مدرنیته و ساختار سنتی خانواده ایرانی با تکیه بر رمان "شوهر آهو خانم"

نویسندگان
دانشگاه شهرکرد
چکیده
مدرنیته تغییرات گسترده­ای را در نهاد خانواده ایرانی رقم زد که این تغییرات در رمان فارسی بازتاب یافته‌است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر مدرنیته در ساختار سنتی خانواده، با تکیه بر رمان شوهرآهو خانم و با روش تحلیل محتوای کیفی است. تأثیر مدرنیته بر روابط بین اعضای خانواده، ایجاد تغییر در کارکردهای خانواده، حضور زنان در جامعه، و ازدواج و طلاق از جمله­ موضوع­های بررسی‌شده در این پژوهش هستند. افغانی کوشیده است ازطریق عناصر و صناعت داستانی انقلاب خانواده ایرانی را در دوره پهلوی اول به‌تصویر بکشد. یافته­های پژوهش نشان می­دهد مدرنیته سبب شده‌است تا اقتدار پدر در خانواده ایرانی کاهش یابد و زنان نیز، با به‌دست‌آوردن استقلال و فردیت، در اجتماع حضور فعال­تری داشته باشند. همچنین، سنتی­ترین اعضای خانواده به مدرنیته گرایش یافته­اند، هرچند برداشت آنها از مدرنیته سطحی است که این به‌سبب سطحی‌بودن برداشت از مدرنیته در دوره تحت بررسی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Modernity and the Traditional Structure of Iranian Families Based on the Novel: Shohar-eAhoo Khanom

نویسندگان English

Jahangir Saffari
Seyyed Kazem Mousavi
Esmaeel Sadeghi
Ebrahim Zaheri
Shahr-e-kord University
چکیده English

Modernity made widespread changes in the institution of theIranian family reflected in the Persian novels. The aim of this research is to study the effect of modernity on the traditional structure of family based on the novel of Shohar-e Ahoo Khanoom. The method of research is qualitative content analysis. The effect of modernity on the relationship between family members, changeof family functions, presence of women in the society, and marriage and divorce are among the topics which were studied in this research. Afghani tried to depict the changes of Iranian family in the period of the first Pahlavi. The findings of this study shows that modernity diminished the high status of the father in the Iranian family and, on the other hand, women attained independence and individuality and became more active in the society. Moreover, more traditional members of the family developed tendency to modernity, though their understanding of modernity has been superficial.

