بررسی فرآیند خلق معنای واقعیت در زبان نثر رئال-ناتورال چوبک با تکیه بر داستان «چرا دریا طوفانی شده بود»

نویسنده
اسد آبشیرینی
شهید چمران اهواز
10.29252/jpll.27.87.7
چکیده
یکی از شیوه­های نثر­نویسی در روزگار معاصر به انعکاس امر واقع بیرونی در جهان داستان معطوف است. این شیوه، به­شکلی گسترده، در آثار نویسندگان رئال و ناتورال ایران نمود یافته است. صادق چوبک یکی از نویسندگان برجسته معاصر است که به جهت ارائه واقعیت از نوعی دیگر، به‌مدد زبان ویژه نثر خود، به وجهی از امکانات زبان هنری دست یافته است که او را هم در سبک شخصی و هم در مکتب رئال‌ـ‌‌ناتورال، از سر­آمدان نحله داستان‌نویسی ایران کرده است. هدف پژوهش پیش­رو، واکاوی فرآیند خلق معنای واقعیت است که به استفاده چوبک از هنر­سازه­هایی در دو محور هم‌نشینی و جانشینی برای رسیدن به ارائه موفقِ واقعیتی زبان‌بنیاد، فارغ از دخالت خود­محورانه سوژه، انجامیده است. نگارنده در پژوهش حاضر، با شیوه تحلیلی‌ـ‌انتقادی و استفاده از نظریه­های مرتبط منتقدان این حوزه، نثر رئال‌ـ‌ناتورال چوبک و جنبه­های آن را بررسی و نقد کرده و در پی برجسته‌ترکردن جوانبی از زبان چوبک بوده است که فراتر از بررسی­های معمول ناتورالیستی، با بخشیدن حیثیتی هنری به نثر او، به ترازی از داستان‌نویسی نائل می­شود که راه را برای تحلیل­های نوپدید در حوزه نقد زبان نثر، بر منتقدان این نحله هموار می‌کند؛ زیرا نثر چوبک از نوع نثرهای پیش‌پاافتاده که داستانی واقعی را نقل می­کنند و زبانی ارجاعی دارند نیست، بلکه نثری هنری است.
کلیدواژه‌ها
داستان­نویسی
چوبک
رئالیسم
ناتورالیسم
زبان
محور جانشینی
محور هم‌نشینی
واقعیت
سوژه

عنوان مقاله English

A Survey of the process of Creating the Meaning of Reality in Chobak’s Real and Naturalist Prose Style; The Case of “Why the Sea was Stormy”

نویسنده English

Asad Abshirni
Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده English

One of the Prose styles of the contemporary world is focused on the reflection of the outer world on the world of the story. This is widely used in the works of realist and naturalist Iranian writers. Sadegh Chubak, one of the prominent contemporary writers, has achieved a unique language by presenting the reality in his artistic prose. The aim of this research is to analyze the process of creating the meaning of reality in paradigmatic and syntagmatic axes. By an analytical-critical method and with the help of relevant theoreticians in this field, the author has analyzed Chubak’s realist-naturalist prose to highlight the features of naturalism in his prose as an artistic style of writing. It is concluded that Chubak’s writing is artistic and is far and beyond the hackneyed referential prose styles usually associated with naturalism.

