شیوه‌های بازنمایی مؤلف پنهان و خواننده پنهان در بررسی رمان گاوخونی و فیلم اقتباسی آن

نویسندگان
1 دانشگاه گیلان
2 دانشگاه تهران
چکیده
مؤلف پنهان و خواننده پنهان از مؤلفه­های الگوی ارتباط روایی است که نقش برجسته­ای در واکاوی و دریافت عناصر پنهان در متن ایفا می­کند؛ ازاین‌رو، بررسی آن در آثار هنری از لایه­های زیرساختی روایت پرده برمی‌دارد و دریچه­های تازه­ای را به‌روی فهم مخاطب می‌گشاید. افزون بر آن، نشان می‌دهد که کدام‌یک از رسانه­های رمان یا فیلم، بهتر توانسته است گره­های رسانه هم‌عرض خود را در جهت فهم بهتر مخاطب باز کند. رمان گاوخونی و فیلم اقتباسی آن نیز از جمله آثاری­اند که پیرنگ ارائه‌شده در آنها، نه علّی و معلولی، بلکه درونی و سیال است. مخاطب در چنین فضایی باید با رمزگشایی از نشانه­های متنی به بررسی چگونگی شکل­گیری نگاه و ذهنیت شخصیت­ها بپردازد. اقتباس افخمی از رمان گاوخونی اقتباسی کاملاً وفادار است و همه عناصر داستان در فیلم هم عیناً تکرار شده­اند، اما افخمی از این عناصر در جهت ارائه مفاهیم ایدئولوژیک مورد نظر خود سود جسته است. تکرار یکی از این شیوه­هاست که هم نویسنده و هم کارگردان از آن برای انتقال مفاهیم به مخاطب استفاده کرده­اند. این پژوهش قصد دارد با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و رویکرد روایت‌شناختی و میان‌رشته­ای، به بررسی و تحلیل شیوه‌های بازنمایی مؤلف پنهان و خواننده پنهان در دو رسانه رمان و فیلم بپردازد و ازآنجاکه نویسنده و خواننده هر عصری به درون اثر پرتاب می­شوند و مطابق انتظاراتشان معانی تازه‌ای کشف می­کنند، در اینجا نیز معانی تازه­ای از متن روایی گاوخونی و فیلم اقتباسی آن برای مخاطب آشکار می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Methods of Representing Implied Author and Implied Reader in GavKhuni and its Film Adaptation

نویسندگان English

Ali Taslimi 1
Behrouz Mahmoudi Bakhtiari 2
Mahmoud Ranjbar 1
Fakhry Rasouli Geravi 1
1 Associate Peofessor of Gilan
2 Tehran University
چکیده English

Implied author and implied reader are components of a narrative structure, playing a crucial role in illuminating hidden elements within a text. Therefore, studying these elements in literary works can expose the underlying layers of narration and open up new critical outlooks to the readers. Furthermore and in cases of cinematic adaptations, it explains whether this was the novel or the film that has managed to unravel narrative complexities of the other medium more successfully and better facilitate audience understanding. The novel GavKhuni and its film adaptation are among works in which the plot is not causal, but internal and fluid. Thus, the reader has to decode textual evidence in order to understand how conceptions and viewpoints are formed in characters. Afkhami’s adaptation of GavKhuni is totally loyal and all elements of the story are faithfully mirrored in the film. However, Afkhami has made use of these elements to present his own ideological concepts. Repetition is a method that both the author and the director have used to transfer their ideas to the audience. Using a descriptive-analytical methodology and a narratological and inter-disciplinary approach, the present research attempts to analyze the ways in which implied author and reader are represented in the novel and the film. Since the author and the reader of each era are thrown into their work and new meanings are discovered in fulfillment of their expectations, thus the audience of this novel and film would discover new meanings from out of the narrative text of GavKhuni as well as its adaptation.

