داستان تمثیلی؛ ساختار، تفسیر و چندمعنایی

نویسنده
دانشگاه شهرکرد
چکیده
چندمعنایی در داستان­های تمثیلی، افزون‌بر بافت معنایی و فهم مخاطب به‌منزله ویژگی‌های بیرونی حاکم بر تفسیر، با ویژگی­های ساختاری این متون نیز رابطه دارد. هدف مقاله حاضر بررسی نقش ویژگی­های ساختاری و روایی داستان تمثیلی در ایجاد تفاسیر متعدد از این متون است. ازآنجاکه تفسیر متن تمثیلی همواره بر یک خط داستانی و براساس کنش‌های داستانی انجام می­گیرد، بررسی چندمعنایی نیز به تعداد خطوط داستانی در داستان­های تمثیلی وابسته است. بنابراین، چندمعنایی تمثیل را می­توان نتیجه دو فرایند روی دو محور متفاوت دانست: محور هم‌نشینی و محور جانشینی. در نخستین فرایند، تفاسیر گوناگون با خطوط متعدد داستانی متناظرند. این خطوط داستانی نیز خود نتیجه تعدد پی‌رفت­ها و شخصیت­های تمثیل هستند. در دومین فرایند نیز فقط یک خط داستانی و با توجه به بافت‌های معنایی متعدد می­تواند تفاسیر گوناگون از تمثیلی واحد را ارائه دهد. این تقسیم‌بندی نتایجی نیز در زمینه چندمعنایی نمادهای ادبی می­تواند درپی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Allegory: Structure, Interpretation and Polysemy

چکیده English

In allegories polysemy relates not only to the context and the audience’s understanding but also to the structural characters of these texts. This paper investigates the function of structural and narrative properties in the creation of multiple interpretations of an allegory. Focusing on the events and following a unique story-line is the most important trait in helping to read the allegories. Thus, polysemy in allegories is also related to the number of the story-lines. Therefore, polysemy in allegories depends on two axes: paradigmatic and syntagmatic. In the first process, multiple interpretations are parallel with the various story-lines. These lines are themselves the result of the many characters and sequences. But in the second process, polysemy is only one story-line and based on the various textual meanings may offer different interpretations of one allegory. This classification may lead to some important results in the polysemy of literary symbols in literary texts.

