تحلیل ژرف‌ساخت رمان ملکان عذاب و تبیین پیوند آن با شگرد نویسنده

نویسندگان
تیمور مالمیر
فاطمه قادری
10.18869/acadpub.jpll.24.80.231
چکیده
رمان ملکان عذاب آخرین رمان چاپ‌شده ابوتراب خسروی است. اهمیتی که خسروی برای کلمه و کتابت قائل است و سبک پسامدرنی که به‌کمک کلمه ایجاد می‌کند در این داستان نیز همچنان تداوم یافته است؛ اما تلاش نویسنده برای ایجاد فضا و شگرد تازه، سبب پیچیدگی داستان شده است. برای دریافت اسباب این پیچیدگی و فهم و تحلیل متن، با استفاده از عناصر غیرروایی، دلالت ضمنی نشانه‌ها و تقابل دوگانه‌ای که در کنش دلالت وجود دارد، به تحلیل ژرف‌ساخت داستان و تبیین پیوند آن با شگرد نویسنده پرداخته‌ایم. ژرف‌ساخت اصلی داستان مبارزه با زمان است. شیوه روایت داستان به‌صورت چندمحور با ژرف‌ساخت آن تطابق دارد. نویسنده، با توجه به اهمیت و پیوندی که میان کلمه و آفرینش وجود دارد، به ایجاد پیوندی میان نوشتن و آفرینش و اهمیت کتابت در خلق و ایجاد روی آورده است و به ترسیم ساختار مدور شخصیت‌های داستان پرداخته است. تجسدیافتن شخصیت‌های داستان به‌صورت کلمه و عناصر کتابت، موجب حیات‌یافتن راوی درقالب شمایل‌های جدید یعنی همین شخصیت‌هایی می‌شود که درقالب کلمه متجلی شده‌اند. شیوه جدید نویسنده برای مبارزه با زمان، شیوه "استحاله در متن" است؛ شخصیت‌های داستان درقالب شمایل‌های راوی در متن حلول می‌یابند و در قرائت متن به حیات خود تداوم می‌بخشند. عناصر نمادین داستان نیز با ساختار مدور شخصیت‌ها پیوند دارند و درجهت گسترش ژرف‌ساخت داستان، در چارچوب استحاله در متن، صورت‌بندی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
استحاله
براندازی زمان
پسامدرن
تکرار
ساختار مدور
نماد

عنوان مقاله English

An Analysis of the Deep Structure of Malekan-e- Azab and Its Relationship with the Author’s Techniques

نویسندگان English

Teymoor Malmir
Fatemeh Ghaderi
چکیده English

The novel Malekan-e- Azab is the latest published work by Abu Torab-e Khosravi. The significance which is always assumed by Khosravi for words and writing is conspicuously seen in this novel as well; however, the author’s attempt to develop novel atmosphere and techniques has added a new dimension of complexity. To fully appreciate this complication and to gain an understanding of the discourse, we will investigate the deep structure of the novel and its affinity with the author’s technique, drawing on non-narrative elements, the implication of the signs and the binary contrast involved in the process of signification. The theme of the novel is a battle against Time. The technique of narration is multi-dimensional which is compatible with its deep structure. Given the significance of the association between words and creativity, the author has endeavored to develop a close connection between words and creativity and writing. In doing so, the author provides a circular portrayal of the characters. The realization of the characters by words and literary elements has induced a vivid image of the narrator by exploiting new indexicals which are constituted by the characters. The author’s novel technique to battle against Time is metamorphosis; the characters are realized as narrative indexicals and lead their lively life throughout the narrative. The symbolic elements of the narrative are closely interweaved with the circular structure of the characters and are so formulated to develop the deep structure of the narrative within a transformational framework.

