زرّین‌قبانامه: منظومه پهلوانی ناشناخته

نویسنده
دانشیار دانشگاه پیام نور ارومیه
چکیده
یکی از منظومه‌های پهلوانی تا امروز ناشناخته ادبِ حماسی ایران زرین‌قبانامه است که در سه دست‌نویسِ موجود از آن با نام‌های شاهنامه اسدی، رستم و سلیمان و زرین‌قبای هفت‌لشکر معرفی شده است. سراینده شیعی متن ناشناس است و بنابر قراینی اثر خویش را در عصر صفویان و در شصت‌سالگی ـ و شاید یکی‌دو سال پیش و پس‌ـ به نظم درآورده است. داستان منظومه در زمان پادشاهی کیخسرو در ایران و پیامبری حضرت سلیمان(ع) روی می‌دهد و با آمدن فرستاده سلیمان(ع) به نام زرین‌قبا، که در پایان معلوم می‌شود نوه رستم است‌ـ به دربار ایران و دعوت ایرانیان به پذیرش کیش سلیمان(ع) آغاز می‌شود. بعد از آن روایات متعدد و بسیار متنوعی به شیوه داستان در داستان در 23133 بیت نقل می‌شود که شخصیت‌های اصلی آنها غالباً زرین‌قبا و دیگر پهلوانانِ رستم‌نژاد هستند. ساختار و موضوعِ این روایات نقالی‌ـ عامیانه است و ناظم ناشناس در عین تأثّراتِ زبانی و بیانی گوناگون از شاهنامه نهایتاً منظومه‌ای میان‌مایه عرضه کرده است که واژه‌ها و گزاره‌های ویژه نقّالی نیز در آن دیده می‌شود. در این مقاله در هفت بخش، ذیل عنوان‌ها و موضوع‌های نام منظومه، سراینده، زمان نظم، موضوع، مأخذ، کیفیت نظم و برخی ویژگی‌های سبکی به معرفی این متنِ تقریباً گم‌نام و ناشناخته پرداخته‌ایم تا علاقه‌مندان با یکی از بلندترین منظومه‌های پهلوانی پس از شاهنامه آشنا شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Zarrin-gabā Nāmeh, an Unknown Heroic Poem

نویسنده English

Sajjad Aydenloo
چکیده English

Zarrin-gabā Nāmeh is one of the unknown epic poems, which has been named Asadi’s Shāhnameh, Rostam and Soleymān and Zarrin-gabāye Haft Lashkar in three different manuscripts. Its Shiite poet is unknown and probably wrote the poem in the Safavid period. The events of the story happen during Keykhosrow’s reign in Iran and the life of Soleyman the Prophet. It begins with the arrival of Zarrin-gabā, Soleyman’s messenger, to Iran to call the Iranians to accept the religion of Soleyman. Zarrin-gabā Nāmehis written in 23533 lines and it is mainly about Rostam and his sons including his grandchild Zarrin-gabā. The structure of these verses is narrative and folkloric.

کلیدواژه‌ها English

Zarrin-gabā Nāmeh
heroic poem
Safavid period
Shāhnāmeh
Epic