad (2015) "Common Tales Written by Dehkhodā, in Irrefutable Necessity" in Literary Research. Year 11, No 46: 46-29 [in Persian]
Pārsānasab, Mohammad (2015) "Common Tales Written by Dehkhodā, in Irrefutable Necessity" in Literary Research. Year 11, No 46: 46-29 [in Persian]
Pāyande, Hossein (2011) The Discourse of Criticism. 2nd ed, Tehrān: Niloufar [in Persian]
Pāyande, Hossein (2011) The Discourse of Criticism. 2nd ed, Tehrān: Niloufar [in Persian]
Prochaska, James & John C Norcross (2014) Syatems of Psychotherapy. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, Tehrān: Ravan [in Persian]
Prochaska, James & John C Norcross (2014) Syatems of Psychotherapy. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, Tehrān: Ravan [in Persian]
Rogers, Caral (2004) Person-Centered Therapy. Trans by Seyyed Abdollāh-e Ahmadi Qal'e, Tehrān: Farā Ravān [in Persian]
Rogers, Caral (2004) Person-Centered Therapy. Trans by Seyyed Abdollāh-e Ahmadi Qal'e, Tehrān: Farā Ravān [in Persian]
Shafi' Abādi & Qolām Rezā Nāseri (1993) Theories of Counseling and Psychotherapy. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Dāneshgāhi [in Persian]
Shafi' Abādi & Qolām Rezā Nāseri (1993) Theories of Counseling and Psychotherapy. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Dāneshgāhi [in Persian]
Shokr-Kon, Hossein et al (1994) Schools of Psychology. 2nd ed, Tehrān: Samt [in Persian]
Shokr-Kon, Hossein et al (1994) Schools of Psychology. 2nd ed, Tehrān: Samt [in Persian]
Schultz, Duane (1991) Growth Psycology. Trans by Giti Khosh Del, 4th ed, Tehrān:Nashr-e No [in Persian]
Schultz, Duane (1991) Growth Psycology. Trans by Giti Khosh Del, 4th ed, Tehrān:Nashr-e No [in Persian]
Schultz, Duane & Sidney allen Schultz (2013) Theories of Personality. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, Tehrān: Virāyesh [in Persian]
Schultz, Duane & Sidney allen Schultz (2013) Theories of Personality. Trans by Yahyā Seyyed-Mohammadi, Tehrān: Virāyesh [in Persian]
Shilling, Louis E (1996) Perspectives on Counselling Theories. Trans by Khadije Ārian, Tehrān: Etelā'āt [in Persian]
Shilling, Louis E (1996) Perspectives on Counselling Theories. Trans by Khadije Ārian, Tehrān: Etelā'āt [in Persian]
Todd, Judith & Arthur C Bohart (2014) Foundation of Clinical and Counseling Psychology. Trans by Mehrdād Firouz Bakht, Tehrān: Moasˈsese-ye Khadamāt-e Farhangi-e Rasā [in Persian]
Todd, Judith & Arthur C Bohart (2014) Foundation of Clinical and Counseling Psychology. Trans by Mehrdād Firouz Bakht, Tehrān: Moasˈsese-ye Khadamāt-e Farhangi-e Rasā [in Persian]
Yazdani, Sohrāb (2008) Sour-e Esrāfil Freedom Text. Tehrān: Ney [in Persian]
Yazdani, Sohrāb (2008) Sour-e Esrāfil Freedom Text. Tehrān: Ney [in Persian]
Younesi, Ebrāhim (2010) The Art of Story Writing. 10th ed, Tehrān: Negāh [in Persian]
Younesi, Ebrāhim (2010) The Art of Story Writing. 10th ed, Tehrān: Negāh [in Persian]