کلیدواژه‌ها English

Transformation
Abolition of Time
Post Modern
Repetition
Circular Structure
Symbol
احمدی، بابک (1385) حقیقت و زیبایی (درس‌های فلسفة هنر). چاپ یازدهم. تهران: مرکز.
احمدی، بابک (1385) حقیقت و زیبایی (درس‌های فلسفة هنر). چاپ یازدهم. تهران: مرکز.
احمدی، بابک (1370) ساختار و تأویل متن (نشانه‌شناسی و ساختارگرایی). جلد اول. تهران: مرکز.
احمدی، بابک (1370) ساختار و تأویل متن (نشانه‌شناسی و ساختارگرایی). جلد اول. تهران: مرکز.
اسکولز، رابرت (1379) درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمة فرزانه طاهری. تهران: آگه.
اسکولز، رابرت (1379) درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمة فرزانه طاهری. تهران: آگه.
اسموژینسکی، مارک (1388) «روایت‌های کلیت‌گرا در رمان‌های ابوتراب خسروی». ترجمة مهدی صداقت‌پیام. مجموعه مقالات نقد آگاه در بررسی آراء و آثار. تهران: آگاه: 295-316.
اسموژینسکی، مارک (1388) «روایت‌های کلیت‌گرا در رمان‌های ابوتراب خسروی». ترجمة مهدی صداقت‌پیام. مجموعه مقالات نقد آگاه در بررسی آراء و آثار. تهران: آگاه: 295-316.
الیاده، میرچا (1378) اسطورة بازگشت جاودانه. ترجمة بهمن سرکاراتی. تهران: قطره.
الیاده، میرچا (1378) اسطورة بازگشت جاودانه. ترجمة بهمن سرکاراتی. تهران: قطره.
انجیل عیسی مسیح (1364) چاپ دوم. تهران: آفتاب عدالت.
انجیل عیسی مسیح (1364) چاپ دوم. تهران: آفتاب عدالت.
ایگلتون، تری (1383) پیش‌درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. چاپ سوم. تهران: مرکز.
ایگلتون، تری (1383) پیش‌درآمدی بر نظریة ادبی. ترجمة عباس مخبر. چاپ سوم. تهران: مرکز.
بیرونی، ابوریحان محمدبن احمد (1367) التفهیم لاوائل صناعة التنجیم. تصحیح جلال‌الدین همایی. چاپ چهارم. تهران: هما.
بیرونی، ابوریحان محمدبن احمد (1367) التفهیم لاوائل صناعة التنجیم. تصحیح جلال‌الدین همایی. چاپ چهارم. تهران: هما.
تدینی، منصوره (1388) پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران. تهران: علم.
تدینی، منصوره (1388) پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران. تهران: علم.
تسلیمی، علی (1383) گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران: داستان. تهران: اختران.
تسلیمی، علی (1383) گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران: داستان. تهران: اختران.
تسلیمی، علی (1388) «تحلیل سه‌قطره‌خون با رویکرد جامعه‌شناسی ساخت‌گرا». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال سوم. شمارة ‌7و8: 171-188.
تسلیمی، علی (1388) «تحلیل سه‌قطره‌خون با رویکرد جامعه‌شناسی ساخت‌گرا». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال سوم. شمارة ‌7و8: 171-188.
تودوروف، تزوتان (1379) بوطیقای ساختارگرا. ترجمة محمد نبوی. تهران: آگه.
تودوروف، تزوتان (1379) بوطیقای ساختارگرا. ترجمة محمد نبوی. تهران: آگه.
حسینی، صالح و پویا رفوئی (1382) کاشیگری کاخ کاتبان (نقدی بر اسفار کاتبان). تهران: نیلوفر.
حسینی، صالح و پویا رفوئی (1382) کاشیگری کاخ کاتبان (نقدی بر اسفار کاتبان). تهران: نیلوفر.
خسروی، ابوتراب (1382) رود راوی. تهران: قصه.
خسروی، ابوتراب (1382) رود راوی. تهران: قصه.
خسروی، ابوتراب (1388) کتاب ویران. تهران: چشمه.
خسروی، ابوتراب (1388) کتاب ویران. تهران: چشمه.
خسروی، ابوتراب (1392) ملکان عذاب. تهران: ثالث.
خسروی، ابوتراب (1392) ملکان عذاب. تهران: ثالث.
دماوندی، مجتبی و فاطمه جعفری‌کمانگر (1391) «رمان مدرن، روایتی دیگرگونه و دیریاب». متن‌پژوهی ادبی دانشگاه علامه طباطبائی. سال شانزدهم. شمارة 53: 156-133.
دماوندی، مجتبی و فاطمه جعفری‌کمانگر (1391) «رمان مدرن، روایتی دیگرگونه و دیریاب». متن‌پژوهی ادبی دانشگاه علامه طباطبائی. سال شانزدهم. شمارة 53: 156-133.
دورانت، ویل (1371) لذات فلسفه (پژوهشی در سرگذشت و سرنوشت بشر). ترجمة عباس زریاب خویی. چاپ هفتم. تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
دورانت، ویل (1371) لذات فلسفه (پژوهشی در سرگذشت و سرنوشت بشر). ترجمة عباس زریاب خویی. چاپ هفتم. تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
