بررسی مؤلفه‌های زبان عامیانه در داستان‌های جلال آل‌احمد

نویسندگان
دانشگاه خوارزمی
چکیده
جلال آل‌احمد را می‌توان بزرگ‌ترین نویسنده نثر جدید فارسی نامید که در نثر داستانی تأثیر فراوانی گذاشته و افراد زیادی از سبک او تقلید کرده‌اند. از ویژگی‌های نثر او به‌کارگیری زبان عامیانه است که "زبان کوچه" نامیده می‌شود. او از زبان مردم کوچه ‌و بازار، که سرشار از تعابیر و اصطلاحات و واژه‌های عامیانه است، در آثار داستانی خود بهره گرفته است و این شاخصه سبکی آثار داستانی او قلمداد می‌شود.

آنچه نثر آل‌احمد را از نویسندگان دیگر متمایز می‌کند، به‌کاربردن دقیق و جدی و استادانه این زبان در تمام آثارش است. با عنایت به فراوانی کاربرد زبان عامیانه در آثار داستانی آل‌احمد، مقاله حاضر به شناسایی مؤلفه‌های زبان عامیانه در حوزه واژگان و ترکیبات و عبارات، در مجموعه آثار داستانی جلال آل‌احمد پرداخته است که ازجمله این مؤلفه‌ها کنایه، شبه‌جمله، اتباع، نام‌آوا، کلمات کوچه‌بازاری، ضرب‌المثل و... است. در مقاله حاضر، پس از شناسایی این مؤلفه‌ها در آثار منتخب، نمونه‌هایی از آنها شاهدمثال آورده شده و بسامد همه مؤلفه‌های عامیانه در آثار داستانی منتخب، در جدول‌های متعدد، ارائه و تحلیل شده است.

با بررسی دقیق آثار داستانی آل‌احمد، این یافته حاصل شد که از میان مؤلفه‌های زبان عامیانه، عبارات کنایی، واژه‌های کوچه‌بازاری و سپس اتباع و هم‌گون‌سازی پربسامد‌ترین عناصر عامیانه در نثر آل‌احمد است. او از شکسته‌نویسی به‌منزله عاملی مهم برای ایجاد لحن عامیانه در داستان‌های خود استفاده کرده و از عناصر مهم شکسته‌نویسی در داستان‌های او، ابدال و حذف بیشترین بسامد را داراست. شایان ذکر است که کاربرد این مؤلفه‌ها، باعث نزدیکی زبان آل‌احمد به زبان مردم کوچه و درنهایت سبب اقبال بیش‌ازحد خوانندگان مردمی به آثار او است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Study of Colloquial Language in Jalal Al-e-Ahmad’s Fictions

نویسندگان English

Effat Neghabi
Fatemeh Taj Firouzeh
Kharazmi University
چکیده English

As the most prominent novelist in contemporary Persian prose, Jalal Ale-Ahmad has had great influence on Persian writers, insofar as many writers have followed his suit. Employment of colloquial language is the characteristic style of his fiction. What makes his different, however, is mainly the employment of colloquialism in a subtle, precise and accurate way. Due to the extensive use of colloquial language in his fictions, this article studies terminologies, phrases and figures such as metonymy, interjection, onomatopoeia, reduplication, and also argot and proverb. Having defined these components in his selected works, the authors of this article will put forth some examples and, in multiple tables, illustrate their frequencies. According to a precise examination of his novels, we concluded that among different types of speech, respectively, the metaphoric phrases, argot, assimilation and then reduplication have the highest frequency in Al-e-Ahmad’s prose. He writes in broken Persian to convey the sense of colloquial language in his novels. Substitution and reduction are the most frequent methods he uses when he writes in broken Persian. Interestingly, this frequent colloquial style in his writings has led to a widespread popularity of his novels among the people.

کلیدواژه‌ها English

Contemporary Literature
Persian Prose
Al-e-Ahmad Prose
Colloquial Prose
آل احمد، جلال (1384الف) دید و بازدید. تهران: جامه‌دران.
ــــــــ (1384ب) مدیر مدرسه. تهران: معین.
ــــــــ (1384ج) نون و القلم. تهران: جامه‌دران.
ــــــــ (1387) سه‌تار. تهران: آدینة سبز.
ــــــــ (1388) زن زیادی. قم: سیمین.
ــــــــ (1389) پنج داستان. قم: ژکان.
ــــــــ (1390) سرگذشت کندوها. قم: ژکان.
احمدی گیوی، حسن و حسن انوری (1363و1370) دستور زبان فارسی. تهران: فاطمی.
انجوی شیرازی، سیدابوالقاسم (1352) تمثیل و مثل. تهران: امیرکبیر.
ثروت، منصور و رضا انزابی‌نژاد (1377) فرهنگ لغات عامیانه و معاصر. تهران: سخن.
جهان‌دیده، سینا (1379) متن در غیاب استعاره. رشت: چوبک.
حق‌شناس، علی‌محمد (1379) «فرهنگ فارسی عامیانه یا گفتاری، کدام». نشر دانش. سال هفدهم. شمارة 2: 59-65.
خطیبی، حسین (1366) فن نثر در ادب پارسی. تهران: زوار.
دربیگی نامقی، محمدرضا (1377) عامیانه‌های جلال آل‌احمد. سمنان: جهاد دانشگاهی.
دین‌محمدی کرسفی، نصرت‌اللـه (1384) «زبان و فرهنگ عامیانه در دیوان صائب». نامة پارسی. سال دهم. شمارة 1: 88-98.
سارلی، ناصرقلی (1387) زبان فارسی معیار. تهران: هرمس.
شاملوجانی‌بیک، اکبر (1391) «بررسی بازتاب جلوه‌های فرهنگ عامه (فولکلور) در داستان‌های جلال آل‌احمد». مطالعات داستانی. پیام‌نور. دورة اول. شمارة 2: 43-47.
عبداللهیان، حمید (1381) شخصیت و شخصیت‌پردازی در داستان معاصر. تهران: آن.
فتوحی رود معجنی، محمود (1391) سبک‌شناسی. تهران: سخن.
فرشیدورد، خسرو (1382) دستور مفصل امروز. تهران: سخن.
مدرسی، یحیی (1368) درآمدی بر جامعه‌شناسی زبان. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
میرصادقی، جمال و میمنت میرصادقی ( 1377) واژه‌نامة هنر داستان‌نویسی. تهران: کتاب مهناز.
نجفی، ابوالحسن (1378) فرهنگ فارسی عامیانه. تهران: نیلوفر.
هاتفی اردکانی، غلامرضا (1392) «جایگاه ترکیبات و اصطلاحات عامیانه در آثار شعری مهدی اخوان ثالث». رشد آموزش زبان و ادب فارسی. شمارة 108: 56-58.
Adams, Michael (2009 (Slang: The People's Poetry, Oxford University Press.