موقعیت اجتماعی- اقتصادی مردان در «مویه» لکی

نویسندگان
دانشگاه ارومیه
چکیده
مویه "مور" از نواهای کهن مناطق لک­زبانِ استان­های لرستان، همدان، ایلام و کرمانشاه است. این نوای دلتنگی، که با آوازی حزین و غم‌ناک، و بدون ضرب‌آهنگ، فقط درقالب یک بیت به‌مناسبت مرگ عزیز ازدست‌رفته خوانده می­شود، پیشینه­ای بس کهن دارد. هدف مقاله حاضر، که به‌شیوه توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه­ای انجام شده است، کشف رابطه میان تک­بیتی­های مور و جایگاه اجتماعی‌ـ‌اقتصادی مردان لک­زبان است. دراین­باره، اشاره شده است که در نوای مور معمولاً شجاعت و دلاوری­، مردم­داری و مهمان­نوازی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، قدرت بدنی و زور بازو و... مردان توصیف می‌شود. این توصیف­ها، که مبین جایگاه حماسه، سوگ، اندوه و وصف در ابیات شعر لکی است، گاه درقالب تک­بیتی به‌وصف دلاورمردان و جنگاوران، خوانین و کدخدایان طوائف، یا کشاورزان و گله­داران می­پردازند و ویژگی‌های مشهود ممدوح را بیان می­کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Socioeconomic Status of Men in Laki "Moya" (An Elegiac Dirge)

نویسندگان English

Mohammad Hussein Khanmohammadi
Akram Dowlati Siab
Urmia University
چکیده English

The "Mour" is an elegiac dirge in Laki – an ancient language still spoken in regions as diverse as Lorestan, Hamadan, Ilam, and Kermanshah. Sung in an elegiac non-rhythmic tune and just in one distich in memory of a dead person, these wistful melodies have a rather long history. The purpose of this article, which is descriptive-analytical and library-based, is to explore the relationship between the distiches of Mour and the socioeconomic status of Laki-speaking men. In this regard, it has been pointed out that in Mour dirges, men’s bravery, magnanimity and hospitality, as well as their economic and social status, physical strength, etc. are often described. The frequency of these descriptions indicate the position of epic, elegy, and narrative in verses of Laki poetry that often in just one distich capture the most outstanding feature of warriors, thanes, tribal sheriffs, farmers and herdsmen.

کلیدواژه‌ها English

Mour
Laki
Epic
Bravery
Hospitality
آدینه‌وند، مسعود، یگانه رضایی و میثم سپه‌وند (1394) «اوضاع سیاسی‌ـ‌اجتماعی منطقة طرهان در دورة قاجار (1304- 1174ش/ 1925-1794م)». پژوهشنامة تاریخ‌های محلی. شمارة اول (پیاپی7): 142-156.
ـــــــ (1394) «اوضاع سیاسی‌ـ‌اجتماعی منطقة طرهان در دورة قاجار (1304- 1174ش/ 1925-1794م)». پژوهشنامة تاریخ‌های محلی. شمارة اول (پیاپی7): 142-156.
ادموندز، سیسل جان، بارون دوبد و ولادیمیر مینورسکی (1362) «دو سفرنامه دربارة لرستان». رسالة لرستان و لرها. ترجمة سکندر امان‌اللهی بهاروند. تهران: بابک.
امان‌اللهی بهاروند، سکندر (1374) قوم لَر. چاپ دوم. تهران: آگاه.
ایزدپناه، حمید (1367) فرهنگ لکی. تهران: مؤسسة فرهنگی جهانگیری.
ـــــــ (1387) لرستان در گذرگاه زمان و تاریخ. تهران: اساطیر.
بارتولد، و. (1308) جغرافیای تاریخی ایران. ترجمة حمزه سردادور. تهران: اتحادیه.
پارسا، بهجت‌الـله (1388) لرستان در باستان و امروز. خرم‌آباد: شاپورخواست.
تبریزی، محمدحسین‌بن‌خلف (1361) برهان قاطع. به‌اهتمام محمد معین. تهران: امیرکبیر.
دبیرمقدم، محمد (1392) رده‌شناسی زبان‌های ایرانی. جلد دوم. تهران: سمت.
دمانت مورتنسن، اینگه (1377) تاریخ فرهنگ مادی و گله‌چرانی در غرب ایران. ترجمة محمدحسین آریا. تهران: پژوهنده.
دوستی، کرم (1392) مردم‌شناسی ادبیات لکی. خرم‌آباد: سپهر ادب.
راولینسون، هنری (1371) گذر از ذهاب تا خوزستان. ترجمة سکندر امان‌اللهی بهاروند. تهران: آگاه.
رحیمی عثمانوندی، رستم (1379) بومیان درة مهرگان. کرمانشاه: ماهیدشت.
عسکری عالم، علی‌مردان (1386) فرهنگ عامة لرستان (فرهنگ مردم الشتر). جلد اول. خرم‌آباد: افلاک.
غضنفری امرایی، اسفندیار (1378) گلزار ادب لرستان. تهران: مفاهیم.
فرزین، علی‌رضا (1372) لرستان در گذر تاریخ. تهران: میراث فرهنگی کشور.
ماربرلی، جیمز (1369) عملیات در ایران: جنگ‌جهانی اول 19-1914م. ترجمة کاوه بیات. تهران: رسا.
موسوی، سیدحشمت‌الـله و شهناز عزیزی (1393) گویش لکی (بازمانده‌ای از زبان‌های باستان). تهران: پیشرو مبتکران.
نجف‌زاده قبادی، امیدعلی (1391) ادبیات عامة لکی. خرم‌آباد: شاپورخواست.
والی‌زادة معجزی، محمدرضا (1389) نام‌آوران لرستان. تهران: حروفیه.
یوسفی، مسعود (1381) باد ابرها را برد (شرح زندگی کرمی لرستانی). خرم‌آباد: افلاک.
ـــــــ (1387) مویه‌های سرزمین من. خرم‌آباد: شاپورخواست.