بحران بازنمایی در رمان آزاده‌خانم و نویسنده‌اش نوشته رضا براهنی

نویسنده
فرزاد کریمی
دانشگاه شیراز
10.29252/jpll.26.84.185
چکیده
بحران بازنمایی از اصطلاحات متعلق به نقد و نظریه ادبیات پسامدرن است. این عبارت به بحران­های عصر حاضر ازقبیل بحران معنا، سرگشتگی انسان معاصر درمیان انبوهی از داده‌های معتبر و نامعتبر، ازخودبیگانگی و... اشاره دارد. ادبیات به­مثابه آینه تمام­نمای زندگی انسان، بازگوکننده این بحران­ها در دوره معاصر است. رمان آزاده­خانم و نویسنده­اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی، نوشته رضا براهنی، از شناخته­شده­ترین رمان­های سه‌دهه اخیر ایران است. این رمان را می­توان اثری درخور ‌توجه در شیوه داستان‌نویسی پسامدرن ایران دانست. در مقاله حاضر، بحران بازنمایی در رمان آزاده­خانم و نویسنده­اش، با تکیه بر "سوژه"، به­مثابه جایگزین فلسفی مفهوم "انسان"، تحلیل شده است. در این تحلیل، عوامل بحرانی­شدن بازنمایی، پیامدهای آن بر سوژ­ه انسانی و نوع تأثیرگذاری آن بر شخصیت­ها در اثری داستانی بررسی و تبیین شده است؛ درنتیجه، بحران­هایی چون بحران هویت، بحران شخصیت و... را می­توان از عوارض ابتلای انسان امروز به بحران بازنمایی دانست.
کلیدواژه‌ها
آزاده‌خانم و نویسنده‌اش
ادبیات پسامدرن
بحران بازنمایی
رضا براهنی
سوژه

عنوان مقاله English

The Crisis of Representation in Azadeh Khanoom and Her Author by Reza Baraheni

نویسنده English

Farzad Karimi
Shiraz University
چکیده English

The crisis of representation is a topic widely discussed in critique and theory of postmodern literature. This refers to the crises of the present era including the crisis of meaning, the perplexity of contemporary humankind amidst a mass of valid and invalid data, alienation, etc. Literature, as the epitome of human life, is a reflection of these crises in the contemporary era. Azadeh Khanoom and Her Author or‌ the private Auschwitz of Dr. Sharifi, written by Reza Baraheni, is among the most well-known novels of the last three decades in Iran. This novel is regarded as a noteworthy example of postmodern fiction. In the present article, the crisis of representation in Azadeh Khanoom and Her Author is analyzed based on “subject”, as the philosophical substitute for the concept of “man”. In this analysis, the crisis of representation, its consequences for human subject and its influence on Baraheni’s fictional characters are explored; consequently, crises such as identity crisis, personality crisis, etc. can be considered as complications of man’s current affliction of the crisis of representation.

کلیدواژه‌ها English

​Azadeh Khanoom and Her Author
Postmodern Literature
Crisis of Representation
Reza Baraheni
Subject
احمدی، بابک (۱۳۸۶) از نشانه‌های تصویری تا متن، به‌سوی نشانه‌شناسی ارتباط دیداری. چاپ هفتم، تهران: مرکز.
براهنی، رضا (1371) طلا در مس (در شعر و شاعری). بی‌جا: نویسنده.
ــــــ (1381) آزاده‌خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی. چاپ دوم. تهران: کاروان.
ــــــ (1388) خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر یک شاعر نیمایی نیستم. چاپ دوم. تهران: مرکز.
ــــــ (1393) قصه‌نویسی. چاپ چهارم. تهران: نگاه.
پاینده، حسین (1386) «رمان پسامدرن چیست؟ (بررسی شیوه‌های روایت در رمان آزاده‌خانم و نویسنده‌اش)». ادب‌پژوهی. شمارة 2: 11-47.
پیروز، غلامرضا، زهرا مقدسی و محدثه فتوت (1390) «بررسی مؤلفه‌های پسامدرن در رمان آزاده‌خانم و نویسنده‌اش نوشتة رضا براهنی». جامعه‌شناسی هنر و ادبیات. شمارة 1: 133-157.
تدینی، منصوره (1388) پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران. تهران: علم.
چوبک، صادق (۱۳۵۶) سنگ صبور. تهران: کتاب‌های لک‌لک.
دریفوس، هیوبرت و پل رابینو (۱۳۹۱) میشل فوکو، فراسوی ساخت‌گرایی و هرمنوتیک. ترجمة حسین بشیریه. چاپ دهم. تهران: نی.
شهپرراد، کتایون (1384) «اسطوره و اسطوره‌زدایی در آزاده‌‌خانم و نویسنده‌اش». پژوهش زبان-های خارجی. شمارة 26: 47-58.
عامری، رضا (1378) «به‌صدادرآوردن جهان آینده». گلستانه. شمارة 4: 43-45.
کریچلی، سایمون (۱۳۹۱) لویناس و سوبژکتیویتة پساواسازانه. تدوین و ترجمة مهدی پارسا و سحر دریاب. تهران: رخ‌داد نو.
لان، کریس (۱۳۹۱) ویتگنشتاین و گادامر. ترجمة مرتضی عابدینی‌فرد. تهران: کتاب پارسه.
مکاریک، ایرنه ریما (۱۳۸۸) دانش‌نامة نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. چاپ سوم. تهران: آگه.
میلر، پیتر (۱۳۸۸) سوژه، استیلا و قدرت در نگاه هورک‌هایمر، مارکوزه، هابرماس و فوکو. ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده. چاپ سوم. تهران: نی.
هدایت، صادق (2536) بوف کور. چاپ جدید. تهران: جاویدان.
Baudrillard, Jean (1983) Simulations. tr. Paul Foss, Paul Patton and Philip Beitchman, U.S.A: Columbia Universuty.
ــــــ (2007) Forget Foucault. tr. Phil Beitchman, Lee Hildreth and Mark Polizzotti, U.S.A: Semiotext(e(.
Chandler, Daniel (2007) Semiotics: The Basics. Second Edition, U.k & U.S.A: Routledge. [DOI:10.4324/9780203014936]
Deleuze, Gilles (1997) Empiricism and Subjectivity. tr. Constantin V. Boundas, U.S.A: Columbia University Press.
Foucault, Michel (2005) The Order of Things, An Archaeology of the Human Sciences. U.K & U.S.A: Taylor and Francis e-Library.
Hall, Stuart (1997) Representation: Cultural Representations and Signifying Practice. U.K: Sage Publications.
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (2004) Phenomenology of Spirit. tr. A. V. Miller, Second Published, U.S.A: Oxford University Press.
Heidegger, Martin (2001) Being and Time. tr. John Macquarrie & Edward Robinson, U.K: Blackwell.
Schopenhauer, Arthur (2010) The World as Will and Representation. Edited & Tr: Judith Norman, Alister Wolchman and Christopher Janaway, U.K: Cambridge.
Zizek, Slavoj (2008) The Sublime Object of Ideology. U.S.A & U.K: Verso.