تحلیل روایی داستان سیاوش براساس الگوی کنشگران اجتماعی ون لیوون

نویسندگان
ذوالفقار علامی
مائده اسدالهی
دانشگاه الزهراء
10.29252/jpll.25.83.187
چکیده
داستان تراژیک سیاوش یکی از داستان‌های بسیار مهم و درخور توجه شاهنامه فردوسی است. در مقالۀ حاضر، این داستان ازمنظر تحلیل انتقادی گفتمان برپایۀ الگوی کنشگران اجتماعی ون‌لیوون بررسی شده است تا مشخص شود کارگزاران اجتماعی در آن چگونه به‌تصویر کشیده ­شده­اند و فردوسی با توجه به کارکرد منحصربه‌فرد شاهنامه چگونه گفتمان‌ها را با مؤلفه­های زبانی تولید ­و بازنمایی کرده است؟ برای نیل به این هدف، ابیات گفتمان­مدار مشخص، دسته­بندی و تحلیل شده­اند. یافته­‌ها نشان می‌دهد فردوسی در این داستان از مؤلفه­های پوشیده و صریح تقریباً یکسان استفاده کرده است. ازاین‌رو، پوشیده‌سازی راویان و ناقلان نیز تقریباً به‌اندازه شخصیت‌پردازی و صحنه­آرایی در این داستان اهمیت دارد. افزون‌براین، اگرچه داستان سیاوش روایتی باستانی است، بار عاطفی، ایدئولوژیک و جهان­بینی فردوسی را نیز به‌همراه دارد و نشان‌دهنده آرمان‌خواهی و هویت‌طلبی اقوام ایرانی و رمز پایداری ایران و نبرد همیشگی میان خیر و شر و ایران و انیران است که درنهایت به پیروزی خیر بر شر، و ایران بر انیران می­انجامد و مرگ مظلومانه سیاوش نیز کین­خواهی ایرانیان را به‌دنبال می‌آورد و تولد و باروری پسرش کیخسرو هم پیروزی بر افراسیاب را رقم می‌زند.



کلیدواژه‌ها
فردوسی
داستان سیاوش
تحلیل گفتمان انتقادی
ون لیوون
الگوی کنشگران اجتماعی

عنوان مقاله English

A Narratological Study of the Story of Siavash According to Van Leeuwen’s Model of Social Actors

نویسندگان English

Zulfaghar Allami
Maedeh Asadullahi
Alzahra University
چکیده English

The Tragic story of Siavash is one the significant and remarkable stories in Firdausi’s Shahnameh. In this article, the authors will study this story through the lens of Critical Discourse Analysis and based on Van Leeuwen’s network of Social Actors. This is to show how social interactors have been portrayed and see how the poem has reproduced and represented the discourses by linguistic parameters. To this end, dialogic couplets have been singled out, categorized and analyzed. The findings show that Firdausi has equally used latent and manifest parameters. Therefore, concealment of the narrators is as important :as char:acterization and the development of the setting. Moreover, although the story of Siavash is an ancient narrative, it carries with itself Firdausi’s worldview and his emotional, ideological overtone and thus represents Iranian’s idealism, their zeal for identity and conflict between Good and Evil and the final triumph of the Good. The death of Siavash entails the vengeance of the Iranians, and the birth of his son, Keykhosrow, brings about the victory over Afrasiab.

کلیدواژه‌ها English

Firdausi
The story of Siavash
Critical Discourse Analysis
Van Leeuwen
Social Interaction Model
آقاگل‌زاده، فردوس (1386) «تحلیل گفتمان انتقادی و ادبیات». ادب‌پژوهی. شمارة 1: 17-27.
ـــــــــ، رضا خیرآبادی و ارسلان گلفام (1392) «مطالعة تطبیقی شیوة بازنمایی کنشگران ایرانی و غربی در پروندة هسته‌ای ایران در رسانه‌های بین‌المللی (2008 ون لیوون)». جستارهای زبانی. شمارة 13: 1-20.
آیدنلو، سجاد (1390) دفتر خسروان. تهران: سخن.
اسدی، مسعود و همکاران (1394) «مؤلفه‌های زبان‌شناختی و جامعه‌شناختی‌ـ معنایی و بازنمایی کنشگران اجتماعی در متون مطبوعاتی». جستارهای زبانی. دورة هفتم. شمارة 2 (پیاپی 33): 1-24.
پنیکوک، الستر (1378) «گفتمان‌های قیاس‌ناپذیر». ترجمة سیدعلی‌اصغر سلطانیه. علوم سیاسی. سال اول، شمارة 4: 118-157.
حق‌پرست، لیلا (1391) «تصویرسازی کارگزاران در داستان بهمن در شاهنامه و بهمن‌نامه (براساس مؤلفه‌های جامعه‌شناختی‌ـ معنایی در تحلیل گفتمان». پژوهش‌های زبان و ادبیات تطبیقی. شمارة 2: 45-62.
خوانساری، محمد (1369) فرهنگ اصطلاحات منطقی. تهران: بنیاد فرهنگ اسلامی.
داوری اردکانی، نگار و همکاران (1391) «ارزیابی اصالت متون سه کتاب آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان از دیدگاه انسجام». پژوهش‌نامة آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان. سال اول. شمارة1: 151-168.
دیویس، دیس (1396) حماسه و نافرمانی. ترجمة سهراب طاوسی. تهران: ققنوس.
رفیعی، سعید (1387) زبان‌شناسی دریچه‌ای بر دریافت ماهیت ادبیات. تهران: کانون ادبیات ایران.
شریف، مریم و لطف‌الـله یارمحمدی (1392) «بررسی رباعیات خیام ازمنظر گفتمان‌شناسی انتقادی با بهره‌گیری از مؤلفه‌های جامعه‌شناختی‌ـ معنایی گفتمان‌مدار». شعرپژوهی (بوستان ادب). سال ششم، شمارة 2 (پیاپی 20): 67-82.
صاحبی، سیامک و همکاران (1389) «بررسی و نقد روایی گلستان براساس نظریة تحلیل انتقادی گفتمان». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شمارة 16: 109-133.
فردوسی، ابوالقاسم (1387) شاهنامه، براساس نسخة چاپ مسکو. با مقدمة بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: پارسه.
فرکلاف، نورمن (1379) تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمة گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
مرتضوی، منوچهر (1372) فردوسی و شاهنامه. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
میرفخرایی، تژا (1383) فرایند تحلیل گفتمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
ون‌دایک، تئون ای (1382) مطالعاتی در تحلیل گفتمان. ترجمة پیروز ایزدی و همکاران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
یارمحمدی، لطف‌الـله (1385) ارتباطات از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی. تهران: هرمس.
ـــــــــ (1390) درآمدی به گفتمان‌شناسی. تهران: هرمس.
Fairclough, Norman (1995) Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language, London: Longman.
Fairclough.N.Wodak,R(1997)criticalDiscourseAnalys,In,T.A.V.(Ed)studies
Van Leeuwen.T.A (1996) The Representation of social Actors, In Caldas Coulthard,C.R. Coulthard,M (Eds.).