کلیدواژه‌ها English

Narration
Novel
film
implied author
implied reader
آدام، ژان میشلو فرانسواز رواز (1383) تحلیل انواع داستان. ترجمة آذین حسین‌زاده و کتایون شهپرراد. تهران: قطره.
ادواردو سرلو، خوان (1389) فرهنگ نمادها. ترجمة مهرانگیز اوحدی. تهران: دستان.
الیوت، کاملیا (1394) بازاندیشی مباحث رمان و فیلم. به‌کوشش فرزان سجودی. تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
بارت، رولان؛ تزوتان تودوروف و جرالد پرینس (1394) درآمدی به روایت‌شناسی. ترجمة هوشنگ رهنما. تهران: هرمس.
بوردول، دیوید و کریستین تامپسون (1392) هنر سینما. ترجمة فتاح محمدی. چاپ دهم. تهران: مرکز.
حسام‌پور، سعید و سیدفرشید سادات‌شریفی (1389) «بررسی خوانندة نهفته در متن در سه داستان ادب پایداری از احمد اکبرپور». ادبیات پایداری. شمارة 3 و 4: 113ـ 145.
حیاتی، زهرا (1394) «مطالعة تطبیقی رویدادهای داستان در روایت ادبی و سینمایی، مقایسة دلستان آشغالدونی و فیلم دایرة مینا». مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. دورة هشتم. شمارة 1 (پیاپی 29): 71ـ 98.
حیاتی، زهرا و ریحانه قندی و مونا آل‌سید (1394) «نقش رسانه در تولید معنا؛ تحلیل تطبیقی داستان و فیلم داش آکل». ادبیات تطبیقی (ویژه‌نامة فرهنگستان). سال ششم. شمارة2 (پیاپی 12): 11ـ 45.
دزفولیان، کاظم و فؤاد مولودی (1389) «بررسی و تحلیل دو مؤلفة صدای راوی و کانونی‌شدگی در شازده احتجاب گلشیری». زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی. شمارة 14 (پیاپی 69): 7ـ 28.
ریمون‌کنان، شلومیت (1387) روایت داستانی، بوطیقای معاصر. ترجمة ابوالفضل حری. تهران: نیلوفر.
سابورو، فردریک (1395) اقتباس در سینما. ترجمة عظیم جابری. تهران: افراز.
سلیمی کوچی، ابراهیم و فاطمه سکوت جهرمی (1392) «اقتباس بینامتنی در مهمان مامان؛ نمونه‌ای از نگاه حداکثری به اقتباس سینمایی». ادبیات تطبیقی. سال چهارم. شمارة 1 (پیاپی 7): 155ـ171.
علی‌پور گسکری، بهناز (1393) «زاویة دید و تغییرات راوی در تهران مخوف». نامة فرهنگستان. دورة سیزدهم. شمارة 4 (پیاپی 52): 47ـ 56. .
فاولر، راجر (1390) زبان‌شناسی و رمان. ترجمة محمد غفاری. تهران: نی.
قندهاریون، عذرا و علیرضا انوشیروانی (1392) «ادبیات تطبیقی نو و اقتباس ادبی: نمایش‌نامة باغ‌وحش شیشه‌ای ویلیامز و فیلم اینجا بدون من توکلی». ادبیات تطبیقی (ویژه‌نامة فرهنگستان). شمارة 7: 10ـ 43.
لوتمن، یوری (1392) نشانه‌شناسی و زیبایی‌شناسی سینما. ترجمة مسعود اوحدی. چاپ چهارم. تهران: سروش.
لوته، یاکوب (1388) مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما. ترجمة امید نیک‌فرجام. چاپ دوم. تهران: مینوی‌خرد.
لینت ولت، ژپ (1390) رساله‌ای در باب گونه‌شناسی روایت نقطة دید. ترجمة علی عباسی و نصرت حجازی. تهران: علمی و فرهنگی.
مارتین، والاس (1393) نظریه‌های روایت. ترجمة محمد شهبا. چاپ ششم. تهران: هرمس.
مدرس صادقی، جعفر (1394) گاوخونی. چاپ سیزدهم. تهران: مرکز.
نایب‌پور، کرم و نغمه ورقائیان (1392) «تصویر راوی اعتمادناپذیر در روایت احتمالاً گم شده‌ام». ادبیات پارسی معاصر. سال سوم. شمارة 4: 95ـ112.
یزدخواستی، حامد و فؤاد مولودی (1391) «خوانشی فرویدی از رمان گاوخونی». نقد ادبی. شمارة 18: 153ـ181.
Jakobson, Roman (1960) Concluding statement: linguistics and poetics. In: sebook, T.A. (Ed.), Style in Language. Wiley, New York.
Kuentz, Pierre (1972) »Parole/ discours«. Langue francaise, 15: 18- 28. [DOI:10.3406/lfr.1972.5606]