کلیدواژه‌ها English

allegory
Interpretation
Story-Line
Paradigmatic Axis
Syntagmatic Axis
اطمینان، خدیجه (1387) «لیبرالیزم و مشابهت‌های مضامین «کلیله و دمنه» و «مرزبان‌نامه» با آن». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی. شمارة 10: 37- 50.
اطمینان، خدیجه (1387) «لیبرالیزم و مشابهت‌های مضامین «کلیله و دمنه» و «مرزبان‌نامه» با آن». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی. شمارة 10: 37- 50.
انوار، عبدالـله (1375) تعلیقه براساس‌الاقتباس خواجه نصیر طوسی. جلد1 (متن اساس‌الاقتباس)، تهران: مرکز.
انوار، عبدالـله (1375) تعلیقه براساس‌الاقتباس خواجه نصیر طوسی. جلد1 (متن اساس‌الاقتباس)، تهران: مرکز.
پارسانسب، محمد (1390) داستان‌های تمثیلی‌ـ رمزی فارسی. تهران: چشمه.
پارسانسب، محمد (1390) داستان‌های تمثیلی‌ـ رمزی فارسی. تهران: چشمه.
پورنامداریان، تقی (1383) رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. تهران: علمی و فرهنگی.
پورنامداریان، تقی (1383) رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. تهران: علمی و فرهنگی.
تایسون، لیس (1387) نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ویراستار: حسین پاینده. تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
تایسون، لیس (1387) نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ویراستار: حسین پاینده. تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
تودوروف، تزوتان (1382) بوطیقای ساختارگرا. ترجمة محمد نبوی. تهران: آگه.
تودوروف، تزوتان (1382) بوطیقای ساختارگرا. ترجمة محمد نبوی. تهران: آگه.
تودوروف، تزوتان (1388) بوطیقای نثر: پژوهش‌هایی نو دربارة حکایت. ترجمة انوشیروان گنجی‌پور. تهران: نی.
تودوروف، تزوتان (1388) بوطیقای نثر: پژوهش‌هایی نو دربارة حکایت. ترجمة انوشیروان گنجی‌پور. تهران: نی.
توماشوفسکی، بوریس (1385) «درون‌مایگان»، نظریة ادبیات: متن‌هایی از فرمالیست‌های روس. ترجمة عاطفه طاهایی. تهران: اختران.
توماشوفسکی، بوریس (1385) «درون‌مایگان»، نظریة ادبیات: متن‌هایی از فرمالیست‌های روس. ترجمة عاطفه طاهایی. تهران: اختران.
جرجانی، عبدالقاهر (1361) اسرارالبلاغه. ترجمة جلیل تجلیل. تهران: دانشگاه تهران.
جرجانی، عبدالقاهر (1361) اسرارالبلاغه. ترجمة جلیل تجلیل. تهران: دانشگاه تهران.
چاچی خمرکی، ابوالرجاء (1359) روضة‌الفریقین. به‌اهتمام عبدالحی حبیبی. تهران: دانشگاه تهران.
چاچی خمرکی، ابوالرجاء (1359) روضة‌الفریقین. به‌اهتمام عبدالحی حبیبی. تهران: دانشگاه تهران.
ریمون‌کنان، شلومیت (1387) روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمة ابوالفضل حری. تهران: نیلوفر.
ریمون‌کنان، شلومیت (1387) روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمة ابوالفضل حری. تهران: نیلوفر.
ستاری، جلال (1372) مدخلی بر رمزشناسی عرفانی. تهران: مرکز.
ستاری، جلال (1372) مدخلی بر رمزشناسی عرفانی. تهران: مرکز.
سعدالدین وراوینی (1383) مرزبان‌نامه. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. تهران: صفی‌علیشاه.
سعدالدین وراوینی (1383) مرزبان‌نامه. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. تهران: صفی‌علیشاه.
سعدی، مصلح‌الدین (1372) بوستان. تصحیح حسن استادولی. تهران: قدیانی.
سعدی، مصلح‌الدین (1372) بوستان. تصحیح حسن استادولی. تهران: قدیانی.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1389) صورخیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1389) صورخیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
شمیسا، سیروس (1376) بیان. تهران: فردوسی.
شمیسا، سیروس (1376) بیان. تهران: فردوسی.
فتوحی، محمود (1389) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
فتوحی، محمود (1389) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
گری، مارتین (1382) فرهنگ اصطلاحات ادبی. ترجمة منصوره شریف‌زاده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
گری، مارتین (1382) فرهنگ اصطلاحات ادبی. ترجمة منصوره شریف‌زاده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مارتین، والاس (1386) نظریه‌های روایت. تهران: هرمس.
مارتین، والاس (1386) نظریه‌های روایت. تهران: هرمس.
محمدی کله‌سر، علیرضا (1392) «روایت‌شناسی تمثیل داستانی». الهیات هنر. شمارة 1: 5- 28.
محمدی کله‌سر، علیرضا (1392) «روایت‌شناسی تمثیل داستانی». الهیات هنر. شمارة 1: 5- 28.
مرتضایی، جواد (1390) «تمثیل؛ تصویر یا صنعتی بدیعی». پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی. شمارة 12: 29- 38.
مرتضایی، جواد (1390) «تمثیل؛ تصویر یا صنعتی بدیعی». پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی. شمارة 12: 29- 38.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1379) مثنوی معنوی. تصحیح نیکلسون. قزوین: سایه‌گستر.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1379) مثنوی معنوی. تصحیح نیکلسون. قزوین: سایه‌گستر.
نصرالـله منشی (1380) کلیله و دمنه. تصحیح عبدالعظیم قریب. تهران: افسون.
نصرالـله منشی (1380) کلیله و دمنه. تصحیح عبدالعظیم قریب. تهران: افسون.
هجویری، ابوالحسن علی‌بن‌عثمان (1384) کشف‌المحجوب. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عبادی، تهران: سروش.
هجویری، ابوالحسن علی‌بن‌عثمان (1384) کشف‌المحجوب. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمود عبادی، تهران: سروش.
Bal, Mieke (1997) Narratology: Introduction to the Theory of Narrative, Second Edition, Toronto: University of Toronto Press.
Bal, Mieke (1997) Narratology: Introduction to the Theory of Narrative, Second Edition, Toronto: University of Toronto Press.