خوانش تحلیلی گفتمان «شاه‌زاده و یاران او» در کلیله و دمنه بر پایه نشانه ـ معناشناسی

نویسنده
دانشگاه ولایت ایرانشهر
چکیده
فرآیند معناسازی در گفتمان­ ادبی‌ـ‌ روایی کلاسیک، برخلاف قالبی ساده و بیرونی، تابع عناصر و نظام­های نشانه­ای پیچیده است. برای درک چگونگی ابعاد حضور و نقش تعیین‌کننده این عناصر، یکی از علمی­ترین ابزارهای قابل اتکا، نشانه‌ـ‌معناشناسی است که باعث می­شود روابط هم­بسته و منسجم گزاره­های نشانه­ای متنی درون­گفتمانی از حیث پدیدارشناختی و حتی معرفت­شناختی با اتقانی علمی تحلیل شوند. با استناد به همین فهم، گفتمان روایی «شاه‌زاده و یاران او»، با هدف استنباط قابلیت معناسازی عناصر دالی و چگونگی ظهور مؤثر آن عناصر در میزان تبیین اندیشه راوی و گستره­بخشی گفتمان، تحت خوانش و تحلیل قرار گرفته است. این مقاله به‌روش مطالعه کتابخانه­ای و برای پی‌جویی و پاسخ­یابی این دو مسئله اصلی فراهم آمده است: الف) پیش‌زمینه­های زبانی و شاخص­ها در کیفیت و سیالیت معنای گفتمانی هم­سو با ذهنیت گفته­پرداز چگونه وضع و نقشی دارند؟ ب) حضور نشانه‌ـ‌فردها در روند معناسازی و بُعد معرفت­شناختی گفتمانی چگونه است؟ برآیند یافته­ها در نگاهی کلی، مبین این است که گفته­پرداز این گفتمان روایی را جهت­دار و طراحی‌شده تدوین کرده است. به­‌همین‌رو، کوشیده است شاکله تمام عناصر و نظام­های نشانه­ای را در روند تبیین بازنمود ذهنی تقدیرگرایی گرد آورد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Discourse Analysis of “The Prince and His Companions” in Kelileh and Demneh Based On Semio-Semantics

نویسنده English

Ismaeil Narmashiri
Department of Velayat University of Iranshahr
چکیده English

Despite showing an overtly simple structure, the semantic process in classic literary-narrative discourse conforms to complicated semiotic systems. As a result, semio-semantics is deemed as one of the most scientific, reliable tools since it helps intradiscursive semio-textual propositions be phenomenologically, and even epistemologically, analyzed. Consequently, the narrative discourse in “The Prince and His Companions” is studied in order to find how much sign elements have semantic capability and how effective they have been in revealing the narrator’s thoughts and discourse.

This study is a library research, trying to address a) what situation and function linguistic backgrounds and parameters have in quality and fluidity of discursive meaning in line with narrator’s mindset; and b) how sign-individuals exist in the semantic process and epistemological discourse. In general, findings reveal that the narrator has intentionally formed this narrative discourse, compiling all semiotic systems and elements in an attempt to describe deterministic mental representation.

کلیدواژه‌ها English

Kelileh and Demneh
Narrative Discourse
Semantic Process
Semiotics
Collective Mindset
اسکولز، رابرت (1383) درآمدی بر ساختارگرایی و ادبیات. ترجمة فرزانه طاهری. تهران: آگه.
اکو، امبرتو (1387) نشانه‌شناسی. ترجمة پیروز ایزدی. تهران: ثالث.
پهلوان‌نژاد، محمدرضا و نصرت ناصری مشهدی (1387) «تحلیل متن نامه‌ای از تاریخ بیهقی با رویکرد معنی‌شناسی کاربردی». مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی. سال شانزدهم. شمارة 62: 37-58.
چندلر، دانیل (1387) مبانی نشانه‌شناسی. ترجمة مهدی پارسا. تهران: سورة مهر.
خلعتبری، اللهیار و بهنام پاشنا (1386) «بررسی جایگاه دین در اندیشة سیاسی شاهنامه». نشریة مسکویه. دانشگاه آزاد ری. شمارة 6: 63-80.
سجودی، فرزان (1387) نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: علم.
شعیری، حمیدرضا (1385) تجزیه و تحلیل نشانه‌ـ معناشناسی. تهران: سمت.
ــــــــ و ترانه وفایی (1388) راهی به نشانه‌ـ معناشناسی سیال با بررسی موردی ققنوس نیما. تهران: علمی و فرهنگی.
ــــــــ و دینا آریانا (1390) «چگونگی تداوم معنا در چهل نامة کوتاه به همسرم از نادر ابراهیمی». نقد ادبی. سال چهارم. شمارة 14: 161-185.
ــــــــ (1391) مبانی معناشناسی نوین. تهران: سمت.
صفوی، کوروش (1383) درآمدی بر معنی‌شناسی کاربردی. تهران: سورة مهر.
فاضلی، محمد (1383) «گفتمان و تحلیل انتقادی گفتمان». پژوهش‌نامة علوم انسانی و اجتماعی. سال چهارم. شمارة 14: 81-107.
فاضلی، مهبود و معصومه شیرین‌علی‌زاده کلور (1394) «بررسی نظام عاطفی گفتمان در شعر سفر‌به‌خیر شفیعی‌کدکنی با رویکرد نشانه‌ـ معناشناسی». جستارهای زبانی. شمارة 1: 205-228.
گرمس، آلژیر داس ژولین (1389) نقصان معنا. ترجمه و شرح حمیدرضا شعیری. تهران: علم.
مسکویه رازی، ابوعلی (1369) تجارب الامم. ترجمة ابوالقاسم امامی. جلد 1. تهران: سروش.
نصرالـله منشی، ابوالمعالی (1362) کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی. تهران: امیرکبیر.
یارمحمدی، لطف‌الـله (1385) گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی. تهران: هرمس.
یوهانسن، یورگن دینس و سوند اریک لارسن (1388) نشانه‌شناسی چیست. ترجمة سیدعلی میرعمادی. تهران: ورجاوند.
Gee, J. P. (1999) An Introduction to Discourse Analysis: theory and method. New York, NY: Routledge.
Jaworski, A., & Coupland, N. (1999) The Discourse Reader. London: Routledge.