A Study of Ideological Strategies of Shahnameh in Production of Iranian Superiority Discourse: A Case Study of “The Story of Rostam and Chengesh”

Authors
Qolam Ali Fallah 1
Ferdows Aghagolzadeh 2
Hamid Abdollahian 3
Zeinab Zarhani 1
1 Kharazmi University
2 Tarbiat Modarres University
3 Arak University
10.29252/jpll.27.86.127
Abstract
Shahnameh of Ferdowsi has been continuously studied by numerous researchers and scholars from literary, mythological and cultural aspects. One of the rarely and less noticed issues in this regard is investigating the ideological role and function of language in this piece of literature based on a certain adopted theory and method. In other words, the writers of this article try to understand how Ferdowsi utilizes language to engender the ideology of Iranian superiority and revive Iranian identity by producing the relevant discourse. To achieve this goal, the current study has been constructed over the theoretical framework of critical discourse analysis introduced by the famous linguist Teun van Dijk. We also focus on the battle of Rostam and Chengesh in the story of “Rostam and Chinese Khaghan” (“Rostam and the king of China”) to restrict the research area. The results show that Ferdowsi employs some strategies such as ideological polarization, positive self-presentation, negative other-presentation, lexicalization, and actor description to make a discourse on the supremacy of the Iranians.


Keywords
Critical Discourse Analysis
Teun van Dijk
Ideology
Ideological square
Shahnameh
Rostam and Chengesh
آقاگل‌زاده، فردوس (1390) تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: علمی و فرهنگی.
آقاگل‌زاده، فردوس (1394) زبان‌شناسی کاربردی و مسائل میان‌رشته‌ای زبان. تهران: علمی.
امامی شوشتری، مریم (1391) بررسی ویژگی‌های ‌"ایرانی" و "انیرانی" در بخش پهلوانی شاهنامه با رویکرد زبان‌شناسی نقش‌گرا. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد ادبیات فارسی. دانشگاه الزهرا.
ثواقب، جهانبخش (1393) «تأثیر اوضاع عصر فردوسی بر تدوین شاهنامه». ادبیات حماسی. دانشگاه لرستان. شمارة 1: 1-34.
حامدی شیروان، زهرا و سیدمهدی زرقانی (1393) «تحلیل داستان رستم و شغاد بر اساس مربع ایدئولوژیک ون‌دایک». کاوش‌نامة زبان و ادبیات فارسی. شمارة 28: 99-128.
سلطانی، علی‌اصغر (1392) قدرت، گفتمان و زبان: سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران. تهران: نی.
صفا، ذبیح‌الـله (1362) تاریخ ادبیات ایران. جلد اول. خلاصه تاریخ ادبیات در ایران جلد اول و دوم. تهران: رامین.
فردوسی، ابوالقاسم (1393) شاهنامه. به‌کوشش سعید حمیدیان. تهران: قطره.
ون‌دایک، تئون (1382) مطالعاتی در تحلیل گفتمان از دستور متن تا گفتمان‌کاوی انتقادی. گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
مک‌دانل، دایان (1380) مقدمه‌ای بر نظریه‌های گفتمان. ترجمة حسینعلی نوذری. تهران: فرهنگ گفتمان.
والا، حنیفا (1388) تحلیل گفتمان قدرت در شاهنامة فردوسی با رویکرد خاص به داستان رستم و سهراب، و داستان رستم و اسفندیار. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد ادبیات نمایشی. دانشگاه هنر تهران.
یارمحمدی، لطف‌الـله (1391) درآمدی بر گفتمان‌شناسی. تهران: هرمس.
یارمحمدی، لطف‌الـله (1393) گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی. تهران: هرمس.
یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس (1392) نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمة ‌هادی جلیلی. تهران: نی.
یوسفی علی،‌ سیدمحمدرضا هاشمی و زهرا بستان (1391) «تحلیل گفتمان انتقادی هویت ایرانی در شاهنامه فردوسی (مورد مطالعه: داستان سیاوش)». جامعه‌شناسی تاریخی. ۴ (۲) 145-171.
Van Dijk Teun A (2000) Ideology and discourse A Multidisciplinary Introduction .English version of an internet course for the Universitat Oberta de Catalunya (UOC). www. http://discourses.org . تاریخ دسترسی تیر 1397
Van Dijk Teun A(2001)Discourse, ideology and context. Folia Linguistica, XXX/1-2, 2001, 11-40. . [DOI:10.1515/flin.2001.35.1-2.11]
Van Dijk Teun A (2005) "Politics, Ideology, and Discourse". Elsevier Encyclopedia of Language and Linguistics. Volume on Politics and Language (Ruth Wodak, Ed.), pp. 728-740. [DOI:10.1016/B0-08-044854-2/00722-7]
Van Dijk Teun A (2006) "Ideology and Discourse Analysis" .Journal of Political Ideologies, 115-140. [DOI:10.1080/13569310600687908]