کلیدواژه‌ها English

Novel
Shohar-e Ahoo Khanoom
Tradition
Modernity
Family
Authoritarianism
آبراهامیان، یرواند (1392) تاریخ ایران مدرن. ترجمة محمد ابراهیم فتاحی. تهران: نی.
آصفی، آصفه (1356) زندگی خانواده. تهران: انجمن ملی اولیا و مربیان.
آوری، پیتر (1388) تاریخ ایران دورة پهلوی (از رضا شاه تا انقلاب اسلامی). از مجموعة تاریخ کمری. ترجمة مرتضی ثاقب‌فر. جلد هفتم. تهران: جامی.
آوری، پیتر (1372) سلسلة پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج. ترجمة عباس مخبر. تهران: طرح نو.
اباذری، یوسفعلی و نادر امیری (1384) «بازخوانی رمان شوهر آهوخانم». مطالعات فرهنگی و ارتباطات. دورة اول. شمارة4: 55-78.
افغانی، محمدعلی (1374) شوهر آهوخانم. تهران: نگاه.
باکاک، رابرت (1393) درآمدی بر فهم جامعة مدرن، اشکال اجتماعی و فرهنگی مدرنیته. ترجمة کاظم فیروزمند. تهران: آگه.
بستان، حسین و همکاران (1389) اسلام و جامعه‌شناسی خانواده. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
بریجمان، ترزا (1392) «زمان و مکان در روایت». روایت‌شناسی: راهنمای درک و تحلیل ادبیات داستانی. ترجمة ابوالفضل حری. تهران: لقاءالنور.
بهنام، جمشید (1392) تحولات خانواده (پویایی خانواده در حوزه‌های فرهنگی گوناگون). تهران: ماهی.
پیردیگار، ژان و همکاران (1377) ایران در قرن بیستم. ترجمة هوشنگ مهر. تهران: البرز.
ترابی، سهیلا (1388) «تکاپوی زنان عصر قاجار: جهان سنت و گذر از آن». فصلنامة علوم انسانی دانشگاه الزهراء. سال دوازدهم. شمارة 2: 1-22.
تسلیمی، علی (1388) گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران. تهران: آمه.
تورکو، لویس (1389) گفت‌وگونویسی در داستان. ترجمة پریسا خسروی سامانی. اهواز: رسش.
جمعی از نویسندگان (1385) فمینیسم. تدوین حسین اسحاق. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
خسروپناه، محمدحسین (1381) هدف‌ها و مبارزة زن ایرانی، از انقلاب مشروطه تا سلطنت پهلوی. تهران: پیام امروز.
دریابندری، نجف (1367) در عین حال. تهران: پرواز.
سالمیان، غلامرضا و همکاران (1392) «بازتاب مؤلفه‌های مکتب رئالیسم در رمان شوهر آهوخانم». دوفصلنامة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی. دورة بیست و یکم. شمارة 75 (20): 17-45.
ستوده، هدایت‌الـله (1381) جامعه‌شناسی در ادبیات فارسی. تهران: آوای نور.
سیگر، لیندا (1388) خلق شخصیت. ترجمة مسعود مدنی. تهران: رهروان پویش.
سپانلو، محمدعلی (1376) نویسندگان پیشرو ایران. تهران: نگاه.
سگالن، مارتین (1370) جامعه‌شناسی تاریخی خانواده. ترجمة حمید الیاسی. تهران: مرکز.
فرزاد، عبدالحسین (1378) دربارة نقد ادبی. تهران: قطره.
فرمانفرماییان، مریم (1373) خاطرات مریم فیروز. تهران: اطلاعات.
فوران، جان (1377) مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران. ترجمة احمد تدین. تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا.
عاملی، مریم (1391) «بررسی و تحلیل سیر تاریخی سیمای خانواده در رمان از ابتدا تا دهة 50». پژوهشنامة زنان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال سوم. شمارة 1: 117-142.
عباس‌زاده، ناصر (1387) «نقش و جایگاه زن در رمان شوهر آهو خانم». چیستا. شمارة 255-254: 139-144.
عباسی، سمیه و منصوره موسوی (1393) «نگاهی به موقعیت زنان ایران در دورة پهلوی از سال 1300تا 1332ش». پژوهشنامة زنان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال پنجم. شمارة 1: 52-89.
عسگری حسنکلو، عسگر (1387) جامعه‌شناسی رمان فارسی. تهران: نگاه.
عسگری حسنکلو، عسگر و حسین بیات (1392) «جایگاه شوهر آهوخانم در ادبیات داستانی فارسی». دو فصلنامة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی. شمارة 74: 29-47.
قاسمی، ملیحه و یدالـله جلالی‌پندری (1394) «بررسی تیپ شخصیتی شخصیت‌های رمان شوهر آهوخانم». ادبیات پارسی معاصر. سال پنجم. شمارة 1: 85-124.
کار، مهرانگیز (1376) حقوق سیاسی زنان ایران. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
کوچکی، زهرا (1389) «بررسی سیمای زن در رمان شوهر آهوخانم». فصلنامة اندیشه‌های ادبی. سال دوم، شمارة 6: 85-109.
کهدویی، محمدکاظم و مرضیه شیروانی (1388)«شخصیت‌پردازی قهرمان زن در رمان‌های شوهر آهوخانم و سووشون». نامة پارسی. شمارة 49و45: 71-86.
گلدمن، لوسین و همکاران (1377) درآمدی بر جامعه‌شناسی ادبیات. ترجمة محمدجعفر پوینده. تهران: نقش جهان.
لاج، دیوید (1391) هنر داستا‌ن‌نویسی با نمونه‌هایی از متن‌های کلاسیک و مدرن. ترجمة رضا رضایی. تهران: نی.
لوونتال، لئو (1386) رویکرد انتقادی در جامعه‌شناسی ادبیات. ترجمة محمدرضا شادور. تهران: نی.
مظفری، سولماز و فرهاد کاکه‌رش (1392) «بررسی تکامل شخصیت در رمان شوهرآهوخانم با تکیه بر کهن‌الگوهای بیداری قهرمان درون». فصلنامة روایت‌پژوهی. سال دوم. شمارة 5: 123-140.
مکی، حسین (1364) تاریخ بیست سالة ایران. جلد چهارم. تهران: امیرکبیر.
میرسپاسی، علی (1389) تأملی در مدرنیتة ایرانی. ترجمة جلال توکلیان. تهران: طرح نو.
میرصادقی، میمنت (1379) رمان‌های معاصر فارسی: پیرنگ، شرح و تفسیر. تهران: نیلوفر.
میرعابدینی، حسن (1386) صدسال داستان‌نویسی ایران. جلد اول و دوم. تهران: چشمه.
نادی‌راد، محمدعلی (1382) موانع مشارکت زنان در فعالیت‌های سیاسی ـ اقتصادی ایران پس از انقلاب. تهران: کویر.
نیکوبخت، ناصر و همکاران (1391)«سیمای زن در رمان شوهر آهوخانم و الثلاثیه». هفتمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی: 1570-1583.
واحد، اسداللـه (1384) «شوهر آهوخانم و مکتب‌های ادبی». نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان. پیاپی 14. شمارة 17: 207-227.
همایون‌کاتوزیان، محمدعلی (1366) اقتصاد سیاسی ایران (از مشروطیت تا سقوط رضاشاه). ترجمة محمدرضا نفیسی. تهران: پاپیروس.
همایون‌کاتوزیان، محمدعلی (1373) اقتصاد سیاسی ایران (از مشروطیت تا سقوط پهلوی). ترجمة محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران: مرکز.