متناقض‌نمایی در شعر حزین لاهیجی

نویسندگان
محقق اردبیلی
چکیده
متناقض­نمایی یکی از شگردهای ادبی ­پرکاربرد در شعر شاعران عصر صفوی است. حزین لاهیجی، همچون بسیاری از شاعران این دوره، در جست‌وجو و عرضه «معنی بیگانه» از این ترفند هنری بهره میبرد. در این جستار، با روش تحلیلی‌ـ‌توصیفی و رویکردی فرمالیستی، متناقض‌نمایی را در دیوان حزین لاهیجی کاویده و نشان داده‌ایم شاعر به قصد آشناییزدایی و آفریدن مضامین تازه و نکته‌سنجیهای دقیق و باریک‌اندیشانه و نیز برای بیان مفاهیم عارفانه، عاشقانه، اندیشه­های قلندرانه و مباحث اخلاقی‌ـ‌اجتماعی، از این صنعت ادبی استفاده میکند. همین‌طور، مضامین متناقض‌نما و انواع متناقض‌نما را اعم از لفظی و معنوی، ترکیبات وصفی و اضافی، ویژگی‌های متناقض‌نما و کارکردهای آن را در دیوان کاویدیم و در پایان به این نتیجه رسیدیم که «حس­آمیزی» به‌مثابه گونه‌ای متناقض‌نما در شعر حزین درخور توجه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Paradox in the Poetry of Hazin-e Lahiji

نویسندگان English

Narges Moradganjeh
Bijan Zahirinav
Shokrollah Pour-Alkhas
Mohaghegh Ardabili University
چکیده English

Paradox is one of the literary techniques in the poetry of the Safavid poets. Hazin-e Lahiji, like so many other poets of that age, employed this technique in his pursuit and showed that "unfamiliar meaning". Paradox is used in the poetry of Hazin-e Lahiji for the purpose of defamiliarization and exoticism. The poet in order to create new implications and subtle and insightful points and also to express mystical notions, Love, free thoughts and ethical arguments has used this literary figure. This article is comprised of some parts. At the beginning and in the theoretical section and literature review, Paradox is defined and its difference from other literary terms, and the state of this literary trope in literature and literary glossaries in the past and present have been discussed. In the practical part, the different kinds of paradox, such as verbal and semantic paradoxes, descriptive and relational compounds have been explained and the features of paradoxes in Hazin’s poetry and synesthesia as a kind of paradox have been discussed.

کلیدواژه‌ها English

Poetry
Hazin
Paradox
Formalism
Indian School
قرآن کریم.
بریجانیان، ماری (۱۳۷۱) فرهنگ اصطلاحات فلسفه و علوم اجتماعی. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
حافظ‌شیرازی، ‌شمس‌الدین‌محمد (۱۳۶۷) دیوان حافظ. به‌تصحیح قاسم‌ غنی و محمد قزوینی. تهران: زوار.
حزین لاهیجی، محمدعلی (1384) دیوان حزین لاهیجی. به‌تصحیح ذبیح‌الـله صاحبکار. چاپ سوم. تهران: سایه.
چناری، عبدالامیر (1374) «متناقض‌نمایی در ادبیات فارسی». کیان. شمارة 27: 68-71.
ـــــــــ (1377) متناقض‌نمایی در شعر فارسی. تهران: فرزان.
راستگو، سیدمحمد (1382) هنر سخن‌آرایی (فن بدیع). تهران: سمت.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1375) از گذشتة ادبی ایران (مروری بر نثر فارسی، سیری در شعر فارسی، نظری بر ادبیات معاصر). تهران: مهدی.
سروش، عبدالکریم (1366) «تعمیم صنعت طباق با استفاده از عکس و نقیض و عدم تقارن در شعر سعدی». در: ذکر جمیل سعدی. جلد دوم. چاپ دوم. تهران: وزارت ارشاد اسلامی.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (۱۳۷۸) صورخیال در شعر فارسی. چاپ هفتم. تهران: آگاه.
ـــــــــ (۱۳۷۹) موسیقی شعر. چاپ ششم. تهران: آگاه.
ـــــــــ (1389) شاعر آینه‌ها. چاپ نهم. تهران: آگاه.
ـــــــــ (1392) زبان شعر در نثر صوفیه (درآمدی بر سبک‌شناسی نگاه عرفانی). تهران: سخن.
شمیسا، سیروس (1386) نگاهی تازه به بدیع. چاپ دوم. تهران: میترا.
عین‌القضات، همدانی (1389) تمهیدات. چاپ هشتم. تهران: زحل.
فتوحی رودمعجنی، محمود (1385) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
فولادی، علیرضا (1389) زبان عرفان. چاپ سوم. تهران: سخن.
فیض‌الاسلام، علینقی (1370) نهج‌البلاغه. چاپ مکرر. تهران: مرکز نشر آثار فیض‌الاسلام.
کزازی، میرجلال‌الدین (1374) بدیع زیباشناسی سخن فارسی. تهران: کتاب ماد.
میرصادقی، میمنت (۱۳۷۳) واژه‌نامة هنر شاعری. تهران: مهناز.
واحد، اسدالـله (1384) «تصاویر و مفاهیم متناقض‌نما در شعر صائب تبریزی». پژوهشنامة علوم انسانی. شمارة 45-46: 1-14.
وحیدیان کامیار، تقی (1388) بدیع از دیدگاه زیبایی‌شناسی. چاپ چهارم. تهران: سمت.
ـــــــــ (1376) «متناقض‌نما در ادبیات». نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. سال بیست‌وهشتم. شمارة 2-4: 271 -294.