سورآبادی، ابوبکر عتیق نیشابوری (1381) تفسیر سورآبادی. تصحیح علی‌اکبر سعیدی سیرجانی. جلد اول. تهران: فرهنگ نشر نو.
سورآبادی، ابوبکر عتیق نیشابوری (1381) تفسیر سورآبادی. تصحیح علی‌اکبر سعیدی سیرجانی. جلد اول. تهران: فرهنگ نشر نو.
شفیعی‌کدکنی، ‌محمدرضا (1388) این کیمیای هستی (مجموعه مقاله‌ها و یادداشت‌ها). به‌کوشش ولی‌الـله درودیان. چاپ سوم. تبریز: آیدین.
شفیعی‌کدکنی، ‌محمدرضا (1388) این کیمیای هستی (مجموعه مقاله‌ها و یادداشت‌ها). به‌کوشش ولی‌الـله درودیان. چاپ سوم. تبریز: آیدین.
شمیسا، سیروس (1391) مکتب‌های ادبی. چاپ دوم. تهران: قطره.
شمیسا، سیروس (1391) مکتب‌های ادبی. چاپ دوم. تهران: قطره.
فقیری، امین (1392) «ملکان عذاب، بررسی و نقد رمان ابوتراب خسروی». ماهنامة گلستانه. سال یازدهم. شمارة 126: 69-67.
فقیری، امین (1392) «ملکان عذاب، بررسی و نقد رمان ابوتراب خسروی». ماهنامة گلستانه. سال یازدهم. شمارة 126: 69-67.
کریستن‌سن، آرتور (1383) نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایران. ترجمه و تحقیق ژاله آموزگار و احمد تفضلی. چاپ دوم. تهران: چشمه.
کریستن‌سن، آرتور (1383) نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایران. ترجمه و تحقیق ژاله آموزگار و احمد تفضلی. چاپ دوم. تهران: چشمه.
گیرو، پی‌یر (1380) نشانه‌شناسی. ترجمة محمد نبوی. چاپ سوم. تهران: آگه.
گیرو، پی‌یر (1380) نشانه‌شناسی. ترجمة محمد نبوی. چاپ سوم. تهران: آگه.
لاج، دیوید (1388) هنر داستان‌نویسی با نمونه‌هایی از متن‌های کلاسیک و مدرن. ترجمة رضا رضایی. تهران: نی.
لاج، دیوید (1388) هنر داستان‌نویسی با نمونه‌هایی از متن‌های کلاسیک و مدرن. ترجمة رضا رضایی. تهران: نی.
لاج، دیوید (1389) «رمان پسامدرنیستی»، نظریه‌های رمان (از رئالیسم تا پسامدرنیسم). گردآوری و ترجمة حسین پاینده. چاپ دوم. تهران: نیلوفر: 143-200.
لاج، دیوید (1389) «رمان پسامدرنیستی»، نظریه‌های رمان (از رئالیسم تا پسامدرنیسم). گردآوری و ترجمة حسین پاینده. چاپ دوم. تهران: نیلوفر: 143-200.
مالمیر، تیمور (1392) «تحلیل ژرف‌ساخت مجموعة داستان کتاب ویران». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال هفتم. شمارة ‌23: 95-67.
مالمیر، تیمور (1392) «تحلیل ژرف‌ساخت مجموعة داستان کتاب ویران». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال هفتم. شمارة ‌23: 95-67.
مالمیر، تیمور و حسین اسدی جوزانی (1387) «ژرف‌ساخت اسطوره‌ای رمان رود راوی». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال دوم. شمارة ‌6: 85-55.
مالمیر، تیمور و حسین اسدی جوزانی (1387) «ژرف‌ساخت اسطوره‌ای رمان رود راوی». ادب‌پژوهی دانشگاه گیلان. سال دوم. شمارة ‌6: 85-55.
مالمیر، تیمور (1389) ابوتراب کاتب و براندازی زمان. سنندج: دانشگاه کردستان.
مالمیر، تیمور (1389) ابوتراب کاتب و براندازی زمان. سنندج: دانشگاه کردستان.
متس، جسی (1389) «رمان پسامدرن: غنی‌شدن رمان مدرن؟». در: نظریه‌های رمان (از رئالیسم تا پسامدرنیسم). گردآوری و ترجمة حسین پاینده. چاپ دوم. تهران: نیلوفر: 201-238.
متس، جسی (1389) «رمان پسامدرن: غنی‌شدن رمان مدرن؟». در: نظریه‌های رمان (از رئالیسم تا پسامدرنیسم). گردآوری و ترجمة حسین پاینده. چاپ دوم. تهران: نیلوفر: 201-238.
میرعابدینی، حسن (1386) صدسال داستان‌نویسی در ایران. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
میرعابدینی، حسن (1386) صدسال داستان‌نویسی در ایران. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
وارتون، مایکل (1391) ساموئل بکت، آخر بازی، در انتظار گودو همراه با نقد «تئاتر به‌مثابة متن». ترجمة بهروز حاجی‌محمدی. چاپ هفتم. تهران: ققنوس.
وارتون، مایکل (1391) ساموئل بکت، آخر بازی، در انتظار گودو همراه با نقد «تئاتر به‌مثابة متن». ترجمة بهروز حاجی‌محمدی. چاپ هفتم. تهران: ققنوس.
وو، پاتریشیا (1390) فراداستان. ترجمة شهریار وقفی‌پور. تهران: چشمه.
وو، پاتریشیا (1390) فراداستان. ترجمة شهریار وقفی‌پور. تهران: چشمه.
هجویری، ابوالحسن علی‌بن‌عثمان (1389) کشف‌المحجوب. تصحیح محمود عابدی. چاپ ششم. تهران: سروش.
هجویری، ابوالحسن علی‌بن‌عثمان (1389) کشف‌المحجوب. تصحیح محمود عابدی. چاپ ششم. تهران: سروش.