نقش جنسیت در ساخت و گزینش استعاره در اشعار شاملو و مشیری ازمنظر نظریه گفتمانی استعاره

نویسنده
ابراهیم رضاپور
دانشگاه سمنان
10.29252/jpll.26.84.133
چکیده
تاکنون پژوهش­های نسبتاً خوبی در زمینه روابط بین جنسیت، استعاره و گفتمان درباب متون سیاسی، رسانه­ای و ادبی انجام شده است. در پژوهش حاضر، سعی شده است روابط جنسیت و استعاره در شعر بررسی شود. پرسش­های اساسی پژوهش عبارت‌اند از: نقش جنسیت در ساخت و گزینش استعاره در اشعار شاملو و مشیری چگونه است؟ آیا می­توان پذیرفت که استعاره ابزاری برای بازنمایی جنسیت­گرایی در اشعار ذکرشده است؟ در این پژوهش، داده­ها از مجموعه اشعار احمد شاملو و فریدون مشیری استخراج و با توجه به نظریه گفتمانی استعاره چارتریس‌ـ‌‌بلک تجزیه و تحلیل شده­اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که جنسیت­گرایی در اشعار شاملو و مشیری وجود دارد، اما میزان جنسیت­گرایی در اشعار شاملو به‌مراتب بیشتر از اشعار مشیری است؛ چراکه حوزه معنایی جنگ در استعاره­های مفهومی اشعار شاملو بیشتر از اشعار مشیری است. بنابراین، نتایج پژوهش حاکی از آن است که در ساخت و گزینش استعاره در اشعار جنسیت، نگرش و اندیشه شاعر، احساسات او و فضای اجتماعی حاکم بر روزگار شاعران مؤثرند و البته عامل جنسیت نقش مهمی در ساخت و گزینش استعاره ایفا می­کند.
کلیدواژه‌ها
جنسیت
استعاره
نظریه گفتمانی استعاره
شاملو
مشیری

عنوان مقاله English

The Role of Gender in Production and Selection of Metaphors in Poems by Shamloo and Moshiri based on Discourse Theory of Metaphor

نویسنده English

Ebrahim Rezapour
Semnan University
چکیده English

Many noteworthy studies have been done to examine the discursive relationship between gender and metaphor in the context of politics, media and literature. In this research, however, I try to investigate the relationship between gender and metaphor specifically in poetical discourse. The main questions of this research are as follows: What is the role of gender in the production and selection of metaphors in the poems by Shamloo and Moshiri? And also can we claim that metaphor is an instrument for representation of sexism in given poems? Research data are extracted from poems by Shamloo and Moshiri and they are analyzed based on Charteris-Black’s discourse theory of metaphor. The results of research indicate that there are manifestations of sexism in these poems, but the degree of sexism in the poems of Shamloo is higher than Moshiri’s. The reason is that the semantic domain of war on conceptual metaphors in Shamloo’s poems is more than Moshiri’s. Therefore, the results of the research indicate that the production and selection of metaphors in poems are decided by gender, attitude and thought of poets, as well as their feelings and social atmosphere. Indeed, gender plays an important role in production and selection of metaphors in poems.

کلیدواژه‌ها English

gender
Metaphor
Discourse Theory of Metaphor
Shamloo
Moshiri
پورنامداریان، تقی (1381) سفر در مه (تأملی در شعر احمد شاملو). تهران: نگاه.
حجازی، خاطره (1371) اندوه زن‌بودن. تهران: روشنگران.
حسن‌زاده میرعلی، عبدالـله و محمد‌امین محمدپور (1392) «شعر عاشقانة مقاومت با بررسی شعر احمد شاملو». نشریة ادبیات پایداری. سال پنجم. شمارة 9: 119-140.
حقوقی، محمد (1381) شعر زمان ما: فروغ فرخزاد. تهران: نگاه.
ـــــــ (1392) شعر زمان ما: احمد شاملو. تهران: نگاه.
روحانی، مسعود و سروناز ملک (1392) «بررسی تأثیر جنسیت بر کاربرد تشبیه و استعاره در شعر زنان شاعر معاصر». فصلنامة زبان و ادبیات فارسی. سال بیست‌ویکم. شمارة 74: 7-27.
زرقانی، سیدمهدی (1384) چشم‌انداز شعر معاصر ایران. تهران: ثالث.
شاملو، احمد (1379) قطع‌نامه. تهران: زمانه.
صاحب‌اختیاری، بهروز (1380) فریدون مشیری شاعر کوچة خاطره‌ها. تهران: هیرمند.
فلکی، محمود (1380) نگاهی به شعر شاملو. تهران: مروارید.
گنجعلی، عباس و آزاده قادری (1393) «بررسی مؤلفه‌های عشق در اشعار فریدون مشیری و محمد ابراهیم». نشریة ادبیات تطبیقی. سال ششم. شمارة 10: 273-294.
مختاری، محمد (1378) هفتاد سال عاشقانه. تهران: تیراژه.
مشیری، فریدون (1376) گزینة اشعار. تهران: مروارید.
ـــــــ (1392) گزیدة اشعار. تهران: نگاه.
Augoustinos, M. & Walker, I. (1995) Social Cognition: An Integrated introduction. London: Sage.
Cameron, L. & Low, G. (1999) "Metaphor", Language Teaching, vol. 32, pp.77-96. [DOI:10.1017/S0261444800013781]
Charteris-Black, J. (2004) Corpus Approaches to Critical Metaphor Analysis. Macmillan: Palgrave. [DOI:10.1057/9780230000612]
ـــــــ (2009) "Metaphor and Gender in British Parliamentary Debates". In K. Ahrens (ed.) Politics, Gender and Conceptual Metaphors. Macmillan: Palgrave,pp. 139-165. [DOI:10.1057/9780230245235_7]
Eubanks, P. (2000) A War of Words in the Discourse of Trade: The Rhetorical Constitution of Metaphor. Carbondale, Ill.: Southern Illinois University Press.
Fairclough, N. (1995) Critical Discourse Analysis. London: Longman.
Goatly, A. (1997) The Language of Metaphors. London: Routledge. [DOI:10.4324/9780203210000]
Halliday, M.A.K. (1985) An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold.
Koller, V. (2004) Metaphor and Gender in Business Media Discourse: A critical cognitive study. Macmillan: Palgrave. [DOI:10.1057/9780230511286]
ـــــــ (2008) "Analyzing Metaphor and Gender in Discourse". https: www. academia. edu/ 5256116.
Koller, V. & Semino, E. (2009) "Metaphor, Politics and Gender: A case study from Germany". In K. Ahrens (ed.) Politics, Gender and Conceptual Metaphors. Macmillan: Palgrave, pp. 9-35. [DOI:10.1057/9780230245235_2]
Lakoff, G. & Johnson, M. (1980) Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
ـــــــ (1999) Philosophy in the Flesh: The embodied mind and its challenge to Western thought. New York: Basic Books.