کلیدواژه‌ها English

Fiction-writing
Sadegh Chubak
Realism
Naturalism
Language
Paradigmatic Axis
Syntagmatic Axis
ایگلتون، تری (۱۳۹۳) پیش‌در‌آمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
بابک‌معین، مرتضی (۱۳۹۲) چیستی ترجمه در هرمنوتیک. تهران: سخن.
بارت، رولان (۱۳۸۳) امپراتوری نشانه‌ها. ترجمة ناصر فکوهی. تهران: نی.
براهنی، رضا (۱۳۶۸) قصه‌نویسی. تهران: البرز.
پاینده، حسین (۱۳۸۵) نقد ادبی و دموکراسی. تهران: نیلوفر.
ــــــــ (۱۳۸۹) داستان کوتاه در ایران. جلد دوم. تهران: نیلوفر.
ــــــــ (۱۳۹۳) گشودن رمان. تهران: مروارید.
پرهام، سیروس (۱۳۹۴) رئالیسم و ضد رئالیسم در ادبیات. تهران: آگاه.
تادیه، ژان‌ایو (۱۳۹۰) نقد ادبی در قرن بیستم. ترجمة مهشید نونهالی. تهران: نیلوفر.
تودوروف، تزوتان (۱۳۸۵) نظریة ادبیات. ترجمة عاطفه طاهایی. تهران: اختران.
ــــــــ (۱۳۸۸) بوطیقای نثر. ترجمة انوشیروان گنجی. تهران: نی.
چوبک، صادق (1344) انتری که لوطی‌اش مرده بود. تهران: سازمان کتاب‌های جیبی.
دباغ، سروش (۱۳۸۹) زبان و تصویرِ جهان. تهران: نی.
دوسوسور، فردینان (۱۳۹۵) دورة زبان‌شناسی عمومی. ترجمة کوروش صفوی. تهران: هرمس.
دولوز، ژیل (۱۳۹۳) نیچه و فلسفه. ترجمة عادل مشایخی. تهران: نی.
زرقانی، مهدی و محمود‌رضا قربان‌ صبّاغ (۱۳۹۵) نظریة ژانر. تهران: هرمس.
زیما، پیتروی (۱۳۹۴) فلسفة‌ نظریة ادبی مدرن. ترجمة رحمان ویسی‌حصار و عبدالـله امینی. تهران: رخ‌داد نو.
ژوو، ونسان (۱۳۹۴) بوطیقای رمان. ترجمة نصرت حجازی. تهران: علمی و فرهنگی.
سلدن، رامان و پیتر ویدوسون (۱۳۸۴) راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمة عباس مخبر. تهران: طرح نو.
سید‌حسینی، رضا (۱۳۹۳) مکتب‌های ادبی. جلد اول. تهران: نگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمد‌رضا (۱۳۹۰) با چراغ و آینه. تهران: سخن.
ــــــــ (۱۳۹۲) رستاخیز کلمات. تهران: سخن.
ــــــــ (۱۳۷۵) صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
شیری، قهرمان (۱۳۸۷) مکتب‌های داستان‌نویسی در ایران. تهران: چشمه.
ضیمران، محمد (۱۳۹۲) ژاک دریدا و متافیزیک حضور. تهران: هرمس.
فاولر، راجر (۱۳۹۵) سبک و زبان در نقد ادبی. ترجمة مریم مشرف. تهران: سخن.
فتوحی، محمود (۱۳۸۹) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
ــــــــ (۱۳۹۵) صد‌سال عشق مجازی. تهران: سخن.
فورست، لیلیان و پیتر اسکرین (۱۳۹۴) ناتورالیسم. ترجمة حسن افشار. تهران: مرکز.
کالر، جاناتان (۱۳۹۰) تئوری ادبی. ترجمة حسین شیخ‌الاسلامی. تهران: افق.
لوکاچ،‌ جورج (۱۳۸۴) پژوهشی در رئالیسم اروپایی. ترجمة اکبر افسری. تهران: علمی و فرهنگی.
ـــــــــ (۱۳۸۸) جامعه‌شناسی رمان. محمد‌جعفر پوینده. تهران: ماهی.
ــــــــ (۱۳۸۸) رمان تاریخی. ترجمة شاپور بهیان. تهران: اختران.
لیوتار، ژان فرانسوا (۱۳۹۴) پدیده‌شناسی. ترجمة عبدالکریم رشیدیان. تهران: نی.
میر‌عابدینی، حسن (۱۳۸۷) صد‌سال داستان‌نویسی در ایران. تهران: چشمه.
نجفی، ابوالحسن (۱۳۸۹) وظیفة ادبیات. تهران: نیلوفر.
ولک، رنه و آستن وارن (۱۳۸۳) نظریة ادبیات. ترجمة ضیاء موحد و پرویز مهاجر. تهران: علمی و فرهنگی.
ویتگنشتاین، لودویگ (۱۳۹۳) رسالة منطقی ـ فلسفی. ترجمه و شرحِ سروش دباغ. تهران: هرمس.
ویلسون، راس (۱۳۹۳) تئودور آدورنو. ترجمة پویا ایمانی. تهران: مرکز.
هادسون، ویلیام‌دانلد (۱۳۸۸) لودویگ ویتگنشتاین. ترجمة مصطفی ملکیان. تهران: نگاه معاصر.
هارلند، ریچارد (۱۳۸۵) درآمدی تاریخی بر نظریة ادبی از افلاتون تا بارت. ترجمة علی معصومی و شاپور جورکش. تهران: چشمه.
هولکوییست، مایکل (۱۳۹۵) مکالمه‌گرایی. ترجمة مهدی امیر‌خانلو. تهران: نیلوفر.
یانگ، جولیان (۱۳۹۵) فلسفة تراژدی. ترجمة حسن امیری‌آرا. تهران: ققنوس.