قرض‌گیریِ فعل «است» و گونه‌های آن در گویش عربی سراب

نویسندگان
حامد نوروزی 1
زینب صالحی 2
1 دانشگاه بیرجند
2 دانشگاه فردوسی مشهد
10.29252/jpll.26.85.231
چکیده
قرض‌گیری فرآیندی زبانی است که در زبان‌شناسیِ درزمانی بررسی می‌‌شود. در این فرآیند، زبان عناصری را از زبان دیگر قرض می‌گیرد. این فرآیند معمولاً در مناطقی رخ می‌‌دهد که دو زبان با یکدیگر برخورد می‌کنند و به مدت طولانی تماس دارند. یکی از مناطق ایران که چنین موقعیتی دارد، جنوب خراسان است. در این منطقه، عرب‌هایی زندگی می‌کنند که احتمالاً تاریخ مهاجرت آنها به قرون نخست اسلامی بازمی‌گردد. در این مقاله به بررسی فرآیند قرض‌گیری فعل «است» و گونه‌های آن در روستای عرب‌نشین سراب می‌پردازیم. فعل اسنادی فارسی به سه صورت est (با تحول آوایی، صرفی و معنایی)، hast (بدون تحول) و mest (به‌مثابه اسم فاعل) در این گویش کاربرد دارد. در گویش عربی سراب، فعل «است» و گونه‌های آن در سه وجه اخباری، التزامی و امری به‌کار می‌رود. کاربرد شناسه‌های عربی در ساختار فعلِ «است» در این گویش و ساخت فارسی آن تفاوت دارد.
کلیدواژه‌ها
فعل اسنادی «است»
قرض‌گیری
گویش عربی
جنوب خراسان
روستای سراب

عنوان مقاله English

Borrowing the Verb “ast” and Its Varieties in Arabic Dialect of Sarab

نویسندگان English

Hamed Norouzi 1
Zeinab Salehi 2
1 University of Birjand
2 Arabic language and literature, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

“Borrowing” is a lingual process that is studied in diachronic linguistics. In this process a language borrows elements from another language. This process usually occurs in areas that two languages make contact with each other. In a dialect spoken in South Khorasan the language borrowing happens. Arabs living in this part of Iran probably have immigrated in the early centuries of Islam. In this paper, the process of borrowing the verb “ast” and its varieties in “Sarab” village will be studied. In this village, this Farsi copular verb is used in three ways: est (with the phonetic, morphological and semantic transformation), hast (without any transformation) and mest (as a participle). In Arabic dialect of Sarab “ast” and its varieties are used in three modes of predictive, subjunctive and imperative. The use of Arabic identifiers in construction of “ast” is different in this dialect and its Farsi structure.

کلیدواژه‌ها English

“ast” Copular Verb
Borrowing
Arabic Dialect
South Khorasan
Sarab Village
آذرنوش، آذرتاش (1370) آموزش زبان عربی. جلد2. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
آموزگار، یوسف (1380) بررسی گویش عربی منطقة عربخانه و مقایسة آن با عربی کلاسیک. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکزی.
ـــــــــ (1387) «تاریخچة مختصر اعراب جنوب خراسان (منطقة عرب خانه)». پژوهش‌نامة فرهنگ و ادب. سال چهارم. شمارة 6: 17- 49.
ابوالقاسمی، محسن (1373) ماده‌های فعل‌های فارسی دری. تهران: ققنوس.
انوری، حسن (1390) دستور زبان فارسی2. ویرایش سوم. تهران: فاطمی.
ـــــــــ و حسن احمدی گیوی (1370) دستور زبان فارسی 2. چاپ ششم. تهران: فاطمی.
انیس، ابراهیم (1952) فی اللّهجات العربیة. الطبعة الثانیة. لجنة البیان العربی: القاهرة.
جانی، اسماعیل (1387) بررسی و توصیف گویش عربی شهرستان درمیان. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد آموزش زبان و ادبیات عربی. دانشگاه فردوسی.
جعفری دهقی، محمود (1394) «خراسان4: زبان‌ها و گویش‌ها». دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. جلد 22. تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.
حلیمی، احمدکمال‌الدین (1993) مقارنة بین النحو العربی و النحو الفارسی. الکویت: الجامعة الکویت.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1395) دسترسی در: http://www.amar.org.ir.
سیدی، سیدحسین و اسماعیل جانی (1387) «بررسی گویش عربی جنوب خراسان». مجلة تخصصی زبان و ادبیات دانشکدة ادبیات و علوم انسانی مشهد. شمارة 163: 141-154.
شرتونی، رشید (1386) مبادئ العربیة. جلد4. قم: مؤسسة انتشارات دارالعلم.
عباسی، حبیب‌الـله (1377) «نگاهی به پیشینة تاریخی اعراب جنوب خراسان». در دیار آفتاب (خراسان‌شناسی). به‌اهتمام محمد عزیزی. تهران: روزگار.
مشکور، محمدجواد (1358) دستورنامه در صرف و نحو زبان پارسی. تهران: مؤسسة مطبوعاتی شرق.
معروف، یحیی (1386) فن ترجمه: اصول نظری و عملی ترجمه از عربی به فارسی و از فارسی به عربی. تهران: سمت.
ناتل خانلری، پرویز (1372) زبانشناسی و زبان فارسی. تهران: توس.
نجفیان، آرزو (1393) «خراسان3: زبان‌های رایج در خراسان». دانشنامة جهان اسلام. جلد 15.
نوبهار، مهرانگیز (1372) دستور کاربردی زبان فارسی. تهران: راهنما.
Dahlgren, Sven-Olof (2005) "On the Arabic of Arabkhane in eastern Iran". in Linguistic convergence and areal diffusion: case studies from Iranian, Semitic and Turkic. ed. Eva Agnes Csato, Bo Isaksson and Carina Jahani. London: Routledge Curzon.
Ivanov, V. (1920) "Further notes on gypsies in Persia". J[R]ASB. new series. vol.16, no.7.
_____ (1926) "Notes on the Ethnology of Khurasan", The Geographical journal, vol.67, no.2. [DOI:10.2307/1783140]
Jasanoff, Jay (2003) Hittite and the Indo-European Verb. Oxford: Oxford University Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199249053.001.0001]
Moro, A. (1997) The Raising of Predicates. Cambridge: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511519956]
Oberling, P. & B. Hourcade (1986) "ʿARAB iv. Arab tribes of Iran," Encyclopaedia Iranica (EIr), Ehsan Yarshate: ed. New York: NY. Vol. II. pp. 215-220
Pustet, Regina (2005) Copulas: Universals in the Categorization of the Lexicon. Oxford studies in typology and linguistic theory. Oxford: Oxford University Press
Windfuhr, Gernot (2006) "Iran.VII: non-Iranian languages of Iran: Arabic", Encyclopaedia Iranica (EIr), Ehsan Yarshate: ed. New York: NY. Vol. XIII, pp. 401-404